چین: در اقلیم کوردستان کارخانه خودروسازی احداث میکنیم
لیو جون، سرکنسول چین در اربیل، بر استحکام روابط کشورش با اقلیم کوردستان تأکید میکند. وی، درایت رهبری کورد را در حفظ امنیت و دوری از منازعات منطقهای میستاید. وی، اشاره میکند که بیش از ۵۰ شرکت چینی در زمینههای مختلف فعالیت دارند و چین در نظر دارد در آینده کارخانههای تولید خودرو در اقلیم راهاندازی کند. همچنین، وی حمایت خود را از پروژههای خدماتی دولت اعلام کرد و وعده تسهیلات بیشتر برای صدور ویزا و برقراری پروازهای مستقیم را داد.
کوردستان۲۴ ، مصاحبهای اختصاصی با لیو جون، سرکنسول چین در اربیل، انجام داده و درباره وضعیت خاورمیانه و روابط چین با اقلیم کوردستان از وی سوال کرده است. این، متن کامل مصاحبه است:
کوردستان٢٤: جناب سرکنسول، بسیار سپاسگزاریم برای این گفتگو با کوردستان٢٤، خیلی خوش آمدید.
لیو جون: خوشحالم که امروز در کنار شما هستم.
کوردستان٢٤: میخواهم تحلیلی کوتاه درباره وضعیت منطقه، بهویژه خاورمیانه داشته باشید؛ ارزیابی شما از تنش میان ایران و آمریکا چیست؟
لیو جون: بله، این موضوع بسیار مهمی است و لازم است بازبینی کنیم که چه اتفاقاتی رخ داده است. اجازه دهید دیدگاه خود را درباره وقایع اخیر بیان کنیم. پس از نزدیک به ۵۰ سال منازعه، آنچه رخ داد یک تراژدی بزرگ بود؛ انسانهای زیادی جان خود را از دست دادند. چند روز پیش خبری دیدم که تنها در ایران حدود ۳,۵۰۰ نفر جان باخته و ۳۵ هزار نفر دیگر مجروح شدهاند. این آمار تلفات بسیار بالایی است. همچنین در سایر کشورهای منطقه نیز شاهد قربانیانی بودیم. بهدلیل درگیری و جنگ، اقتصاد در مقطعی فلج شد؛ شاهد توقف پروازهای هواپیمایی و فلج شدن تردد عادی مردم بودیم که این خود یک تراژدی است؛ همه چیز متوقف شد. اگر به سدههای گذشته در خاورمیانه نگاه کنیم، میبینیم که این منطقه همواره درگیر منازعات بوده است. اگر به ریشهها و علل اصلی بنگریم، معتقدیم که عامل اصلی، مداخلههای بیرحمانه قدرتهای خارجی است. شیوهای که آنها برای حل مشکلات در پیش میگیرند، ناعادلانه و یکجانبه است. ما بر این باوریم که اگر خاورمیانه امن نباشد، کل جهان در صلح نخواهد بود؛ این نکته بسیار حیاتی است. معتقدیم باید به ریشه و علل اصلی مشکلات بازگردیم؛ نباید مسائل را با جنگ حل کرد و به "قانون جنگل" بازگشت.
کوردستان٢٤: چین چه نقشی در موضوع آتشبس و پایان دادن به جنگ ایفا کرده است؟
لیو جون: بله، زمانی که جنگ آغاز شد، چین از نزدیک اوضاع را رصد میکرد. در طول نبرد، چین همواره برای آرام کردن اوضاع و دستیابی به صلح تلاش کرد. در نشستهای مهم اخیر میان رئیسجمهور چین، شی جینپینگ، و رهبران سایر کشورها بهویژه کشورهای حوزه خلیج فارس، چین ایدههای مهمی را برای راهکار پیشنهاد داد. اولاً، معتقدیم همزیستی بسیار مهم است؛ کشورهای منطقه میتوانند در صلح کنار هم زندگی کنند، چرا که همسایه هستند و تغییری در این جغرافیا رخ نمیدهد. بنابراین اصل اول همزیستی است. ثانیاً، موضوع "حاکمیت ملی" است؛ ما بر این باوریم که این یک اصل و شالوده اساسی و برای کشورهای در حال توسعه حکم "شاهرگ حیاتی" را دارد که منبع درآمد و معیشت هر ملتی است. بدون حاکمیت ملی، امنیت نخواهیم داشت. معتقدیم باید به حاکمیت ملی، امنیت و تمامیت ارضی کشورها به طور کامل احترام گذاشته شود. ثالثاً، "حاکمیت قوانین بینالمللی" یک اصل دیگر است. ما در جهان حکومت واحدی نداریم، اما سازمان ملل داریم؛ باید به منشور سازمان ملل احترام گذاشته شود. برخی قوانین بنیادین بینالمللی که روابط بینالملل را مدیریت میکنند، باید کاملاً محترم شمرده شوند، در غیر این صورت جهان دچار هرجومرج خواهد شد. در نهایت، باید "تعادل میان امنیت و توسعه" را حفظ کنیم؛ اینها مانند دو روی یک سکه هستند. توسعه زیربنای امنیت است، در حالی که امنیت تضمینی برای توسعه بلندمدت است. نمیتوان این دو را از هم جدا کرد.
کوردستان٢٤: در جریان این جنگ، اقلیم کوردستان چندین بار مورد حمله ایران و گروههای مسلح عراقی قرار گرفت؛ میخواهم بدانم دیدگاه چین در این باره چیست و نقش بیطرفانه اقلیم کوردستان را چگونه ارزیابی میکند؟
لیو جون: وقتی به وضعیت اقلیم کوردستان نگاه میکنیم، من اکنون نه به عنوان یک دیپلمات، بلکه به عنوان کسی که در ۵۰ روز گذشته (از ۲۸ فوریه تا ۷ و ۸ آوریل) در اینجا بوده صحبت میکنم؛ من همان حس شما را داشتم. صادقانه بگویم، در این ۵۰ روز من در دفتر کارم زندگی میکردم و به دلیل خطرات موجود نمیتوانستم به خانه بروم؛ لذا کاملاً با شما همحس هستم. به نظرم موضع اقلیم کوردستان بسیار مهم است. با وجود اینکه اقلیم کوردستان بخشی از این جنگ نیست، اما متأسفانه شاهد بودیم که هدف قرار گرفت و هر روز با حملات پهپادی و موشکی روبرو بود که در آسمان منفجر میشدند. این وضعیت حتی برای خانوادهها سخت بود، چون نمیتوانستند برای فرزندانشان توضیح دهند که چرا این اتفاقات رخ میدهد. به هر حال، معتقدم موضع کوردستان و بهویژه رهبری کورد بسیار هوشمندانه بود. رهبری کورد همواره تأکید کرده است که نباید از اقلیم کوردستان به عنوان سکویی برای حمله به کشورهای همسایه استفاده شود و این موضع بسیار مهمی است. اما توصیه من این است: خاورمیانه متعلق به ملتها و مردمی است که در آن زندگی میکنند؛ سرنوشت شما باید در دستان خودتان باشد. اگر امنیت خود را به دست دیگران بسپارید، در نهایت نمیتوانید خود را از منازعات دور نگه دارید. شما باید برای امنیت خود دارای یک "خودمختاری استراتژیک" باشید.
کوردستان٢٤: برخی کشورها در این جنگ، چین را متهم کردند که از لحاظ نظامی به ایران کمک کرده است؛ نظر شما چیست؟
لیو جون: درست است، چین و ایران روابط خوبی دارند و ما در سطح دولتی روابط نرمالی داریم. اما این اتهامات هیچ پایهای ندارند. اتهاماتی که علیه چین مطرح میشود، نمونهای از "استاندارد دوگانه" است. ما میبینیم که برخی کشورهای خاص مقادیر زیادی سلاح به منطقه جنگی ارسال میکنند، اما به کشورهای دیگر میگویند شما حق ندارید با طرف دیگر همکاری کنید؛ این غیرمنطقی و ریاکارانه است.
کوردستان٢٤: همانطور که میدانید این جنگ پیامدهای بزرگی بر اقتصاد جهانی داشته است؛ چین به عنوان یک قدرت بزرگ اقتصادی، چه کمکی میتواند به این بحران جهانی بکند؟
لیو جون: بله، سوال بسیار مهمی است. این جنگ اساساً نباید رخ میداد، اما اکنون که اتفاق افتاده باید با آن مواجه شد. چالشها بسیار بزرگ هستند، اما کشوری مانند چین به عنوان یک ملت بزرگ باید با آن مقابله کند. در حقیقت، این بار تأثیرات بر چین چندان زیاد نبود. برخی گزارشهای اقتصادی در شبکههای اجتماعی پیشبینی میکردند که چین به دلیل جنگ آسیب زیادی خواهد دید، اما در واقع ما ضرر چندانی نکردیم. میدانید چرا؟ چون ما از چند سال پیش استراتژی خود را به سمت "انرژیهای پاک" تغییر دادیم و تمام تلاش خود را برای توسعه تکنولوژی در این حوزه متمرکز کردیم تا وابستگی خود به سوختهای فسیلی مثل نفت و گاز را کاهش دهیم. به همین دلیل در برابر شوک اقتصادی جهانی، اقتصاد خود را حفظ کردیم. در اینجا بر دو نکته تأکید میکنم: اول، همانطور که گفتم تغییر استراتژی به سمت انرژی پاک برای کاهش آسیبپذیری. دوم، تبیین توازن میان امنیت و توسعه. ما معتقدیم این موضوع برای کل منطقه حیاتی است. شما باید بر توسعه اقتصادی و رشد اجتماعی تمرکز کنید، زیرا تنها با توسعه اقتصادی است که توانایی و منابع لازم برای کنترل اوضاع را خواهید داشت. از سوی دیگر، وقتی اقتصاد رشد میکند، به "تضمین امنیتی" نیاز دارید. در غیر این صورت، در درگیریها، حملات سایبری و خطرات مالی آسیب میبینید و دستاوردهای اقتصادی ممکن است یکشبه از بین بروند. بنابراین باید میان این دو نقطه تعادل برقرار کرد؛ اینها مانند دو بال یک پرنده هستند که بدون یکی از آنها، پرنده قادر به پرواز نخواهد بود.
کوردستان٢٤: مناسبات چین با اقلیم کوردستان در چه سطحی است و برنامههای دو طرف برای آینده چیست؟
لیو جون: بسیار خب، پیش از آنکه به روابط دوجانبه بپردازم، میخواهم تصویر بزرگتری را ترسیم کنم. اکنون جهان کاملاً در سده بیست و یکم قرار دارد و ما با چالشهای مشترکی مانند تغییرات اقلیمی، مواد مخدر و مسائل سیاسی روبرو هستیم. کشورهای جهان ناگزیر به وابستگی متقابل هستند و ما بیش از منازعه، به هماهنگی نیاز داریم. به همین منظور، رئیسجمهور شی جینپینگ در سالهای اخیر ایدههای بسیار مهمی را مطرح کرده است. اول، معتقدیم تمام کشورهای جهان باید یک "جامعه جهانی با سرنوشت مشترک" برای آینده بسازند. اما چگونه؟ رئیسجمهور شی ابتکارهای جهانی در زمینههای "امنیت، توسعه و تمدن" و سال گذشته نیز ابتکار "حکمرانی جهانی" را پیشنهاد داد. هدف اینها حرکت به سوی جامعهای جهانی برای بشریت است. در بخش اقتصادی نیز پروژه بزرگ "یک کمربند، یک جاده" را پیشنهاد داده که ایدهای بسیار کلیدی است. در مورد روابط چین و اقلیم کوردستان ، طی ۱۰ سال گذشته مناسبات دوجانبه ما بسیار سریع رشد کرده است؛ بهویژه از دسامبر ۲۰۱۴ که سرکنسولگری جمهوری خلق چین در اینجا تأسیس شد. به دلیل حضور فیزیکی ما، روابط با سرعت پیش رفت و هر سال شاهد اتفاقی نو هستیم. برای مثال در بازار، محصولات چینی اعم از خودرو، موبایل و لوازم خانگی مثل کولر گازی و یخچال همه جا دیده میشوند. مردم اینجا از کیفیت خوب محصولات چینی بهرهمند میشوند. همچنین شرکتهای چینی در صنایع مختلف مانند سیمان و مصالح ساختمانی به دنبال فرصتهای تجاری هستند و به شرکای خود در اقلیم کوردستان کمک میکنند تا توانمندیهای خود را نوسازی کنند.
کوردستان٢٤: سطح روابط تجاری چین و اقلیم کوردستان چگونه است؟ آیا از آن رضایت دارید؟
لیو جون: بله، همانطور که گفتم این روابط برای هر دو طرف بسیار مهم است. اکنون از مرحله تأمین کالا برای بازارهای اقلیم فراتر رفتهایم و چین به نیروی محرکهای برای بخش غیرنفتی اقلیم کوردستان تبدیل شده است. حضور چین برای سرمایهگذاری و رشد اقتصادی اقلیم ضروری بوده است؛ نه تنها در کالاها، بلکه در حوزههای کشاورزی، صنعت پاک، تغییرات اقلیمی و فقرزدایی. ما پتانسیل عظیمی برای همکاری داریم. اکنون صنعت هوش مصنوعی چین به سرعت در حال رشد است و معتقدم در آینده میتوانیم با استفاده از هوش مصنوعی، صنایع داخلی اقلیم کوردستان را توسعه دهیم.
کوردستان٢٤: آیا آماری از تعداد شرکتهای چینی فعال در اقلیم کوردستان دارید؟ چه تعداد شهروند چینی اینجا کار میکنند و برنامه آینده چیست؟
لیو جون: بله، تا جایی که اطلاع دارم حدود ۳,۰۰۰ شهروند چینی در سراسر اقلیم کوردستان حضور دارند. در مورد شرکتها، بیش از ۵۰ شرکت چینی فعال هستند؛ شامل شرکتهای دولتی و خصوصی مانند "هوآوی" و برندهای خودرویی نظیر چری، جیلی، هاوال، هونگچی و غیره. شرکتهای چینی به بخش جداییناپذیر اقتصاد اقلیم تبدیل شدهاند. برای مثال، سال گذشته یک شرکت موبایل چینی با شرکای محلی همکاری کرد تا یک برند موبایل هوشمند چینی را در اینجا تولید کنند. این یک پیشرفت بزرگ در صنعت داخلی است. معتقدم در آینده میتوانیم کارهای بیشتری انجام دهیم؛ شاید حتی تولید خودرو در اقلیم کوردستان . اقتصادهای ما مکمل یکدیگرند؛ شما به سرعت و تکنولوژی چین نیاز دارید و ما به کشوری نیاز داریم که دروازهای برای استقرار پایگاههایمان و دسترسی به کل عراق باشد. این رابطه بر اساس نیاز و منافع مشترک بنا شده است.
کوردستان٢٤: چه تعداد سرمایهدار و بازرگان کورد در چین فعالیت میکنند؟
لیو جون: سوال بسیار خوبی است. آمار دقیق را نمیدانم، اما تعداد قابل توجهی از بازرگانان کورد در چین فعال هستند. مثلاً در شهر کوچکی مثل "ایوو" در استان ججیانگ که قطب جامعه بینالمللی است، میدانم که چندین صد بازرگان کورد فروشگاه دارند و کالا به کوردستان ارسال میکنند. ما نمایشگاه "کانتون" را داریم که دو بار در سال (بهار و پاییز) برگزار میشود؛ در زمان برگزاری این نمایشگاه، هزاران بازرگان محلی برای دریافت ویزا به ما مراجعه میکنند تا برای یافتن فرصتهای تجاری به چین سفر کنند.
کوردستان٢٤: برنامه سرکنسولگری برای تسهیل صدور ویزا چیست؟ آیا امیدی به برقراری پرواز مستقیم بین چین و فرودگاههای اقلیم کوردستان هست؟
لیو جون: بله، این موضوع بسیار مهمی است. میدانیم که در گذشته هزینه درخواست ویزا بالا بود. در ژانویه ۲۰۲۴، سرکنسولگری خدمات پاسپورت و صدور ویزا را در داخل اقلیم کوردستان فعال کرد. این یعنی سرکنسولگری به یک نهاد کاملاً عملیاتی تبدیل شده است. ما روش جدیدی را در پیش گرفتیم تا هزینهها را کاهش دهیم و فرآیند را برای مردم کوردستان مقرونبهصرفه کنیم. البته صادقانه بگویم، اخیراً متوجه مشکلاتی در فرآیند درخواست ویزا شدهایم؛ برخی نهادها و گروههای ذینفع به دنبال انحصارطلبی و بالا نگه داشتن قیمتها هستند. ما این مسئله را تذکر دادهایم و در حال بررسی ریشهای برای حل آن هستیم. آرزو داریم هزینه ویزا برای جامعه کورد و بازرگانان کاهش یابد. در مورد پرواز مستقیم، این پرسش بسیار جذابی است. شرکتهای محلی زیادی به دفتر من آمده و درباره برقراری پرواز مستقیم صحبت کردهاند. این یکی از آرزوهای ماست؛ اگر پرواز مستقیم باشد برای من و همکارانم هم عالی است تا مستقیم به چین برگردیم. در حال حاضر مسئله فقط ویزای تجاری نیست، بلکه ویزای توریستی هم هست. از سال گذشته از پکن اجازه صدور ویزای توریستی را دریافت کردیم، اما این فرآیند زمانبر است. ما در حال هماهنگی با آژانسهای مسافرتی هستیم تا راهکاری جدید پیدا کنیم. اگر تقاضا برای سفر به چین افزایش یابد، قطعاً پرواز مستقیم نیز راهاندازی خواهد شد.
کوردستان٢٤: کابینه نهم دولت اقلیم کوردستان به ریاست مسرور بارزانی پروژههای استراتژیک زیادی از جمله پروژه "رووناکی" برای تأمین برق ۲۴ ساعته انجام داده است؛ دیدگاه شما درباره این پروژهها چیست؟
لیو جون: بله، پروژه روشنایی بسیار حیاتی است. معتقدم این فقط یک پروژه زیرساختی نیست، بلکه پروژهای مرتبط با معیشت و رفاه شهروندان و در راستای منافع عمومی است. داشتن برق ۲۴ ساعته کیفیت زندگی را ارتقا میدهد. تلاشهای نخستوزیر مسرور بارزانی را ارج مینهیم. طبق تجربه شخصی من، قطعی برق در سالهای گذشته برای همه دردسرساز بود. امیدوارم این پروژه تداوم یابد. روشنایی محیط زیست بهتری ایجاد میکند؛ زیرا با داشتن برق مداوم، دیگر نیازی به ژنراتورهای محلی نیست و این یعنی آسمان و هوای پاکتر برای همه.
کوردستان٢٤: به کدام غذای کوردی علاقه دارید؟ آیا کوردی یاد گرفتهاید؟
لیو جون: از روز اولی که به کوردستان آمدم از غذاهای کوردی لذت بردم. در مهمانیهای زیادی شرکت کردهام و لذیذترین غذا برای من "دلمه" است (من به دلمه علاقه دارم). من زیاد گوشتخوار نیستم، اما دلمه واقعاً خوشمزه است. در مورد زبان، در حال یادگیری هستم، اما زبان کوردی آسان نیست و سخت است.
کوردستان٢٤: پیام شما برای مردم کوردستان چیست؟ چگونه میتوانند از تجربه چین بهره ببرند؟
لیو جون: خوشحال و مفتخرم که از طریق کوردستان ۲۴ پیامی به مردم کوردستان برسانم. پیام من ساده و مهم است: مردم کورد در سالهای گذشته رنجهای زیادی کشیدهاند؛ ما با شما همدردی عمیقی داریم و ایستادگی شما را تحسین میکنیم. در آینده امیدواریم با شما همکاری کنیم، به دنبال نوآوری باشیم و کارآفرینی و اشتغال را برای نسل جوان تقویت کنیم. میخواهیم تجربیات تمدنی خود را به اشتراک بگذاریم. امیدواریم با همکاری یکدیگر، اقلیم کوردستان آباد، شکوفا و امن بماند.
کوردستان٢٤: بسیار سپاسگزاریم برای این گفتگو.
لیو جون: من هم خوشحال شدم، خیلی ممنون.