واکنش جهانی و منتطقهای به تفاهم آمریکا و ایران
تفاهم تهران و واشینگتن؛ بازگشایی تنگهی هورمز و برقراری آتشبس در لبنان
ایالات متحدهی آمریکا و ایران برای پایان دادن به تنشهای منطقهای به تفاهمی جامع دست یافتند که شامل آزادسازی داراییهای بلوکهشده و توقف غنیسازی اورانیوم است.
ایالات متحدهی آمریکا و ایران به تفاهمی جامع و تاریخی برای پایان دادن به جنگ و تنشها دست یافتند. این تفاهم که شامل برقراری آتشبس در لبنان و بازگشایی تنگهی راهبردی هورمز است، قرار است روز جمعه، ۱۹ ژوئن ۲۰۲۶ (۲۹ خرداد ۱۴۰۵)، بهطور رسمی در سوئیس امضا شود. این تحول دیپلماتیک به بحرانی پایان میدهد که جان هزاران نفر را گرفته و بازار جهانی انرژی را با اختلال جدی مواجه کرده بود.
جزئیات تفاهم و آزادسازی داراییها
بر اساس گزارش رسانههای ایران، یک یادداشت تفاهم ۱۴ مادهای تدوین شده است که طبق آن، ۲۴ میلیارد دلار از داراییهای بلوکهشدهی ایران در بازهی زمانی ۶۰ روزهی مذاکرات آزاد خواهد شد. اطلاعات درز یافته حاکی از آن است که نیمی از این مبلغ پیش از آغاز رسمی مذاکرات به ایران پرداخت میشود. در مقابل، ایالات متحدهی آمریکا خواستار توقف غنیسازی اورانیوم توسط ایران برای یک دورهی ۱۵ تا ۲۰ ساله شده است.
واکنشهای بینالمللی: استقبال از ثبات منطقهای
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، با استقبال گرم از این تفاهم، آن را گامی بسیار مهم در جهت حل مسالمتآمیز منازعات و بازگشت امنیت به مسیرهای تجاری توصیف کرد. اورسولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا نیز تأکید کرد که اولویت فعلی، اجرای سریع و کامل تفاهم و بازگشایی فوری تنگهی هورمز بدون وضع هرگونه مالیات یا عوارض است. وی همچنین خواستار احترام به حاکمیت لبنان و پایان برنامههای موشکی بالستیک ایران شد. کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیهی اروپا نیز اعلام کرد که وزرای خارجهی این اتحادیه راههای مشارکت نزدیکتر در مراحل بعدی را بررسی میکنند.
نقش میانجیگران و مواضع قدرتهای جهانی
شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، ضمن اعلام زودهنگام خبر تفاهم، از نقش قطر، عربستان سعودی و ترکیه در حمایت از این فرآیند قدردانی کرد. امانوئل ماکرون، رئیسجمهور فرانسه و کیر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، بر لزوم تضمین آزادی کشتیرانی در تنگهی هورمز تأکید کرده و آمادگی خود را برای پشتیبانی فنی، از جمله مینروبی دریایی، اعلام کردند. استارمر بار دیگر بر موضع ثابت لندن مبنی بر لزوم عدم دستیابی ایران به سلاح هستهای پافشاری کرد.
هشدارها و امیدهای اقتصادی
رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، ضمن هشدار دربارهی تلاشهای پنهان برای تخریب روند صلح، از طرفها خواست از هرگونه اقدامی که تفاهم را پیش از امضای رسمی تضعیف میکند، خودداری کنند. در همین حال، کریس لوکسون، نخستوزیر نیوزیلند، بازگشایی تنگهی هورمز را عاملی حیاتی برای ثبات تجارت جهانی و تأمین سوخت دانست. کشورهای آلمان و ایتالیا نیز در کنار بریتانیا و فرانسه اعلام کردند در صورت پایبندی تهران به تعهدات و برداشتن گامهای عملی در برنامهی هستهای، آمادگی دارند تحریمها را لغو کنند.
در سطح منطقه نیز، انور قرقاش، مشاور دیپلماتیک رئیس دولت امارات متحدهی عربی، ابراز امیدواری کرد که این تفاهم منجر به بستن همیشگی صفحهی جنگ در منطقه و گشودن مسیرهای سیاسی موفق شود.