هشت سوال در مورد توافق آمریکا و ایران
مقامات ارشد دولت آمریکا به خبرنگاران اعلام کردند که دونالد ترامپ (رئیسجمهور آمریکا)، جیدی ونس (معاون رئیسجمهور) و محمدباقر قالیباف (رئیس مجلس ایران)، توافقنامه میان واشنگتن و تهران را به صورت الکترونیکی امضا کردهاند.
این مقامات خاطرنشان کردند که توافق مذکور، آزمونی بزرگ است تا مشخص شود آیا واشنگتن و تهران میتوانند توقف درگیریها در میدان نبرد را به یک توافق جامع تبدیل کنند؛ توافقی که از وضعیت تنگه هرمز آغاز شده و به موضوع پیچیده هستهای ختم میشود.
۱- آیا این توافق وارد فاز اجرایی شده است؟
یادداشت تفاهم به صورت الکترونیکی امضا شده و مراسم رسمی روز جمعه در سوئیس برگزار خواهد شد. تمدید آتشبس ۶۰ روزه بلافاصله وارد فاز اجرایی شده است، اما تنگه هرمز تا پس از برگزاری مراسم روز جمعه بهطور کامل بازگشایی نخواهد شد.
۲- آیا تنگه هرمز واقعاً باز خواهد بود؟
آمریکا میگوید این تنگه بدون دریافت هیچگونه حق عبور یا مالیات بازگشایی میشود، اما مقامات ایرانی اعلام کردهاند که معافیت از باج و مالیات تنها برای یک دوره ۶۰ روزه است و پس از آن، مبالغی تحت عنوان "حفاظت از محیط زیست و امنیت" دریافت خواهد شد. در این میان، شرکتهای کشتیرانی همچنان با احتیاط رفتار میکنند و منتظر تضمینهای بیشتری هستند.
۳- دستاورد ایران از این توافق چیست؟
هر دو طرف بر سر توقف جنگ و رفع تحریمهای نفتی ایران توافق دارند. رسانههای ایرانی میگویند تهران بلافاصله به میلیاردها دلار از داراییهای بلوکهشده خود دسترسی پیدا میکند، اما واشنگتن این ادعا را رد کرده و میگوید آزادسازی این مبالغ مشروط به "میزان پایبندی ایران" به مفاد توافقنامه است.
۴- آیا دو طرف بر سر جزئیات توافق همنظر هستند؟
خیر، روایت واشنگتن و تهران از جزئیات توافق متفاوت است. لیندسی گراهام، سناتور جمهوریخواه، ابراز نگرانی کرده است که احتمال دارد برداشت ایران از این توافق با آنچه تیم مذاکرهکننده آمریکا اعلام کرده، متفاوت باشد.
۵- متن توافقنامه چه زمانی منتشر میشود؟
مقامات آمریکایی میگویند متن این تفاهمنامه را ظرف ۲۴ تا ۴۸ ساعت آینده منتشر خواهند کرد، اما ترامپ اشاره کرده است که این اقدام ممکن است به پس از امضای رسمی در روز جمعه موکول شود.
۶- آیا اسرائیل به این توافق پایبند خواهد بود؟
این توافق به دلیل بند مربوط به درخواست آتشبس در لبنان، با انتقادهای شدیدی در داخل اسرائیل مواجه شده است. وزیر دفاع اسرائیل اعلام کرده که آنها از جنوب لبنان عقبنشینی نخواهند کرد. با این حال، ترامپ در گفتگوی اختصاصی با پایگاه خبری "آکسیوس" به تندی از نتانیاهو انتقاد کرده و اظهار داشته است که آنها باید با حزبالله لبنان مذاکره کنند.
۷- آیا توافق هستهای نهایی خواهد شد؟
این تفاهمنامه صرفاً برای آغاز یک دوره مذاکرات ۶۰ روزه درباره مسئله هستهای است. مقامات آمریکایی اذعان دارند که دستیابی به توافق هستهای نهایی، به دلیل بیاعتمادی متقابل میان دو طرف، کار بسیار دشواری خواهد بود.
۸- در صورت شکست توافق، آیا جنگ از سر گرفته میشود؟
آمریکا اعلام کرده است که نیروهای نظامی خود را تا زمان امضای توافق نهایی هستهای از منطقه خارج نخواهد کرد. ترامپ همچنان "گزینههای نظامی" را به عنوان ابزار فشار حفظ کرده است تا در صورت شکست دیپلماسی، از آنها استفاده کند.