زاخو در سایه آبادانی؛ راوی تاریخ هزاران ساله میشود
در نزدیکی رودخانه "خابور"، آنجا که آب با آرامش و وقار جریان دارد، موزهای تازە تاسیس تاریخ دیرینه و پرشکوه منطقه را روایت میکند.
شهر "زاخو" که در موقعیت استراتژیک مرزی میان جنوب و شمال کوردستان (اقلیم کوردستان عراق و کوردستان ترکیه) واقع شده، در سایه پروژه بزرگ بازسازی، چهرهای کاملاً مدرن و تازه به خود گرفته است.
امروز این شهر آغوش گرم خود را به روی صدها هزار گردشگر گشوده است؛ مسافرانی که میتوانند روح جوانی و پویایی را در دل بازار کهن شهر لمس کنند، قدمزدنی آرام را در کورنیش (پیادهراه ساحلی) تجربه کنند و در کنار پل تاریخی و نمادین "دلال"، سفری چند هزار ساله به عمق تاریخ، اصالت و شکوه این دیار داشته باشند.
در چهارچوب توجه ویژه به بخش گردشگری و آثار باستانی، در تاریخ ۱۵ فوریه ۲۰۲۴، با فرمان مسرور بارزانی نخستوزیر اقلیم کوردستان و با نظارت "گوهدار شیخوا"، سرپرست اداره مستقل زاخو، موزه زاخو به طور رسمی افتتاح شد.
مدیریت این موزه هماکنون بر عهده بانویی به نام "لانه عبدالسلام عزت" است. درهای موزه در تمام ۷ روز هفته، از ساعت ۹:۳۰ صبح تا ۱۲ شب به روی شهروندان و گردشگران باز است.
لانه عبدالسلام عزت، در گفتگو با "کوردستان۲۴" میگوید: تیمی از کارشناسان و کارمندان متخصص ما آمادگی کامل دارند تا از بازدیکنندگان استقبال کرده و به تمامی سوالات تاریخی آنها پاسخ دهند. این امر تسهیلات بزرگی را برای معرفی دقیق تاریخ منطقه فراهم کرده است. موزه ما به دو بخش اصلی تقسیم میشود: بخش باستانشناسی و بخش مردمشناسی.
سفری چند هزار ساله در بخش باستانشناسی
با قدم گذاشتن به بخش باستانشناسی، گویی به هزاران سال پیش سفر میکنید. این بخش میزبان ۳۰۰ اثر باستانی باارزش است. یکی از مهمترین و خیرهکنندهترین قطعات این مجموعه، "سنگ اوبسیدین" است که قدمت آن به نزدیک به ۱۰ هزار سال پیش بازمیگردد. در این بخش، تابلویی زنده از تاریخ پیش چشمان شما قرار میگیرد که آثاری ارزشمند از دوران عصر سنگی، دوره هلنیستی، آشوریها و میتانیها را در خود جای داده است.
در این میان، سه اثر نادر و منحصربهفرد، بیش از هر چیز توجه بازدیدکنندگان را به خود جلب میکند: تندیس هراکلس (هرکول)، تندیس مادر و یک گور تابوتمانند که قدمت آن به ۳ هزار سال پیش از میلاد مسیح میرسد.
"محمد احمد"، مدیر اداره آثار باستانی زاخو، بر این باور است که تندیس "هراکلس" متعلق به دوران لشکرکشی رومیان به منطقه بینالنهرین است. این تندیس که ابعاد کوچکی دارد، در کنار بقایای استخوانی در نزدیکی زاخو کشف شده است.
تندیس مادر نیز ابعاد کوچکی دارد؛ محمد احمد درباره آن میگوید: نمونههای مشابه این تندیس در بسیاری از نقاط کوردستان کشف شده است؛ چرا که در آن دوران، انسانها به "مادر" به عنوان مظهر و سرچشمه اصلی حیات مینگریستند.
بخش مردمشناسی موزه نیز آینهای تمامنما از زندگی اجتماعی و فرهنگی مردم این دیار است. در این بخش، لباسهای اصیل کوردی، تسلیحات قدیمی، ادوات کشاورزی سنتی و نشانههایی از همزیستی مسالمتآمیز میان پیروان ادیان و اقوام مختلف به نمایش گذاشته شده است. این موزه در یک کلام، مانند یک "زاخوی کوچک" است که در میان چهاردیواری خلاصه شده است.
رونق گردشگری و چرخ اقتصادی
"بیوار عمر فتاح"، مدیر روابط عمومی و رسانهای اداره گردشگری زاخو در این باره میگوید: پیش از آنکه زاخو به یک اداره مستقل تبدیل شود و روند توسعه و بازسازی آن شتاب بگیرد، سالانه حدود ۴۰۰ هزار گردشگر از این شهر بازدید میکردند؛ اما اکنون این رقم به بیش از دو برابر افزایش یافته است.
در این میان، موزه زاخو نیز به یکی از قطبهای اصلی جذب گردشگر تبدیل شده است. آمارها نشان میدهند که میزان بازدیدها در فصول تابستان و زمستان متفاوت است و این موزه در فصل تابستان، روزهای شلوغتر و پررونقتری را پشت سر میگذارد.
این واقعیت ثابت میکند که موزه زاخو تنها مکانی برای نگهداری و محافظت از اشیای عتیقه نیست، بلکه موتور محرک بزرگی برای بخش گردشگری و فرهنگ در اداره مستقل زاخو است؛ پُلی مدرن و استوار که گذشته پرابهت این شهر را به آینده روشن آن پیوند میدهد.