ایران در مقابل رقیقسازی اورانیوم از تسهیلات اقتصادی بهرهمند میشود
اربیل (کوردستان۲۴)- دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، و مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران روز چهارشنبه ۱۷ ژوئن سندی را امضا کردند که به گفته مقامهای دو کشور با هدف پایان دادن به درگیریهای اخیر در خاورمیانه و فراهم کردن زمینه برای مذاکرات هستهای تنظیم شده است. بر اساس مفاد اعلامشده، ایران با رقیقسازی ذخایر اورانیوم غنیشده خود موافقت کرده و در مقابل، قرار است از برخی تسهیلات اقتصادی بهرهمند شود.
ویدئویی که از سوی یکی از دستیاران ترامپ منتشر شد، او را در جریان ضیافتی در کاخ ورسای پس از نشست گروه هفت نشان میدهد که این سند را امضا میکند. امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه، میزبان این مراسم بود.
ترامپ هنگام ترک محل برگزاری مراسم به خبرنگاران گفت: «همین الان آن را امضا کردم.»
خبرگزاری رسمی جمهوری اسلامی، ایرنا، به نقل از اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، گزارش داد که این سند «با امضای رؤسای جمهور نهایی شده است.»
شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان که به گفته طرفها در روند میانجیگری نقش داشته است، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که این توافق «بلافاصله لازمالاجرا خواهد بود.»
بر اساس متن منتشرشده، ایران متعهد شده است تردد کشتیها در تنگه هرمز را از سر بگیرد و ایالات متحده نیز محاصره دریایی اعمالشده علیه بنادر ایران را لغو کند.
شریف در این باره نوشت: «به عنوان نخستین گام، جمهوری اسلامی ایران فوراً تنگه هرمز را بازگشایی خواهد کرد و ایالات متحده آمریکا بلافاصله محاصره دریایی را لغو خواهد کرد.»
طبق مفاد اعلامشده، واشینگتن همچنین متعهد شده است تحریمهای نفتی علیه ایران را لغو کند. افزون بر این، در صورت دستیابی به توافق نهایی درباره برنامه هستهای ایران، ایالات متحده تسهیل دسترسی تهران به ۳۰۰ میلیارد دلار از یک صندوق بازسازی مورد حمایت کشورهای منطقه را دنبال خواهد کرد.
پیشتر قرار بود این توافق توسط محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی و مذاکرهکننده ارشد ایران، و جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، به امضا برسد، اما مقامهای ایرانی اعلام کردند که نیازی به برگزاری مراسم حضوری نیست.
با این حال، شهباز شریف اعلام کرد که یک مراسم رسمی روز جمعه در سوئیس برگزار خواهد شد و مذاکرات فنی میان طرفین آغاز میشود.
واکنشها
مقامهای ایرانی این توافق را به سود تهران ارزیابی کردهاند. قالیباف شامگاه چهارشنبه و پس از انتشار متن توافق از سوی دو طرف در تلویزیون دولتی ایران گفت: «مردم آن را خواهند دید و قضاوت خواهند کرد.»
چین نیز روز چهارشنبه با اشاره به اهمیت جهانی این توافق اعلام کرد که وزیر امور خارجه این کشور در گفتوگو با مقامهای ایرانی بر ضرورت «اجرای واقعی» تعهدات از سوی همه طرفها تأکید کرده است.
در آمریکا، تصمیم ترامپ برای پایان دادن به درگیریها با واکنشهای متفاوتی روبهرو شده است. برخی منتقدان معتقدند که این توافق پاسخ کافی به نگرانیهای مربوط به برنامه هستهای ایران نمیدهد.
ترامپ پیشتر هشدار داده بود که در صورت نقض توافق، ایران با واکنش شدید نظامی آمریکا مواجه خواهد شد.
سناتور جمهوریخواه بیل کسیدی از منتقدان این توافق است. او گفت: «جاهطلبیهای هستهای ایران مهار نشده است. تحریمها برداشته میشود و عملیات نظامی متوقف شده است. این یکی از بدترین اشتباهات سیاست خارجی در دهههای اخیر است.»
در مقابل، نعیم قاسم، دبیرکل حزبالله لبنان، این توافق را «پیروزی بزرگی» برای ایران توصیف کرد و از تهران به دلیل اصرار بر گنجاندن وضعیت لبنان در چارچوب آتشبس قدردانی کرد.
آغاز مذاکرات فنی
بر اساس توافق اعلامشده، یک دوره دوماهه مذاکرات آغاز خواهد شد که نخستین گام آن بازگشایی تنگه هرمز است.
طبق متن منتشرشده از سوی مقامهای آمریکایی، ایران ذخایر اورانیوم غنیشده خود را تحت نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی رقیق خواهد کرد. این اقدام بخشی از روندی است که میتواند به گسترش همکاریهای اقتصادی با ایران منجر شود.
با این حال، یک مقام آمریکایی تأکید کرده است که واشینگتن تعهدی برای تأمین مستقیم کمکهای مالی ندارد.
بازارهای جهانی نیز به تحولات اخیر واکنش نشان دادهاند. قیمت نفت که در روزهای گذشته تحت تأثیر امید به دستیابی به توافق کاهش یافته بود، روز چهارشنبه با افزایش موقت روبهرو شد. بهای نفت در مقطعی حدود پنج درصد رشد کرد، اما بعدتر بخشی از این افزایش را از دست داد و تثبیت شد.
وضعیت لبنان
با وجود کاهش نسبی خشونتها پس از اعلام توافق، رسانههای دولتی لبنان از ادامه حملات اسرائیل به مناطق جنوبی این کشور خبر دادهاند و گزارش کردهاند که دستکم پنج نفر کشته شدهاند.
ارتش اسرائیل نیز اعلام کرد که پنج نظامی این کشور در جنوب لبنان بر اثر برخورد یک پهپاد انفجاری زخمی شدهاند که حال یکی از آنها وخیم است. به گفته ارتش اسرائیل، این نخستین حادثه از این نوع پس از اعلام توافق میان آمریکا و ایران بوده است.
همچنین ارتش اسرائیل اعلام کرد که چند موشک شلیکشده به سمت نیروهایش در جنوب لبنان را رهگیری و منهدم کرده است، اما گزارشی درباره تلفات احتمالی منتشر نکرد.
ایافپی/ب.ن