«پیرهمێرد» روشنفکری که نوروز را به نماد هویت ملی تبدیل کرد
اربیل (کوردستان۲۴)-امروز ۱۹ ژوئن، سالروز درگذشت توفیق محمود حمزه، مشهور به «پیرهمێرد»، شاعر، روشنفکر و از چهرههای تأثیرگذار فرهنگ و هویت ملی کورد است؛ شخصیتی که نام او با احیای آیین نوروز و تلاش برای پاسداری از زبان و فرهنگ کوردی گره خورده است.
«پیرهمێرد» در سال ۱۸۶۷ میلادی در محله گویژهٔ شهر سلیمانیه به دنیا آمد. او تحصیلات خود را در مدارس دینی کوردستان آغاز کرد و سپس برای ادامه تحصیل راهی امپراتوری عثمانی شد. وی پس از تحصیل در رشته حقوق، مدتی در ادارات دولتی آن کشور به کار پرداخت.
او پس از بازگشت به زادگاهش سلیمانیه، زندگی خود را وقف خدمت به زبان، فرهنگ و هویت ملت کورد کرد. «پیرهمێرد» افزون بر فعالیتهای ادبی و سرودن شعر، نقش پررنگی در عرصههای فرهنگی و اجتماعی برای حفظ و توسعه هویت ملی کورد ایفا کرد.
در دورهای که فشارهای سیاسی گستردهای برای تضعیف و حذف هویت کوردی وجود داشت، «پیرهمێرد» نوروز را به عنوان یک نماد فرهنگی و ملی برگزید و تلاش کرد این آیین را به محور همبستگی جامعه کورد تبدیل کند.
او با تشویق مردم به گردهمایی در تپه «مامه یاره» در سلیمانیه و افروختن آتش نوروز، جشنی را که رو به فراموشی میرفت به نمادی از مقاومت، آزادیخواهی و هویت ملی کوردها تبدیل کرد. به همین دلیل، برگزاری جشن نوروز در نخستین روز بهار هر سال در کوردستان همچنان یادآور نام و نقش او در احیای این سنت ملی است.
«پیرهمێرد» همچنین توجه ویژهای به جایگاه زنان در جامعه داشت. او در آثار خود پیوسته زنان را به تحصیل و پیشرفت تشویق میکرد و معتقد بود توسعه و پیشرفت زنان، زمینهساز رشد و شکوفایی کل جامعه است.
تاریخنگاران از «پیرهمێرد» به عنوان یکی از پایهگذاران روزنامهنگاری کوردی یاد میکنند. او روزنامه «ژیان» را منتشر کرد که در دوران فعالیتش ۵۵۳ شماره از آن به چاپ رسید.
این شاعر و روشنفکر برجسته کورد در ۱۹ ژوئن ۱۹۵۰ چشم از جهان فروبست. از او دیوان اشعار و آثار مکتوب ارزشمندی برجای مانده است که بخش عمده آنها در راستای تقویت هویت ملی و ارتقای فرهنگی جامعه کورد نگاشته شدهاند.
ب.ن