ایران میگوید با هرگونه عبور «غیرمجاز» از تنگه هرمز برخورد خواهد شد
اربیل (کوردستان۲۴)- مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، در جریان سفر به بحرین تأکید کرد که واشینگتن از دستیابی به توافق با ایران حمایت میکند، اما حاضر نیست برای رسیدن به توافق، امنیت و منافع متحدان خود در منطقه خلیج را نادیده بگیرد.
روبیو امروز پنجشنبه ۲۳ ژوئن، در نشست شورای همکاری خلیج در بحرین گفت که ایالات متحده در مذاکرات با ایران به دنبال دستیابی به توافق است، اما «به هر قیمتی» تن به توافق نخواهد داد.
او اظهار داشت: «در حالی که ما خواهان توافق هستیم، خواهان توافق به هر قیمتی نیستیم.» وی افزود: «میخواهیم اطمینان حاصل کنیم که هیچ بخشی از این توافق به هیچ وجه امنیت، ثبات یا رفاه هیچ یک از شرکای ما در منطقه خلیج فارس را تضعیف نکند.»
سفر روبیو بخشی از یک تور منطقهای است که با هدف رایزنی با کشورهای حوزه خلیج انجام میشود؛ کشورهایی که در جریان جنگی که از ۲۸ فوریه با حملات گسترده آمریکا و اسرائیل علیه ایران آغاز شد، تحت تأثیر تنشهای منطقهای قرار گرفتند.
ایران و آمریکا پیشتر یک توافق اولیه برای پایان دادن به جنگ امضا کردهاند و مذاکراتی را آغاز کردهاند که انتظار میرود موضوعاتی همچون برنامه هستهای ایران، کاهش تحریمها و وضعیت کشتیرانی و انتقال انرژی از طریق تنگه هرمز را در بر گیرد.
با وجود این، هنوز مشخص نیست که نگرانیهای مطرحشده از سوی کشورهای حوزه خلیج و اسرائیل درباره برنامه موشکی ایران و حمایت تهران از گروههای همپیمان منطقهای، در دستور کار مذاکرات قرار خواهد گرفت یا خیر.
تأکید آمریکا بر آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز
روبیو همچنین در اظهارات خود بر ضرورت حفظ آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز تأکید کرد؛ گذرگاهی راهبردی که بخش مهمی از صادرات نفت و گاز کشورهای حوزه خلیج از آن عبور میکند.
ایران در جریان جنگ، تنگه هرمز را به عنوان بخشی از اقدامات تلافیجویانه خود مسدود کرد؛ اقدامی که نگرانیهایی درباره پیامدهای اقتصادی آن در سطح جهانی به همراه داشت.
تهران پس از آن اعلام کرد که قصد دارد هزینههایی را تحت عنوان خدمات دریایی دریافت کند. سپاه پاسداران نیز امروز پنجشنبه هشدار داد که با هرگونه عبور «غیرمجاز» برخورد خواهد شد.
در مقابل، آمریکا و متحدانش با اعمال هرگونه عوارض یا هزینه برای عبور از این آبراه مخالفت کردهاند. روبیو در این باره گفت: «آبراههای بینالمللی متعلق به هیچ دولت-ملتی نیستند. این یک اصل اساسی در جهان امروز است که بدون آن جهان در هرج و مرج کامل خواهد بود.»
تنگه هرمز میان ایران و عمان قرار دارد و یکی از مهمترین مسیرهای انتقال انرژی در جهان به شمار میرود.
در همین حال، عمان روز چهارشنبه از تعیین یک مسیر موقت جدید برای کشتیرانی در نزدیکی سواحل خود خبر داد و اعلام کرد این اقدام با هماهنگی سازمان بینالمللی دریانوردی انجام شده است. ایران در بیانیهای از سوی سپاه پاسداران با این مسیر جدید مخالفت کرد، هرچند به طور مستقیم نامی از عمان نبرد.
بر اساس یادداشت تفاهم امضاشده میان تهران و واشینگتن، کشتیهای تجاری میتوانند طی ۶۰ روز آینده بدون پرداخت هزینه از تنگه هرمز عبور کنند، اما هنوز مشخص نیست پس از پایان این دوره چه سازوکاری در نظر گرفته خواهد شد.
ادامه مذاکرات و تحرکات دیپلماتیک
در حالی که مقامهای ایرانی توافق اولیه با آمریکا را نشانهای از موفقیت خود توصیف کردهاند، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، روز چهارشنبه در دیدار با مارک روته، دبیرکل ناتو، گفت که واشینگتن در مذاکرات با ایران «عالی عمل میکند.»
ترامپ همچنین از کنگره درخواست بودجه تکمیلی نزدیک به ۸۸ میلیارد دلار را مطرح کرده است که بخش عمده آن برای پوشش هزینههای جنگ در نظر گرفته شده است.
از سوی دیگر، ایران پس از حمایت دبیرکل ناتو از آمریکا، انتقاد شدیدی از این ائتلاف مطرح کرد. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، ناتو را به «همدستی» در آنچه «جنگ غیرقانونی» خواند، متهم کرد.
روبیو و پاکستان که نقش میانجی را ایفا میکند، اعلام کردهاند مذاکرات فنی میان تهران و واشینگتن پس از نخستین دور گفتوگوها در سوئیس، طی روزهای آینده از سر گرفته خواهد شد.
همزمان، یک دیپلمات به خبرگزاری فرانسه گفت نخستوزیر قطر برای آغاز گفتوگوهایی درباره تنگه هرمز میان کشورهای حوزه خلیج، عراق و ایران به عمان سفر کرده است.
به گفته این منبع، کشورهای عربی حوزه خلیج بر حفظ آزادی کشتیرانی تأکید دارند، در حالی که انتظار میرود ایران خواستار دریافت هزینههایی در قبال خدمات امنیتی و زیستمحیطی شود.
یک دیپلمات دیگر نیز به خبرگزاری فرانسه گفته است که مذاکرات جداگانهای برای بهبود روابط میان ایران و کشورهای حوزه خلیج در عربستان سعودی برنامهریزی شده، هرچند زمان مشخصی برای آن اعلام نشده است.
ایافپی/ب.ن