واکنش ایران به بیانیه مشترک آمریکا و کشورهای شورای همکاری خلیج
اربیل (کوردستان۲۴)- ایران در واکنش به بیانیه مشترک آمریکا و کشورهای شورای همکاری خلیج، بار دیگر بر حق خود در مدیریت کشتیرانی در تنگه هرمز تأکید کرد. این موضعگیری یک روز پس از اصابت یک «شیء ناشناس» به یک کشتی تجاری در نزدیکی عمان مطرح شد؛ رخدادی که بار دیگر شکنندگی توافق موقت تهران و واشینگتن را برجسته کرده است.
ایران امروز جمعه ۲۳ ژوئن، در واکنش به بیانیه مشترک ایالات متحده و شش کشور عضو شورای همکاری خلیج، بر نقش خود به عنوان یکی از کشورهای ساحلی در مدیریت تنگه هرمز تأکید کرد و هشدار داد که نادیده گرفتن این جایگاه، امنیت کشتیرانی در این آبراه راهبردی را با چالش مواجه خواهد کرد.
«عبور ایمن کشتیها تضمین نخواهد بود»
کاظم غریبآبادی، معاون وزیر امور خارجه ایران، در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس، بیانیه آمریکا و کشورهای عربی را «مداخلهجویانه، غیرمسئولانه و تحریکآمیز» توصیف کرد و گفت عبور ایمن کشتیها از تنگه هرمز با سازوکارهایی که نقش ایران را نادیده بگیرد، قابل تضمین نخواهد بود.
این موضعگیری یک روز پس از آن مطرح شد که یک کشتی تجاری با پرچم سنگاپور در نزدیکی عمان هدف اصابت یک «شیء ناشناس» قرار گرفت. شرکت کشتیرانی تایوانی «اِورگرین مارین» اعلام کرد کشتی Ever Lovely در حالی که در مسیر توصیهشده از سوی مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا (UKMTO) حرکت میکرد، هدف قرار گرفت. به گفته این شرکت، این حادثه تلفات جانی نداشت و کشتی پس از آن به مسیر خود ادامه داد.
دو مقام آمریکایی به رویترز گفتهاند که این کشتی هدف شلیک ایران قرار گرفته است، اما دولت آمریکا تاکنون بهطور رسمی درباره این ادعا اظهار نظر نکرده است.
در مقابل، اداره مدیریت تنگه خلیج که از سوی تهران برای ساماندهی درخواستهای عبور کشتیها ایجاد شده، اعلام کرد مسئولیت عبور از مسیرهای غیرمجاز بر عهده مالک، اپراتور و فرمانده کشتی خواهد بود.
وزارت امور خارجه ایران نیز در بیانیهای، حضور نظامی آمریکا در خلیج را عامل ناامنی و تفرقه در منطقه دانست و تأکید کرد که مدیریت تنگه هرمز باید مطابق مفاد توافق موقت، توسط ایران و عمان انجام شود. این وزارتخانه همچنین نسبت به ادامه آنچه «سیاستهای خصمانه و مداخلهجویانه» خواند، هشدار داد.
«آمریکا برخورد خواهد کرد»
در همین حال، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، پس از پایان سفر خود به کشورهای حوزه خلیج، اعلام کرد اگر ایران کشتیرانی در تنگه هرمز را تهدید یا مسدود کند، آمریکا با این موضوع برخورد خواهد کرد.
آمریکا و شورای همکاری خلیج در بیانیه مشترک خود خواستار «کشتیرانی آزاد، بدون محدودیت و بدون اخذ عوارض» در تنگه هرمز شدند و تأکید کردند که هرگونه توافق پایدار با ایران باید موضوعاتی مانند برنامه موشکهای بالستیک، پهپادها و حمایت تهران از گروههای نیابتی را نیز در بر گیرد.
در پی تداوم ابهامها درباره اجرای توافق موقت، قیمت جهانی نفت امروز جمعه کاهش یافت؛ هرچند تردد کشتیها از تنگه هرمز همچنان کمتر از سطح معمول گزارش شده است. این آبراه راهبردی محل عبور حدود یکپنجم تجارت جهانی نفت و گاز طبیعی مایع به شمار میرود.
عربستان سعودی بارگیری را از سر گرفت
در همین حال، دادههای کشتیرانی نشان میدهد شرکت آرامکوی عربستان سعودی پس از حدود چهار ماه، بارگیری نفت خام در پایانه رأس تنوره، بزرگترین بندر صادرات نفت جهان، را از سر گرفته است. همچنین دو نفتکش غولپیکر متعلق به شرکت کشتیرانی بحری در حال بارگیری در این پایانه مشاهده شدهاند.
در کنار موضوع تنگه هرمز، اختلافها میان تهران و واشینگتن درباره برخی مفاد توافق موقت، از جمله بازرسیهای هستهای، مشوقهای اقتصادی برای ایران و تحولات مرتبط با لبنان، همچنان ادامه دارد. بر اساس این توافق، دو طرف مذاکراتی ۶۰ روزه را برای بررسی مسائل پیچیدهتر، از جمله برنامه هستهای ایران، آغاز کردهاند.
همزمان، سازمان بینالمللی دریانوردی وابسته به سازمان ملل پس از حادثه اخیر در نزدیکی عمان، عملیات اسکورت کشتیها در تنگه هرمز را به طور موقت متوقف کرد. این سازمان پیشتر به همراه عمان مسیر دریایی جدیدی را برای کاهش تراکم کشتیها در این آبراه معرفی کرده بود؛ اقدامی که با اعتراض تهران روبهرو شد.
رویترز/ب.ن