بحران در خلیج فارس؛ تبادل حملات موشکی میان ایران و آمریکا

پس از حملات هوایی آمریکا به زیرساخت‌های نظامی در خاک ایران، سپاه پاسداران پایگاه‌های ایالات متحده در کویت و بحرین را هدف قرار داد و تنش در منطقه‌ی راهبردی خلیج فارس بالا گرفت.

تنش‌های نظامی میان تهران و واشنگتن، بامداد یکشنبه، ۲۸ ژوئن ۲۰۲۶ (۷ تیر ۱۴۰۵)، وارد مرحله‌ی بحرانی شد. ارتش کویت اعلام کرد که سامانه‌های دفاع هوایی این کشور با «تهدیدهای خصمانه‌ی موشکی و پهپادی» مقابله کرده‌اند. هم‌زمان، دولت بحرین با به صدا درآوردن آژیرهای هشدار، از شهروندان خواست به پناهگاه‌ها بروند. این تحولات در پی حملات جدید ارتش آمریکا به خاک ایران و پاسخ متقابل سپاه پاسداران، امیدها برای تداوم آتش‌بس موقت را به شدت کاهش داده است.

حملات پیش‌دستانه‌ی سنتکام و واکنش تند دونالد ترامپ

فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا، سنتکام، اعلام کرد که نیروهای این کشور در پاسخ به "ادامه‌ی اقدامات خصمانه‌ی ایران علیه کشتیرانی تجاری"، زیرساخت‌های نظارتی، پدافند هوایی و تأسیسات پهپادی ایران را هدف قرار داده‌اند. این حملات پس از آن صورت گرفت که نفتکش پانامایی "کیکو" حامل نفت خام قطر در نزدیکی تنگه‌ی هرمز هدف حمله قرار گرفت. واشنگتن، ایران را مسئول این حمله و ناقض توافقات اخیر می‌داند.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در واکنشی تند در شبکه‌ی اجتماعی "تروث‌سوشال" هشدار داد که ایالات متحده آماده است "کار را از نظر نظامی تمام کند". رئیس‌جمهور آمریکا تأکید کرد که اگر تهران به نقض آتش‌بس ادامه دهد، ممکن است لحظه‌ای فرا برسد که واشنگتن پاسخی ویرانگر بدهد که به گفته‌ی او، منجر به پایان حاکمیت جمهوری اسلامی شود.

عملیات مشترک موشکی و پهپادی سپاه پاسداران

در مقابل، سپاه پاسداران با انتشار بیانیه‌ای تأیید کرد که نیروی دریایی و هوافضای این نهاد در یک عملیات مشترک، مواضع نظامی وابسته به ارتش آمریکا را در کویت و بحرین هدف قرار داده‌اند. سپاه پاسداران این اقدام را پاسخی مستقیم به تجاوزات آمریکا به خاک ایران توصیف کرد. بحرین که میزبان ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا است، این حملات را "تشدید خطرناک" و نقض حاکمیت ملی خود خوانده است. با این حال، گزارش‌های اولیه از منابع آمریکایی حاکی از آن است که تا این لحظه خسارت عمده یا تلفات جانی در پایگاه‌های ایالات متحده گزارش نشده است.

سرنوشت مبهم "یادداشت تفاهم اسلام‌آباد"

این درگیری‌ها در حالی رخ می‌دهد که طرفین پیش‌تر بر سر "یادداشت تفاهم اسلام‌آباد" برای یک آتش‌بس ۶۰ روزه به توافق رسیده بودند. بر اساس این سند، ایران متعهد شده بود عبور امن کشتی‌های تجاری از تنگه‌ی هرمز را بدون دریافت هزینه تضمین کند. با این حال، تهران اعلام کرده است که کشتی‌ها تنها باید از مسیرهای تأییدشده توسط ایران عبور کنند و مسیرهای جایگزین اعلام‌شده توسط عمان را به رسمیت نمی‌شناسد.

اختلاف نظر بر سر مدیریت دریانوردی در تنگه‌ی هرمز و اصرار آمریکا بر آزادی کشتیرانی بین‌المللی، اکنون توافق اسلام‌آباد را در آستانه‌ی فروپاشی کامل قرار داده است. کارشناسان معتقدند اگر تلاش‌های دیپلماتیک با میانجی‌گری عمان و پاکستان فوراً به نتیجه نرسد، منطقه‌ی راهبردی خلیج فارس با یک بحران نظامی گسترده مواجه خواهد شد که پیامدهای آن فراتر از مرزهای منطقه، بازار جهانی انرژی و امنیت بین‌الملل را تحت تأثیر قرار می‌دهد.