فرش دستباف بیجار؛ میراثی ماندگار با شهرت جهانی
اربیل (کوردستان۲۴)- بیجار، شهری که فرش دستباف آن به دلیل استحکام و تراکم بالا در بازارهای جهانی به «فرش آهنی» شهرت یافته، همچنان یکی از مهمترین مراکز تولید فرش به شمار میرود؛ هرچند کاهش شمار بافندگان و تغییرات اجتماعی، نگرانیهایی درباره آینده این هنر- صنعت ارزشمند ایجاد کرده است.
فرش دستباف بیجار، با پیشینهای دیرینه، یکی از شناختهشدهترین فرشهای ایران در بازارهای جهانی است. استحکام، تراکم بالا و شیوه خاص بافت، از مهمترین ویژگیهایی هستند که این فرش را از دیگر تولیدات دستباف متمایز کرده و سبب شده است در بازارهای بینالمللی با عنوان «فرش آهنی» شناخته شود.
ایرج ملاقدیمی، تاجر فرش، میگوید فرش بیجار دارای نقشونگارهای شاخص و قابل شناسایی است که از جمله آنها میتوان به طرحهای «سوکار»، «روبی»، «دان اژدر»، «چهار گل مریم»، «سمندر خانم» و «زبیده خانم» اشاره کرد.
به گفته او، وزن و تراکم بالای بافت از مهمترین ویژگیهای فرش دستباف بیجار است و همین خصوصیات، هویت و استحکام ویژهای به این دستبافته بخشیده است.
با وجود آنکه بیجار دارای دو برند جهانی ثبتشده در سازمان جهانی(WIPO) است، کاهش تعداد فرشبافان و تغییر برخی شرایط اجتماعی و شغلی، نگرانیهایی را درباره احتمال از بین رفتن این هنر اصیل به وجود آورده است.
سهراب جبانیان، مدیر یک کارگاه تولید فرش در بیجار، گفت: «کسانی که با فرش دستباف بیجار آشنایی دارند، میتوانند رنج، شادی و آرزوهای بافنده را در نقشونگارهای آن احساس کنند.»
او همچنین با اشاره به جایگاه بینالمللی این فرش افزود که نمونهای از فرش بیجار در موزه آرمیتاژ روسیه نگهداری میشود و نمونههایی از آن نیز در سه بانک در آمریکا به نمایش گذاشته شده است.
جبانیان تأکید کرد: «تمام تلاش خود را میکنیم که این هنر حفظ شود و به نسلهای بعدی منتقل شود.»
فرش دستباف بیجار علاوه بر ارزش فرهنگی، از جایگاه اقتصادی مهمی نیز برخوردار است. سالانه حدود ۱۶۰ هزار متر مربع فرش دستباف در سراسر استان کوردستان تولید میشود و حدود ۵۰ هزار بافنده در این حوزه فعالیت دارند؛ ظرفیتی که بیجار را به یکی از قطبهای اقتصادی منطقه تبدیل کرده است.
ب.ن