کوردهای فیلی: خواهان سهم عادلانه در دولت هستیم
کوردهای فیلی تحرکات جدیدی را با هدف تضمین حقوق دستوری خود در عراق فدرال آغاز کردهاند. آنها خواهان افزایش سهم کرسیهای خود در مجلس نمایندگان (پارلمان) و همچنین کسب پستهای وزاری هستند. در همین راستا، جمعی از کوردهای فیلی در شهر دیوانیه عراق گرد هم آمدند تا درباره حقوق قانونی خود در این کشور به بحث و تبادل نظر بپردازند.
شرکتکنندگان در این نشست تاکید کردند که در گذشته متحمل ظلم مضاعف شدهاند؛ یک بار به دلیل هویت کوردی و بار دیگر به دلیل مذهب خود. آنها اکنون بر احقاق حقوق خود، افزایش سهمشان در پارلمان و تصدی پستهای وزاری پافشاری میکنند.
"سلام حسین"، یکی از حاضران در این نشست، با اشاره به مصادره شناسنامهها و املاک خود در دوران رژیم بعث، به "کوردستان۲۴" گفت: من یکی از آن کوردهای فیلی هستم که در دوره صدام حسین قربانی ظلم و ستم سازمانیافته شدیم. رژیم سابق با انگیزههای مختلف با ما برخورد میکرد؛ از جمله اینکه ما را به دلیل ریشههای اصیل کوردیمان جاسوس مینامید. از سوی دیگر، به دلیل مذهب ما که شیعه است و رژیم وقت که سنی بود، ما را وابسته به ایران قلمداد میکردند. به همین دلیل، شناسنامههایمان باطل، اموالمان مصادره و جامعه ما با نسلکشی مواجه شد.
همچنین "شاکر النعمانی"، شهروند دیگر فیلی با انتقاد از قوانین جاری میگوید: خواسته ما اجرای قوانینی است که حقوق ما را تضمین کند؛ حقوقی که هنوز به آن دست نیافتهایم. برای نمونه در بحث قانون تابعیت، کارمندان شناسنامههای ما را به بخش اتباع بیگانه ارجاع میدهند، گویی ما هندی هستیم و فرزند این خاک نیستیم.
آمار دقیقی از جمعیت کوردهای فیلی در عراق در دست نیست، اما برآوردهای برخی نهادهای بینالمللی از جمله سازمان ملل متحد، جمعیت آنها را حدود یک میلیون و ۵۰۰ هزار نفر تخمین میزند؛ هرچند برخی از رهبران و فعالان فیلی تاکید دارند که آمار واقعی بسیار بیشتر از این رقم است.
اکثریت کوردهای فیلی در بغداد ساکن هستند و بخشی دیگر نیز در استانهای دیاله (بهویژه خانقین و مندلی)، واسط (بدره و جسان)، میسان و اقلیم کوردستان زندگی میکنند.
به دلیل سکونت در مناطق عربنشین و اشتراک مذهبی (تشیع)، طی دهههای گذشته زبان و هویت ملی بخشی از فیلیها تحت تاثیر محیط اجتماعی قرار گرفته که این موضوع، تفکیک آماری آنها را دشوارتر کرده است.
"مقداد سعدون"، یکی دیگر از کوردهای فیلی، در این باره میگوید: ما از کاندیدای خود که در حال حاضر تنها نماینده کوردهای فیلی است حمایت کردیم، اما شایسته سهم بیشتری هستیم. خواستار افزایش کرسیهای خود در پارلمان هستیم و باید در کابینه دولت و استانداریها نیز سهم داشته باشیم.
مجلس نمایندگان عراق دارای ۳۲۹ کرسی است که از این تعداد، تنها یک کرسی به کوردهای فیلی اختصاص یافته است.
در دوران رژیم بعث (بهویژه در دهههای ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰)، موج گستردهای از نسلکشی و کوچ اجباری علیه کوردهای فیلی راه افتاد که طی آن، هویت عراقی صدها هزار نفر سلب و به ایران تبعید شدند؛ اقدامی که بافت دموگرافیک آنها را به شدت تغییر داد. هرچند بخش زیادی از کوردهای فیلی پس از سقوط رژیم سابق در سال ۲۰۰۳ به عراق بازگشتند، اما فرآیند بازپسگیری تابعیت و حقوق مالی آنها هنوز برای همه شهروندان به طور کامل حل و فصل نشده است.
