کورتولموش: قانون جدید "ترکیه بدون ترور" گامی تاریخی برای صلح پایدار است
رئیس مجلس ترکیه با ارائهی طرحی ۱۲ مادهای به پارلمان، مسیر حقوقی خلع سلاح اعضای پکک و بازگشت آنان به جامعه را با هدف پایان دادن به مناقشهی ۴۰ ساله هموار کرد.
نعمان کورتولموش، رئیس مجلس ترکیه، روز چهارشنبه ۵ اوت ۲۰۲۶ (۱۴ مرداد ۱۴۰۵) ارائهی طرح "تقویت همبستگی ملی و یکپارچگی اجتماعی" به پارلمان این کشور را گامی تاریخی در مسیر پایان دادن به مناقشهی چند دههای میان دولت و حزب کارگران کوردستان (پکک) توصیف کرد.
جزئیات حقوقی و اجرایی طرح
این طرح ۱۲ مادهای، چارچوب حقوقی خلع سلاح اعضای پکک، بازگشت بخشی از آنان به ترکیه و ادغام دوبارهی افراد واجد شرایط در جامعه را تعیین میکند. نعمان کورتولموش فعالیتهایی را که طی یک سال گذشته زیر نظر مجلس انجام شده، "نمونهای کمنظیر از دموکراسی" خواند که به گفتهی او، "عقل دولت و خرد ملت" را در کنار یکدیگر قرار میدهد. او افزود این روند میتواند "قلعهی داخلی ترکیه" را مستحکمتر کرده و زمینهی تقویت وحدت، برادری و صلح اجتماعی را فراهم کند.
طرح جدید درست یک سال پس از آغاز فعالیت "کمیسیون همبستگی ملی، برادری و دموکراسی" به ریاست نعمان کورتولموش به مجلس ارائه شد. این کمیسیون در ۵ اوت ۲۰۲۵ (۱۴ مرداد ۱۴۰۴) با حضور نمایندگان بیشتر احزاب پارلمانی تشکیل شد تا بر روند خلع سلاح پکک نظارت و پیشنهادهای حقوقی لازم را تدوین کند. حزب خوب ترکیه از حضور در این کمیسیون خودداری کرده بود.
شرایط بهرهمندی از تسهیلات قضایی
بر اساس متن منتشر شده از این طرح، اجرای مقررات اصلی آن به تأیید رسمی خلع سلاح و انحلال ساختار تشکیلاتی پکک از سوی نهادهای امنیتی و وزارت کشور ترکیه وابسته خواهد بود. پس از این تأیید، اعضای واجد شرایط ۶ ماه فرصت خواهند داشت سلاحهای خود را تحویل دهند و برای بازگشت یا استفاده از تسهیلات قضایی درخواست ارائه کنند.
افرادی که مستقیماً در قتل، شکنجه یا جرایم سنگین مشارکت نداشتهاند، ممکن است در پروندههای مربوط به عضویت، تبلیغ یا کمک به پکک از تعلیق تعقیب قضایی یا مجازات برخوردار شوند. با این حال، مقامهای ترکیه تأکید کردهاند که این طرح "عفو عمومی" محسوب نمیشود و شامل مرتکبان جرایم سنگین نخواهد شد. عبدالله اوجالان، رهبر زندانی پکک نیز بر اساس نسخهی کنونی طرح از آزادی برخوردار نمیشود. خبرگزاری "رویترز" گزارش داده است که حدود ۴ هزار عضو پکک که مستقیماً در خشونتها مشارکت نداشتهاند، ممکن است مشمول مقررات جدید شوند.
پیشینهی انحلال و واکنشهای سیاسی
روند تازه پس از آن آغاز شد که عبدالله اوجالان خواستار انحلال پکک و کنار گذاشتن مبارزهی مسلحانه شد. این گروه نیز در مه ۲۰۲۵ تصمیم به انحلال ساختار خود گرفت و یک ماه بعد، گروهی از اعضای آن در اقلیم کوردستان طی مراسمی نمادین سلاحهایشان را سوزاندند. مناقشهی مسلحانه میان پکک و دولت ترکیه از سال ۱۹۸۴ تاکنون بیش از ۴۰ هزار کشته بر جای گذاشته است.
طرح جدید از حمایت حزب عدالت و توسعه، حزب حرکت ملی و حزب برابری و دموکراسی خلقها برخوردار است و به همین دلیل احتمال تصویب آن بالا ارزیابی میشود. با این حال، حزب دم بر ضرورت اصلاح قوانین ضدتروریسم، گسترش حقوق سیاسی و فرهنگی کوردها و تقویت مدیریتهای محلی تأکید دارد. مخالفان ملیگرا نیز نگراناند که این روند به اعطای امتیاز سیاسی به پکک منجر شود.
نعمان کورتولموش ارائهی این طرح را مرحلهای تعیینکننده برای "ترکیه بدون ترور" خواند و گفت موفقیت آن به مشارکت احزاب و ایجاد اجماع اجتماعی بستگی دارد. خبرگزاری "آسوشیتدپرس" گزارش داده است که دولت امیدوار است بررسی و تصویب این قانون در مجمع عمومی، پیش از آغاز تعطیلات تابستانی پارلمان تکمیل شود.