تنش در شمالشرق سوریه؛ لغو محدودیتهای کوبانی و تعلیق موقت بازگشت آوارگان به سریکانی
در پی بروز ناآرامی در شهرهای شمالشرق سوریه و حمله به نخستین کاروان بازگشتگان به سریکانی، وضعیت امنیتی در کوبانی به حالت عادی بازگشت اما روند بازگشت آوارگان تا اطلاع ثانوی متوقف شده است.
فرماندهی امنیت داخلی استان حلب در بامداد سهشنبه ۱۱ اوت ۲۰۲۶ (۲۰ مرداد ۱۴۰۵)، از لغو ممنوعیت رفتوآمد موقت در شهر کوبانی خبر داد. بر اساس بیانیهی این نهاد، در پی پایان یافتن عملیات امنیتی و بازگشت آرامش به منطقه، محدودیتهای تردد برداشته شده است. این فرماندهی اعلام کرد که در ناآرامیهای شب گذشته، ۱۹ تن از نیروهای امنیتی زخمی شده و ۷ نفر نیز بازداشت شدهاند. همزمان، رسانههای دولتی سوریه مدعی شدند که شماری از معترضان به ساختمانهای دولتی حمله کرده و پرچم سوریه را پایین کشیدهاند؛ ادعاهایی که هنوز بهطور مستقل راستیآزمایی نشده است.
حمله به کاروان بازگشتگان و ریشههای تنش
محدودیتهای شبانه در کوبانی پس از موجی از اعتراضها اعمال شد که ریشه در حمله به نخستین کاروان آوارگان بازگشته به سریکانی داشت. این رویدادها نگرانیها دربارهی گسترش تنش در "مناطق کوردستانی" شمالشرق سوریه را افزایش داده است.
دوشنبه ۱۰ اوت ۲۰۲۶ (۱۹ مرداد ۱۴۰۵)، نخستین کاروان آوارگان سریکانی پس از حدود ۷ سال آوارگی، از مبدأ حسکه به سمت خانههای خود حرکت کرد. دربارهی شمار دقیق این خانوادهها آمارهای متفاوتی منتشر شده است؛ خبرگزاری هاوار تعداد آنها را حدود ۴۰۰ خانواده و خبرگزاری ANF حدود ۴۱۲ خانواده اعلام کردند. این در حالی است که پیشتر برخی منابع از برنامهی بازگشت ۶۵۰ خانواده سخن گفته بودند که به نظر میرسد این رقم مربوط به ظرفیت نهایی مرحلهی نخست بوده است.
وضعیت آوارگان و توافقهای بازگشت
ساکنان سریکانی از ۹ اکتبر ۲۰۱۹ (۱۷ مهر ۱۳۹۸) و در پی عملیات نظامی ترکیه و گروههای مسلح همپیمان آن، آواره شده و در اردوگاههایی نظیر "واشوکانی" اسکان یافتند. کمیتهی آوارگان سریکانی، جمعیت کل آوارگان این منطقه را بیش از ۱۴ هزار خانواده (حدود ۸۰ تا ۸۵ هزار نفر) برآورد کرده است.
پس از ورود کاروان به شهر، گزارشهایی منتشر شد که نشان میداد برخی از بازگشتگان از سوی افرادی که در حال حاضر در خانههای آنان ساکن هستند، مورد حمله قرار گرفتهاند. "شورای سوریه دموکراتیک" با صدور بیانیهای ضمن محکومیت این حملات، خواستار تحقیق شفاف و حفاظت از جان بازگشتگان شد.
تعلیق روند بازگشت و واکنش مقامهای امنیتی
محمود خلیل علی، معروف به سیامند عفرینی و جانشین فرمانده نیروهای امنیت داخلی حسکه، اعلام کرد که چندین نفر در ارتباط با این حملات بازداشت شدهاند. وی این حوادث را "اقدامهای فردی" توصیف کرد و گفت: "سفرهای بعدی بازگشت به سریکانی تا برقراری ثبات کامل و تضمین حفاظت از خانوادهها موقتاً متوقف شده است."
کمیتهی آوارگان سریکانی، دولت دمشق و دستگاههای امنیتی این شهر را مسئول مستقیم تأمین امنیت بازگشتگان دانسته و تأکید کرده است که این حملات با توافق ژانویه گذشته دربارهی بازگشت آوارگان مغایرت دارد.
موج اعتراضها در شهرهای شمالی
وقوع این حوادث منجر به برپایی تجمعهای اعتراضی در شهرهای قامشلو، حسکه، تلتمر، درباسیه، دیرک و کوبانی شد. معترضان خواستار مجازات عاملان حمله و فراهم شدن شرایط بازگشت امن و پایدار هستند. با وجود توقف موقت حرکت کاروانها، گزارشها حاکی از آن است که ثبتنام از خانوادههای علاقهمند به بازگشت در مناطقی نظیر تلتمر همچنان ادامه دارد.
رویدادهای اخیر نشان میدهد که پروندهی بازگشت آوارگان در شمالشرق سوریه از یک موضوع انسانی به یک چالش پیچیدهی سیاسی و امنیتی تبدیل شده است که تداوم آن نیازمند شفافیت در تحقیقات و تضمینهای امنیتی معتبر است.