اتکای ۷۰ درصدی مردم دهوک به خدمات درمانی دولتی
بر اساس اعلام مدیرکل صحت و درمان استان دهوک، بیش از ۷۰ درصد از ساکنان این استان برای دریافت خدمات درمانی به بخش دولتی متکی هستند؛ این در حالی است که حکومت اقلیم کوردستان در حال توسعه ظرفیت بیمارستانها و سرمایهگذاری در ارائه درمانهای تخصصی است.
افراسیاب موسی مدیرکل صحت و درمان استان دهوک اظهار داشت که جدیدترین مرحله از این طرح توسعه، شامل تبدیل بیمارستان «سِمیْل» به یک بیمارستان عمومی آموزشی ۳۰۰ تختخوابی است؛ اقدامی که با هدف افزایش دسترسی مردم به خدمات درمانی و همزمان ارتقای سطح آموزش متخصصان پزشکی انجام میشود.
این آمارها نشاندهنده نقش محوری بخش دولتی در سیستم بهداشت و درمان دهوک است؛ جایی که تقاضا برای دریافت خدمات همپای سرمایهگذاری در ساخت بیمارستانها، تجهیزات پزشکی، داروها و خدمات تخصصی رو به افزایش بوده است.
برنامهریزی برای توسعه بزرگ بیمارستان سمیل
مدیرکل صحت و درمان دهوک در گفتگو با «کوردستان۲۴» اعلام کرد که این مدیریت قراردادی را با یک شرکت بینالمللی به امضا رسانده تا بیمارستان سمیل را از یک مرکز فوریتهای پزشکی به یک بیمارستان عمومی و آموزشی مدرن تبدیل کند.
دکتر افراسیاب گفت: ما قراردادی با یک شرکت بینالمللی امضا کردهایم تا بیمارستان سمیل را توسعه داده و آن را از یک مرکز اورژانس به یک بیمارستان عمومی آموزشی مدرن با ظرفیت۳۰۰ تخت تبدیل کنیم.
به گفته وی، این پروژه بهطور کامل توسط حکومت اقلیم کوردستان تأمین مالی میشود و انتظار میرود علاوه بر ارائه خدمت به دهها هزار نفر، محیطی آموزشی برای صدها دانشجوی پزشکی و پرستاری فراهم کند. این طرح توسعه نشاندهنده تلاشهای گستردهتر برای افزایش ظرفیت بخش دولتی و جلوگیری از تمرکز خدمات درمانی تنها در شهر دهوک است.
افراسیاب، افزود که از سال ۲۰۲۰ تا کنون، حدود ۵۵۰ تخت بیمارستانی در سراسر استان اضافه شده است که این امر توانایی سیستم را برای پذیرش بیماران افزایش داده و از فشار بر مراکز موجود کاهش داده است.
مراقبت از بیماران سرطانی؛ در اولویت اصلی
توسعه خدمات عمومی بهداشت و درمان با افزایش هزینهها در بخش خدمات تخصصی، به ویژه درمان سرطان همراه بوده است.
مدیرکل صحت دهوک اشاره کرد که دولت اقلیم کوردستان سالانه بیش از ۳۰۵ میلیارد دینار برای تأمین دارو و مستلزمات پزشکی بیمارستان سرطانی «امید» در دهوک اختصاص میدهد؛ رقمی که حجم منابع مورد نیاز برای نگهداری و ارائه درمانهای تخصصی را نشان میدهد.
این استان در سالهای اخیر ظرفیتهای آنکولوژی (سرطانشناسی) خود را نیز گسترش داده است. یک مرکز بازسازیشده در سال ۲۰۲۵ به عنوان مرکز درمان سرطان ۱۶۰ تختخوابی افتتاح شد که دارای شش اتاق عمل، خدمات تشخیصی و بخش مراقبتهای ویژه است.
آمارها نشان میدهد که در سطح اقلیم کوردستان، بین سالهای ۲۰۲۰ تا پایان ۲۰۲۳ بیش از ۲۸۵ میلیارد دینار صرف خرید داروهای سرطان شده و مقامات تأکید کردهاند که حدود ۹۰ درصد از نیازهای درمانی در مراکز سرطان بهصورت داخلی تأمین میشود.
این سرمایهگذاریها با توسعه زیرساختهای عمومی بهداشت همراه بوده است. آمارهای منتشرشده در سال ۲۰۲۳ نشان میدهد که اقلیم کوردستان دارای ۸۳ بیمارستان دولتی، بیش از ۸ هزار تخت دولتی و ۱۴۷۰ مرکز بهداشتی است.
گسترش خدمات به خارج از شهرهای بزرگ
توسعه بهداشت و درمان در دهوک به مناطق دورافتادهتر نیز رسیده است. بیمارستان دولتی «شورش-حتیت» در دیرلوک در اکتبر ۲۰۲۵ با سرمایهگذاری بیش از ۴۳ میلیون دلار افتتاح شد. این بیمارستان برای ارائه خدمات به بیش از ۲۵۰ هزار نفر در شهرستان آمیدی و مناطق اطراف طراحی شده است.
دولت اقلیم کوردستان همچنین به سرمایهگذاری در تجهیزات پزشکی ادامه داده است. در فوریه ۲۰۲۶، مدیریت صحت دهوک از اختصاص ۵.۱ میلیارد دینار برای خرید تجهیزات جدید از جمله دستگاه MRI و سنگشکن خبر داد.
با این حال، دکتر افراسیاب تأکید کرد که هنوز به زیرساختهای بیشتری نیاز است. وی از دولت اقلیم کوردستان خواست تا کار بر روی پروژه بیمارستان «بردەرش» را از سر بگیرد و موقعیت آن را برای شهرستان آمیدی و مناطق مجاور بسیار استراتژیک توصیف کرد. وی معتقد است این پروژه به رفع نیازهای درمانی جوامع دور از مرکز دهوک کمک شایانی خواهد کرد.
چالشهای بهداشتی فراتر از بیمارستانها
مدیرکل صحت دهوک همچنین نسبت به تغییر الگوی بیماریها در میان جوانان ابراز نگرانی کرد. وی به افزایش سکتههای قلبی در میان جوانان اشاره کرد و این روند را به خواب نامنظم، شبزندهداری، تغییر سبک زندگی، کشیدن سیگار و قلیان مرتبط دانست.
وی خاطرنشان کرد که ۴۶.۶ درصد از جمعیت عراق و اقلیم کوردستان زیر ۱۸ سال سن دارند؛ این بدان معناست که چالشهای بهداشتی تاثیرگذار بر جوانان میتواند پیامدهای بلندمدت و جدی داشته باشد. این هشدار نشاندهنده یک چالش گستردهتر برای سیستم سلامت است؛ توسعه بیمارستانها همزمان با آگاهیبخشی عمومی و پیشگیری زودهنگام.
ظرفیتسازی برای بخش دولتی در حال رشد
سرمایهگذاریهای اخیر در دهوک در حالی صورت میگیرد که بیمارستانهای دولتی همچنان منبع اصلی خدمات پزشکی برای اکثر شهروندان هستند.
به گفته مقامات، در چهار سال نخست کابینه نهم دولت اقلیم کوردستان، ۱۳ بیمارستان جدید ساخته شده و دهها مرکز بهداشتی و آزمایشگاه احداث یا بازسازی شدهاند. همچنین ظرفیت بخشهای مراقبت ویژه به ۳۳۷ تخت رسیده و اقداماتی برای کنترل قیمت دارو و تقویت زنجیره تأمین دارو انجام شده است.
برای دهوک، پروژه تبدیل بیمارستان سمیل گام دیگری در این مسیر است. با این حال، چالش اصلی تنها ساختوساز و افزایش تخت نیست؛ بلکه شبکهای که به بیش از ۷۰ درصد مردم خدمترسانی میکند، نیازمند تامین مالی پایدار برای دارو، تجهیزات پیشرفته، پزشکان، پرستاران و کادر درمان است.