ترامپ توافق هستهای غیرنظامی با عربستان را به کنگره فرستاد
اربیل (کوردستان۲۴)- دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، توافق پیشنهادی همکاری هستهای غیرنظامی با عربستان سعودی را برای بررسی به کنگره ارسال کرده است؛ اقدامی که به گفته یک مقام دولت آمریکا، با تأکید واشینگتن بر مشروط بودن اجرای این توافق به عادیسازی روابط ریاض با اسرائیل همراه است.
به گزارش رویترز، این مقام آمریکایی که نخواست نامش فاش شود، گفت توافقی که در ماه ژوئیه حاصل شده و زمینه صادرات فناوری هستهای غیرنظامی آمریکا به عربستان را فراهم میکند، روز دوشنبه به کنگره ارسال شده است.
سفارت عربستان سعودی در واشینگتن به درخواست رویترز برای اظهارنظر درباره این موضوع پاسخ نداده است.
بر اساس سازوکار مربوط به این نوع توافقها، کنگره ۹۰ روز فرصت دارد آن را بررسی کند. با این حال، مشخص نیست دولت ترامپ چگونه انتظار دارد ارسال توافق به کنگره به پیشبرد شرط مورد نظر رئیسجمهوری آمریکا درباره عادیسازی روابط عربستان و اسرائیل کمک کند.
این مقام آمریکایی در پیامی کتبی تأکید کرد که موضع ترامپ تغییری نکرده است و اجرای توافق هستهای تا زمانی که عربستان سعودی به «پیمان ابراهیم» نپیوندد، پیش نخواهد رفت. پیمان ابراهیم به مجموعه توافقهایی گفته میشود که با میانجیگری آمریکا در سالهای ۲۰۲۰ و ۲۰۲۱ به عادیسازی روابط اسرائیل با امارات متحده عربی، بحرین، مراکش و سودان منجر شد.
ترامپ چند روز پس از نهایی شدن توافق هستهای با عربستان در ماه ژوئیه نیز عادیسازی روابط ریاض و اسرائیل را به عنوان شرط اجرای آن مطرح کرده بود. او در دوره نخست ریاستجمهوری خود نیز در پی دستیابی به توافقی مشابه با عربستان بود.
دولت جو بایدن، رئیسجمهوری پیشین آمریکا، نیز مذاکراتی را برای دستیابی به توافق هستهای غیرنظامی با عربستان دنبال کرده بود و تلاش داشت این توافق را با عادیسازی روابط میان ریاض و اسرائیل مرتبط کند. در سال ۲۰۲۳، دیپلماتها بر این باور بودند که عربستان به عادیسازی روابط با اسرائیل نزدیک شده است، اما آغاز جنگ اسرائیل در غزه در اکتبر همان سال چشمانداز این روند را تغییر داد.
عربستان سعودی اعلام کرده است که پیش از به رسمیت شناختن اسرائیل، خواهان ایجاد مسیری «برگشتناپذیر» به سوی تشکیل کشور فلسطینی است.
توافق ۳۰ ساله و نقش وستینگهاوس
توافق هستهای پیشنهادی ۳۰ ساله، ساخت رآکتورهای هستهای AP1000 را در عربستان پیشبینی میکند؛ پروژهای چند میلیارد دلاری که میتواند به سود وستینگهاوس، شرکت هستهای آمریکایی تحت مالکیت مشترک کامکو در کانادا و بروکفیلد است منیجمنت، تمام شود.
دو منبع در کنگره به رویترز گفتند این توافق برای رهبران کنگره ارسال شده و انتظار میرود امروز چهارشنبه در اختیار کمیتههای مربوط قرار گیرد.
در صورتی که کنگره طی ۹۰ روز با این توافق مخالفت نکند، توافق اجرایی خواهد شد. اگر کنگره آن را رد کند، ترامپ میتواند از حق وتوی خود استفاده کند؛ در این صورت برای بیاثر کردن وتوی رئیسجمهوری، رأی دوسوم اعضای کنگره لازم خواهد بود.
انتقادها درباره منع اشاعه هستهای
برخی قانونگذاران دموکرات و کارشناسان حوزه منع اشاعه هستهای از این توافق به دلیل آنچه نبود محدودیت کافی بر غنیسازی اورانیوم و بازفرآوری سوخت هستهای در عربستان میدانند، انتقاد کردهاند. هر دو فعالیت میتوانند در صورت انحراف از اهداف صلحآمیز، مسیرهای بالقوهای برای دستیابی به مواد مورد استفاده در سلاح هستهای باشند.
امارات متحده عربی در توافق همکاری هستهای غیرنظامی خود با آمریکا در سال ۲۰۰۹، محدودیتهایی را پذیرفت که غنیسازی اورانیوم و بازفرآوری سوخت هستهای را ممنوع میکند. این تعهدات بهعنوان «استاندارد طلایی» در توافقهای هستهای غیرنظامی شناخته میشوند.
دولت ترامپ میگوید توافق با عربستان شامل تدابیر منع اشاعه هستهای مورد نیاز قانون آمریکا است.
هنری سوکولسکی، مدیر مرکز آموزش سیاست منع اشاعه هستهای، گفت آغاز روند بررسی توافق در کنگره از سوی ترامپ این احتمال را ایجاد میکند که توافق در نهایت بدون درج شرایطی درباره عادیسازی روابط با اسرائیل یا محدودیتهای بیشتر در زمینه منع اشاعه هستهای پیش برود.
او افزود: «اگر او درباره جلوگیری از غنیسازی و به رسمیت شناختن اسرائیل جدی باشد، این به هیچ وجه ایدهآل نیست.»
ب.ن