نخستوزیر قطر برای ادامه تلاشهای میانجیگرانه به تهران میرود
اربیل (کوردستان۲۴)- انتظار میرود نخستوزیر قطر امروز پنجشنبه ۲۷ اوت، برای تلاش جهت احیای روندهای دیپلماتیک در بحبوحه افزایش تنشها میان ایالات متحده و ایران، به تهران سفر کند؛ همزمان واشینگتن وعده داده است با اعمال تحریم علیه شرکای تجاری ایران، فشار اقتصادی بر تهران را افزایش دهد.
قطر، همسایه ایران در حوزه خلیج و متحد ایالات متحده، در ماههای اخیر بهعنوان میانجی غیررسمی میان طرفهای درگیر فعالیت کرده و در میانجیگری برای آتشبس ماه ژوئن که برای مدتی کوتاه به درگیریها پایان داد، نقش مستقیمی داشته است.
این سفر در شرایطی انجام میشود که جنگ به ششمین ماه خود نزدیک میشود. اگرچه درگیریهای نظامی تا حد زیادی فروکش کرده، چشمانداز روشنی برای پیشرفت دیپلماتیک وجود ندارد. یکی از اصلیترین مسائل مورد اختلاف، کنترل تنگه هرمز، آبراهی حیاتی برای انتقال نفت جهان، است؛ تنگهای که تهران از آن به عنوان اهرم فشار استفاده میکند.
عملیات تجارت دریایی بریتانیا (UKMTO) اوایل امروز پنجشنبه اعلام کرد یک پرتابه ناشناس به یک نفتکش در تنگه هرمز اصابت کرده و موجب آتشسوزی شده است. این آتشسوزی بعداً مهار شد و همه خدمه نفتکش در سلامت هستند.
پیشتر، تفاهمی که میان طرفها شکل گرفته بود، به دلایل مختلف از جمله اختلاف بر سر تنگه هرمز، واقع در میان ایران و عمان، از میان رفت. پیش از آغاز جنگ در ۲۸ فوریه، روزانه حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت خام از این آبراه عبور میکرد که معادل حدود یکپنجم تجارت جهانی نفت بود.
در حال حاضر، جنگ تا حد زیادی فروکش کرده و فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) نزدیک به یک ماه است که از حملهای علیه ایران خبر نداده است. در مقابل، به نظر میرسد واشینگتن بیش از گذشته بر فشار اقتصادی متمرکز شده و تحریمهای بیشتری را با هدف محدود کردن روابط ایران با شرکای تجاریاش اعمال کرده است.
جریان نفت از تنگه هرمز به پایینترین سطح خود در سه ماه گذشته رسیده است. بر اساس تازهترین دادههای ردیابی کشتیها، حجم نفت عبوری از این تنگه روز دوشنبه به کمتر از پنج میلیون بشکه در روز رسید؛ در حالی که این رقم پیش از جنگ نزدیک به ۲۰ میلیون بشکه در روز بود.
سپاه پاسداران ایران روز چهارشنبه اعلام کرد تهران و مسقط درباره نحوه تقسیم کنترل و درآمدهای مربوط به این آبراه به توافق رسیدهاند. با این حال، یک مقام ارشد ایرانی بعداً به رویترز گفت دو کشور همچنان در حال بررسی جزئیات این توافق هستند.
تلاشهای میانجیگرانه قطر
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، اعلام کرد شیخ محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخستوزیر قطر، در سفر امروز (پنجشنبه) خود به تهران درباره ادامه تلاشهای میانجیگرانه قطر و دیگر تحولات منطقه گفتوگو خواهد کرد.
مجید الانصاری، سخنگوی وزارت امور خارجه قطر، نیز در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد مذاکرات نخستوزیر بر «آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز و ضرورت بازگشت آن به وضعیت پیش از ۲۸ فوریه» متمرکز خواهد بود. به گفته او، نخستوزیر قطر همچنین با شماری از مقامهای ایرانی درباره راههای کاهش تنش و فراهم کردن شرایط مناسب برای گفتوگو دیدار خواهد کرد.
تنگه هرمز پیش از آغاز جنگ برای کشتیرانی بینالمللی آزاد بود، اما ایران از آن زمان کنترل خود بر این آبراه را به عنوان اهرم فشار و منبع درآمد حفظ کرده و در پی دریافت عوارض از کشتیهای عبوری بوده است؛ اقدامی که با مخالفت ایالات متحده روبهرو شده است.
یک مقام ارشد ایرانی به رویترز گفت: «هیچ توافق نهایی با عمان درباره تنگه هرمز حاصل نشده است.» او افزود مذاکرات درباره جزئیات توافق همچنان ادامه دارد.
این اظهارات ظاهراً با سخنان سرتیپ حسین محبی، سخنگوی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، در تضاد است. محبی گفته بود ایران و عمان درباره کنترل تنگه هرمز و نحوه تقسیم درآمدهای آن به «نتایج قابل قبول متقابل» دست یافتهاند.
محبی همچنین گفت تنگه هرمز بسته خواهد ماند، مگر آنکه ایالات متحده شروط تهران را که در توافق موقت آتشبس ماه ژوئن، که بعداً لغو شد، مطرح شده بود، بپذیرد. این شروط شامل پایان محاصره بنادر ایران از سوی آمریکا، پرداخت غرامت و لغو تحریمها بود.
ایران و عمان طی هفتههای گذشته مذاکرات متناوبی را درباره مدیریت تردد در تنگه هرمز انجام دادهاند. تهران و واشینگتن هر دو برای اعمال کنترل بر این آبراه تلاش کرده و محدودیتهایی جداگانه بر کشتیرانی در آن اعمال کردهاند.
با وجود آنکه حملات هوایی در مراحل ابتدایی جنگ به طور قابلتوجهی توانمندیهای متعارف نظامی ایران را تضعیف کرد، تهران همچنان از ظرفیت موشکی و پهپادی کافی برای ایجاد اختلال در تردد نفتکشها در تنگه هرمز و حمله به کشورهای همسایه میزبان پایگاههای نظامی آمریکا برخوردار است.
سازمان بینالمللی دریانوردی سازمان ملل متحد اعلام کرده است که از ۲۸ فوریه تاکنون ۷۰ حادثه در تنگه هرمز ثبت شده که در مجموع به کشته شدن ۱۹ ملوان انجامیده است.
از زمان آغاز حملات آمریکا و اسرائیل علیه ایران نیز هزاران نفر دیگر، عمدتاً در ایران و لبنان، کشته شدهاند. اهداف اعلامشده این جنگ شامل جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای، کمک به ایرانیان برای سرنگونی حکومت و نابودی برنامه موشکی ایران بوده است.
رویترز/ب.ن