رابطه میان کوردها و دولت مرکزی سوریه وارد دوره جدیدی میشود
اربیل (کوردستان۲۴)- احمد الشرع، رئیسجمهور سوریه، با صدور فرمان قانونی شماره ۱۶۴ در سال ۲۰۲۶، مصطفی خلیل عبدی، معروف به مظلوم عبدی، فرمانده کل پیشین نیروهای سوریه دموکراتیک، را به عنوان مشاور ریاستجمهوری منصوب کرد.
بر اساس متن رسمی این فرمان، تصمیم مذکور با استناد به مفاد و بندهای اعلامیه قانون اساسی جاری در سوریه اتخاذ شده است.
این انتصاب تنها چند روز پس از آن صورت گرفت که مظلوم عبدی روز سهشنبه ۲۵ اوت ۲۰۲۶، از انحلال رسمی نیروهای سوریه دموکراتیک به عنوان یک نهاد نظامی مستقل خبر داد؛ اقدامی که در چارچوب توافقهای صورتگرفته برای ادغام ساختارهای نظامی و مدنی تحت مدیریت کوردها در دولت سوریه انجام شده است.
از فرماندهی نظامی تا نقش سیاسی
انتصاب عبدی به سمت مشاور ریاستجمهوری، نقطه عطفی در مسیر حرفهای فرماندهای است که طی سالهای گذشته یکی از چهرههای تأثیرگذار کورد در تحولات شمال و شمالشرق سوریه بوده است.
مظلوم عبدی در سال ۱۹۶۷ در شهر کوردستانی کوبانی متولد شد. او در سال ۱۹۹۰، در دوران تحصیل در رشته مهندسی در دانشگاه حلب، به حزب کارگران کوردستان (پ.ک.ک) پیوست و در ادامه به یکی از نیروهای باسابقه این جریان تبدیل شد.
فعالیتهای او در سالهای بعد موجب شد به حلقه نزدیکان عبدالله اوجالان، رهبر پ.ک.ک راه یابد. عبدی در دوره ریاستجمهوری حافظ اسد در سوریه بازداشت شد و پس از آن، به اروپا و سپس عراق رفت.
با آغاز اعتراضات سوریه در سال ۲۰۱۱، عبدی بار دیگر در صحنه نظامی فعال شد و در شکلگیری یگانهای مدافع خلق (YPG) نقش داشت.
شهرت جهانی در نبرد کوبانی
نام مظلوم عبدی در جریان نبرد کوبانی در سال ۲۰۱۵ بیش از پیش در سطح بینالمللی مطرح شد. نیروهای کورد تحت فرماندهی او در نبردی سنگین با داعش از این شهر دفاع کردند و شکست این گروه در کوبانی، این شهر را به یکی از نمادهای مبارزه با داعش در سوریه تبدیل کرد.
پس از تشکیل نیروهای سوریه دموکراتیک با حمایت ائتلاف بینالمللی به رهبری آمریکا، عبدی فرماندهی این نیروها را بر عهده گرفت.
او در طول این دوره توانست همکاری نظامی و راهبردی نزدیکی با آمریکا برقرار کند و نیروهای تحت فرمانش در عملیات علیه داعش، از جمله نبرد برای بازپسگیری آخرین مناطق تحت کنترل این گروه در باغوز در سال ۲۰۱۹، نقش محوری داشتند.
حفظ تعادل میان بازیگران رقیب
عبدی در سالهای جنگ سوریه به دلیل رویکرد محتاطانه، رفتار آرام و تلاش برای ایجاد توازن میان قدرتهای مختلف درگیر در بحران سوریه شناخته میشد.
او از یک سو روابط نزدیکی با آمریکا و ائتلاف بینالمللی داشت و از سوی دیگر با مخالفت شدید ترکیه روبهرو بود؛ ترکیه نیروهای تحت فرمان او را مرتبط با پ.ک.ک میداند و این گروه را سازمانی تروریستی معرفی میکند.
همزمان، نیروهای تحت رهبری عبدی با دولت سابق دمشق و متحد آن، روسیه، نیز تعاملات و تنشهای متعددی داشتند.
چرخش به سوی توافق با دمشق
پس از سقوط حکومت بشار اسد، معادلات سیاسی سوریه تغییر کرد و عبدی با شرایط جدیدی در سطح داخلی، منطقهای و بینالمللی مواجه شد.
در این شرایط، به جای پافشاری بر ایجاد یک ساختار خودمختار مستقل، روند مذاکرات میان نیروهای تحت رهبری کوردها و دولت جدید سوریه آغاز شد.
این مذاکرات که با دشواریهای فراوان همراه بود، در نهایت به توافقی برای ادغام نهادهای مدنی و نظامی تحت مدیریت کوردها در ساختار دولت سوریه انجامید.
انحلال رسمی نیروهای سوریه دموکراتیک در روز سهشنبه نیز در ادامه همین روند صورت گرفت.
آینده نقش کوردها در سوریه
برخی ناظران، انتصاب مظلوم عبدی به عنوان مشاور رئیسجمهور را نشانهای از تلاش دمشق برای وارد کردن نمایندگان کوردها به ساختار سیاسی جدید سوریه میدانند. از این منظر، این انتصاب میتواند بخشی از روند بازتعریف رابطه میان کوردها و دولت مرکزی پس از سالها درگیری و مناقشه باشد.
افراد نزدیک به عبدی نیز او را فردی توصیف میکنند که در پی یافتن زمینههای مشترک است و معتقدند ورود او به عرصه سیاسی با هدف پیگیری حقوق کوردها در چارچوب یکپارچگی سرزمینی و هویت ملی سوریه انجام میشود.
با انتصاب رسمی عبدی به کاخ ریاستجمهوری، مسیر فعالیت او از فرماندهی نظامی به نقش سیاسی تغییر کرده است؛ تغییری که میتواند در روند تثبیت ساختار جدید سیاسی و امنیتی سوریه و نحوه ادغام نیروها و نهادهای سابق تحت مدیریت کوردها در دولت مرکزی اهمیت داشته باشد.
ب.ن