تلاش آمریکا و سه کشور اروپایی برای ارجاع پروندهی هستهای ایران به شورای امنیت
آمریکا، بریتانیا، فرانسه و آلمان در حال تدوین پیشنویس قطعنامهای در شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی هستند تا پروندهی هستهای ایران را پس از دو دهه به شورای امنیت سازمان ملل ارجاع دهند.
ایالات متحدهی آمریکا به همراه سه کشور بریتانیا، فرانسه و آلمان در صدد هستند طی هفتهی آینده با تصویب قطعنامهای در شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی، پروندهی هستهای تهران را به شورای امنیت سازمان ملل متحد منتقل کنند؛ اقدامی که در صورت تحقق، نخستین گام در نوع خود طی دو دههی گذشته به شمار میرود. بر اساس گزارش خبرگزاری رویترز به نقل از منابع دیپلماتیک و متن پیشنویس، این اقدام در ادامهی قطعنامهی ۱۲ ژوئن ۲۰۲۵ (۲۲ خرداد ۱۴۰۴) انجام میگیرد؛ سندی که در آن بر عدم همکاری کامل ایران در تحقیقات مربوط به منشأ ذرات اورانیوم در سایتهای اعلامنشده و نقض تعهدات ذیل پیمان عدم اشاعهی سلاحهای هستهای تأکید شده بود.
یک روز پس از صدور قطعنامهی سال گذشته، اسرائیل حملات هوایی به تأسیسات هستهای ایران را آغاز کرد و در ادامهی آن، ایالات متحده نیز به این حملات پیوست که در نتیجهی آن تأسیسات غنیسازی اورانیوم تهران با ویرانی کامل یا خسارات بسیار سنگین مواجه شد. از زمان وقوع این رویدادها، ایران از ورود بازرسان آژانس به مراکز آسیبدیده جلوگیری کرده و مانع از راستیآزمایی و ارزیابی ذخایر اورانیوم غنیشدهی باقیمانده، بهویژه محمولههای ۶۰ درصدی—که در آستانهی سطح تسلیحاتی قرار دارد—شده است.
تصویب قطعنامهی ارجاع در شورای حکام با عضویت ۳۵ کشور، اوج اختلافات دربارهی سطح دسترسی بازرسان خواهد بود؛ بهویژه پس از آنکه شورا در سال گذشته طی دو قطعنامه از ایران خواسته بود حجم ذخایر اورانیوم غنیشدهی خود را شفافسازی کرده و اختیارات کامل نظارتی به بازرسان اعطا کند.
در بخشی از متن پیشنویس قطعنامهی جدید که توسط رویترز رؤیت شده، آمده است: "شورای حکام از مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی میخواهد این پیشنویس و تمامی قطعنامههای پیشین را به تمامی دولتهای عضو آژانس، شورای امنیت و مجمع عمومی سازمان ملل متحد ابلاغ کند." این قطعنامه همچنین بر ضرورت اقدام فوری تهران در رفع عدم پایبندی به توافق پادمان و اتخاذ تمامی تدابیر لازم تأکید دارد تا مدیرکل بتواند نسبت به صحت و جامعیت دادههای ارائهشده از سوی ایران اطمینان حاصل کند.
اگرچه دیپلماتها اعلام کردهاند رایزنیها بر سر واژهگزینی دقیق متن ادامه دارد، اما تجارب گذشته حاکی از تصویب همیشگی پیشنویسهای ارائهشده توسط این چهار کشور است. با این حال، به دلیل حق وتوی روسیه و چین بهعنوان متحدان راهبردی تهران در شورای امنیت، اتخاذ تدابیر اجرایی الزامآور یا تحریمهای شدید علیه ایران در این شورا بعید به نظر میرسد.
برآوردهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی نشان میدهد ایران پیش از هدف قرار گرفتن تأسیساتش، دارای ۴۴۰.۹ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد بوده که در صورت غنیسازی مضاعف، طبق شاخصهای فنی برای تولید ۱۰ کلاهک هستهای کفایت میکند؛ هرچند تهران همواره بر مسالمتآمیز بودن برنامهی خود تأکید ورزیده است.