اختصاص سالانه ۹۰۰ میلیون دینار برای توسعه باستان‌شناسی اربیل
اربیل (کوردستان۲۴) کابینه نهم دولت اقلیم کوردستان، به ریاست مسرور بارزانی، حفاظت از محوطه‌های باستانی و میراث فرهنگی را در زمره اولویت‌های خود قرار داده و آن را برای حفظ هویت ملی و توسعه گردشگری فرهنگی مهم می‌داند.
نادر بابکر، مدیر اداره باستان‌شناسی اربیل، امروز یکشنبه 4 اکتبر، به شبکه کوردستان۲۴ گفت که دولت اقلیم کوردستان سالانه ۹۰۰ میلیون دینار عراق، معادل حدود ۶۸۷ هزار دلار، بودجه اختصاصی برای توسعه و احیای بخش باستان‌شناسی اربیل در نظر گرفته است.
به گفته بابکر، بخش قابل توجهی از موزه ملی اربیل نوسازی شده و یک انبار بزرگ و مدرن با رعایت استانداردهای بین‌المللی نیز برای نگهداری و طبقه‌بندی آثار باستانی احداث شده است.
او همچنین گفت که در حال حاضر بیش از ۱۰ تیم باستان‌شناسی خارجی در اربیل مشغول انجام بررسی‌ها و کاوش‌های باستان‌شناسی هستند.
کاوش و مرمت محوطه‌های تاریخی اربیل
بابکر افزود که به توصیه دفتر نخست‌وزیر اقلیم کوردستان، عملیات مرمت و کاوش‌های باستان‌شناسی در قلعه تاریخی «دوین» نیز انجام شده است.
به گفته او، ارزیابی‌های باستان‌شناسی همزمان با اجرای پروژه‌های بزرگ زیرساختی در نقاط مختلف استان اربیل نیز انجام گرفته است. در همین چارچوب، یک گور دسته‌جمعی کشف‌شده در منطقه «باغلومناره» به شیوه علمی حفظ و نگهداری شده است.
همچنین در جریان اجرای «پروژه آب‌رسانی اربیل بزرگ» موسوم به «عرب‌کند» و پروژه بزرگراه دو بانده اربیل–کویه، بررسی‌ها و تحقیقات باستان‌شناسی در محوطه‌های «خزنه» و «شیخ احمد» در ناحیه «دیگله» انجام شده است.
کاوش‌های مشابهی نیز با همکاری گروه باستان‌شناسی دانشگاه صلاح‌الدین–اربیل در محوطه «حزّه» صورت گرفته است.
مدیر اداره باستان‌شناسی اربیل همچنین از برنامه‌ریزی برای انجام کاوش‌های بیشتر در قلعه «دیری» در پیرمام، منطقه باغلومناره و در امتداد مسیر «جاده ۱۵۰ متری» خبر داد.
فعالیت بیش از ۵۰ تیم خارجی در سراسر اقلیم
فعالیت‌های باستان‌شناسی دولت اقلیم کوردستان به اربیل محدود نمی‌شود. بر اساس اظهارات بابکر، مجوز فعالیت برای بیش از ۵۰ تیم باستان‌شناسی خارجی از کشورهای ایتالیا، فرانسه، آلمان، بریتانیا، ایالات متحده و لهستان صادر شده است.
در استان دهوک نیز مجموعه باستان‌شناسی «فایده» با همکاری دانشگاه اودینه ایتالیا افتتاح شده است. این محوطه که دارای نقش‌برجسته‌های سنگی متعلق به دوره آشوری است، به عنوان نخستین پارک باستان‌شناسی روباز در نوع خود در عراق و اقلیم کوردستان توصیف شده است.
در همین حال، کاوش‌های دانشگاه کمبریج در غار «شانه دَر» ادامه دارد و به کشف یافته‌های جدید درباره نئاندرتال‌ها منجر شده است.
همزمان، عملیات حفاظت و مرمت در محوطه «بیستان سور» در سلیمانیه و برج «پایکولی» در اداره مستقل گرمیان نیز در جریان است.
حفاظت از بازارها و بناهای تاریخی
دولت اقلیم کوردستان همچنین پس از وقوع آتش‌سوزی‌ها، بودجه‌ای را برای بازسازی بازار قیصری اربیل و دیگر بازارهای تاریخی اختصاص داده است؛ در عین حال، بر حفظ هویت تاریخی این اماکن تأکید دارد.
روند اجرای طرح جامع ارگ اربیل نیز با همکاری یونسکو پیشرفت کرده و همزمان اقداماتی برای مرمت دروازه‌های «آمیدی» و قلعه «خانزاد» در حال انجام است.
تأکید بر ارزیابی باستان‌شناسی پیش از اجرای پروژه‌ها
بابکر گفت کابینه نهم دولت اقلیم کوردستان در تلاش است با الزام به انجام ارزیابی‌های باستان‌شناسی پیش از اجرای پروژه‌های جاده‌سازی و سدسازی، زمینه حفاظت بهتر از میراث تاریخی را فراهم کند.
به گفته او، تقویت اقدامات قانونی برای مقابله با قاچاق آثار باستانی نیز بخشی از این رویکرد است؛ اقدامی که هدف آن حرکت بخش باستان‌شناسی به سوی فعالیت‌های علمی‌تر و همسو با استانداردهای بین‌المللی عنوان شده است.
مدیر اداره باستان‌شناسی اربیل در پایان از وزیر شهرداری‌ها و گردشگری اقلیم کوردستان به دلیل حمایت و همکاری مستمر در پیشبرد پروژه‌های مرتبط با باستان‌شناسی و میراث فرهنگی در سراسر اقلیم قدردانی کرد.
ب.ن