هشدار سازمان ملل درباره گسترش فقر در پی جنگ با ایران
اربیل (کوردستان۲۴) – رئیس برنامه توسعه سازمان ملل متحد هشدار داد که افزایش شدید هزینه‌های انرژی، احتمال وقوع پدیده اقلیمی شدید «ال‌نینو» و بالا ماندن نرخ‌های بهره می‌تواند میلیون‌ها نفر را به فقر بکشاند. به گفته او، کشورهای آسیب‌پذیر نیز در پی مواجهه با بحران‌های پی‌درپی، بیش از پیش در معرض فشارهای اقتصادی قرار گرفته‌اند.
به گزارش خبرگزاری فرانسه، از زمان آغاز جنگ ایالات متحده علیه ایران در اواخر فوریه، قیمت جهانی سوخت به شدت افزایش یافته است. اقدامات تلافی‌جویانه تهران علیه متحدان واشینگتن در منطقه خلیج فارس، عرضه بخش قابل‌توجهی از نفت و گاز طبیعی را مختل کرده و به افزایش قیمت انرژی دامن زده است.
از زمان بحران مالی جهانی سال ۲۰۰۸، کسری بودجه دولت‌ها و نسبت بدهی به تولید ناخالص داخلی در بسیاری از کشورهای جهان افزایش یافته است. در این مدت، دولت‌ها با مجموعه‌ای از شوک‌های اقتصادی و ژئوپلیتیکی، از جمله همه‌گیری کرونا و جنگ‌های اوکراین و خاورمیانه، مواجه بوده‌اند.
الکساندر دی کرو، رئیس برنامه توسعه سازمان ملل، در حاشیه نشست‌های سالانه صندوق بین‌المللی پول و بانک جهانی در بانکوک به خبرگزاری فرانسه گفت بسیاری از کشورهای در حال توسعه برای مقابله با افزایش اخیر قیمت انرژی، به پرداخت یارانه‌های گسترده روی آورده‌اند؛ اما تداوم بحران‌ها، منابع مالی آن‌ها را برای ادامه این سیاست‌ها محدود کرده است.
دی کرو با توصیف دشواری شرایط دولت‌ها گفت: «باید در حالی که خانه‌تان در آتش می‌سوزد، سقف آن را تعمیر کنید.» او افزود کشورهای در حال توسعه پیش از مواجهه با بحران‌های تازه، فرصت کافی برای بازسازی ذخایر احتیاطی یا جبران خسارت‌های ناشی از شوک‌های قبلی نداشته‌اند.
خطر تشدید فقر در کشورهای آسیب‌پذیر
صندوق بین‌المللی پول نیز در هفته جاری هشدار داد که اگرچه اقتصاد جهانی در برابر بحران انرژی مقاومت نشان داده است، این تاب‌آوری تا حد زیادی به رونق سرمایه‌گذاری در حوزه هوش مصنوعی وابسته بوده است؛ در حالی که کشورهای فقیرتر که کمتر از این روند بهره‌مند شده‌اند، همچنان با مشکلات اقتصادی جدی روبه‌رو هستند.
کریستالینا جورجیوا، رئیس صندوق بین‌المللی پول، با استفاده از عبارت «زمستان در راه است» ــ برگرفته از مجموعه تلویزیونی و داستانی «بازی تاج‌وتخت» هشدار داد که در صورت آماده نبودن جهان برای مقابله با تحولات پیش‌رو، پیامدهای سنگینی در انتظار خواهد بود.
دی کرو برای توضیح تفاوت توانایی کشورها در مواجهه با بحران‌ها گفت: «برخی کشورها خانه‌ای با عایق‌بندی مناسب و پولی در بانک دارند؛ در حالی که برخی دیگر خانه‌ای بدون سقف دارند و هیچ پولی هم در بانک ندارند.»
او تأکید کرد: «ما از یک بحران به بحران دیگر می‌غلتیم؛ آنچه کشورها به آن نیاز دارند، اندکی فضا، مقداری زمان و دسترسی به منابع مالی است.»
بر اساس گزارش تازه برنامه توسعه سازمان ملل، اگر افزایش قیمت انرژی و مواد غذایی به طور کامل به مصرف‌کنندگان منتقل شود و دولت‌ها برای جبران این افزایش‌ها یارانه‌ای پرداخت نکنند، حدود ۱۳۰ میلیون نفر در سال جاری میلادی در معرض خطر سقوط به فقر قرار خواهند گرفت.
این نهاد اعلام کرد که کشورهای جنوب صحرای آفریقا و مناطق جنوبی و شرقی آسیا از جمله مناطقی هستند که بیش از دیگر نقاط جهان در معرض این خطر قرار دارند.
افزایش هزینه بدهی‌ها و محدود شدن توان دولت‌ها
هم‌زمان با افزایش بازده اوراق قرضه در اقتصادهای پیشرفته، هزینه استقراض در سطح جهان نیز رو به افزایش گذاشته است. انتظارات تورمی بالاتر، رشد نسبت بدهی‌ها و رقابت برای جذب سرمایه در بخش هوش مصنوعی از جمله عواملی هستند که بر این روند تأثیر گذاشته‌اند.
دی کرو هشدار داد که افزایش هزینه تأمین مالی، دسترسی کشورهای در حال توسعه به منابع مورد نیاز برای مقابله با شوک‌های اقتصادی را دشوارتر می‌کند؛ زیرا نرخ‌های بهره بالاتر، هزینه بازپرداخت بدهی‌های دولت‌ها را افزایش می‌دهد.
بر اساس اعلام برنامه توسعه سازمان ملل، کشورهای در حال توسعه به طور میانگین حدود ۹.۵ درصد از درآمدهای دولتی خود را صرف پرداخت بهره بدهی‌ها می‌کنند. این سهم در بالاترین سطح خود طی ۲۵ سال گذشته قرار دارد و بیش از سه برابر سهم متناظر در کشورهای پردرآمد است.
رئیس برنامه توسعه سازمان ملل با اشاره به پیامدهای این وضعیت گفت: «مدیریت این وضعیت روزبه‌روز دشوارتر می‌شود و عملاً هرگونه فضای مانور برای سیاست‌گذاری را از این کشورها سلب می‌کند.»
دی کرو، نخست‌وزیر پیشین بلژیک، اعلام کرد که در جریان نشست‌های اقتصادی این هفته در بانکوک، از اقتصادهای پیشرفته و نهادهای چندجانبه خواهد خواست برای تقویت رشد اقتصادی، افزایش تاب‌آوری و ایجاد فرصت‌های شغلی در کشورهای در حال توسعه سرمایه‌گذاری کنند.
او همچنین کاهش چشمگیر کمک‌های بین‌المللی در دوره اخیر را یکی دیگر از عواملی دانست که فشار بر این کشورها را افزایش داده است.
هشدار درباره پیامدهای احتمالی ال‌نینو
برنامه توسعه سازمان ملل هشدار داده است که کشورهای آسیب‌پذیر ممکن است در ماه‌های آینده با فشارهای بیشتری مواجه شوند؛ زیرا پیش‌بینی‌ها از احتمال وقوع یکی از شدیدترین رویدادهای ال‌نینو حکایت دارند.
ال‌نینو پدیده‌ای اقلیمی است که با تغییر الگوهای دمای سطح آب اقیانوس آرام، می‌تواند شرایط آب‌وهوایی مناطق مختلف جهان را تحت تأثیر قرار دهد. انتظار می‌رود این پدیده خطر وقوع سیل، خشکسالی و دیگر رویدادهای شدید اقلیمی را افزایش دهد؛ پیامدهایی که برآورد می‌شود شدت آن‌ها در اوایل سال ۲۰۲۷ به اوج برسد.
دی کرو همچنین بر ضرورت مشارکت بخش خصوصی در مقابله با پیامدهای شدید تغییرات اقلیمی تأکید کرد و گفت آثار این تغییرات هزینه‌های اقتصادی قابل‌توجهی به همراه دارند.
او در پایان خاطرنشان کرد: «تأثیرات اقلیمی هزینه‌ای اقتصادی به همراه دارد. اجتناب از این هزینه، توجیه اقتصادی دارد.»
ای.اف.پی/ب.ن