یک پژوهش: نزدیک به ۵۰۰۰ ترانه کوردی ترکی‌سازی شده‌اند
اربیل (کوردستان۲۴) – یک پژوهش در حوزه موسیقی‌شناسی نشان می‌دهد که ۴۹۷۱ ترانه محلی کوردی، بدون کسب اجازه و با تغییر متن یا ملودی، به آثار ترکی تبدیل شده و به عنوان تولیدات موسیقایی ترکی عرضه شده‌اند. ویسی وارلی، پژوهشگر و موسیقیشناس کورد که این مطالعه را انجام داده است، این روند را مصداق «سرقت هنری» می‌داند و آن را با سابقه سرکوب زبان و فرهنگ کوردی مرتبط می‌کند.
بر اساس یافته‌های این پژوهش، وارلی بیش از ۲۸ هزار ترانه کوردی را بررسی و با یکدیگر مقایسه کرده است. نتایج این بررسی حاکی از آن است که در ۴۹۷۱ مورد، متن یا ملودی ترانه‌ها بدون مجوز تغییر یافته و این آثار در قالب ترانه‌های ترکی ارائه شده‌اند. این پژوهشگر چنین مواردی را نمونه‌هایی از تصاحب غیرمجاز میراث موسیقایی کوردی توصیف می‌کند.
زمینه تاریخی و فرهنگی
وارلی، این روند را با محدودیت‌ها و فشارهای تاریخی بر زبان و فرهنگ کوردی مرتبط می‌داند. او در این باره می‌گوید: «به دلیل فشارها، سرکوب‌ها و ممنوعیت‌های تاریخی که بر زبان و فرهنگ کوردی تحمیل شده بود، آثار هنری کوردی همچون خانه‌ای غارت‌شده، طعمه چپاول شدند.»
او همچنین معتقد است که این شرایط، زمینه را برای آنچه «نژادپرستی فرهنگی» می‌نامد، فراهم کرده و میراث هنری و فرهنگی کوردها را در معرض تحریف و تصاحب قرار داده است.
این پژوهش در عین حال بر تداوم موسیقی کوردی به عنوان سنتی زنده تأکید می‌کند؛ سنتی که با وجود آنچه وارلی تلاش برای تصاحب و تغییر متن‌ها و ملودی‌های اصیل آن توصیف می‌کند، همچنان به حیات خود ادامه داده و نقش مهمی در حفظ فرهنگ و هویت کوردی ایفا کرده است.
پژوهشگری با نزدیک به چهار دهه فعالیت
ویسی وارلی، ۶۸ ساله، از سال ۱۹۸۸ به طور مستمر در زمینه مستندسازی ترانه‌های کوردی و بررسی موارد تبدیل آن‌ها به آثار ترکی فعالیت کرده است؛ پژوهشی که بنا بر گزارش ارائه شده، نزدیک به چهار دهه از زندگی او را دربر گرفته است.
وارلی پیش از ورود به حوزه موسیقی‌شناسی، از سال ۱۹۷۲ تا ۱۹۸۸ به عنوان موسیقی‌دان فعالیت می‌کرد. او در این دوره با هنرمندان کورد، از جمله «دیلگاش» و «برادر»، همکاری داشت و در گروه موسیقی «صدای انقلاب» نیز به اجرای موسیقی می‌پرداخت.
او پس از پایان فعالیت اجرایی خود، تمرکز حرفه‌ای‌اش را بر پژوهش و مستندسازی میراث موسیقایی کوردی گذاشت و تلاش کرد شواهد مربوط به موارد ادعایی تصاحب این آثار را گردآوری کند.
بر اساس اطلاعات ارائه شده درباره این مطالعه، بررسی بیش از ۲۸ هزار ترانه و شناسایی ۴۹۷۱ مورد، از گستردگی کار وارلی حکایت دارد. این پژوهش تلاشی برای ثبت و مستندسازی مواردی است که به گفته پژوهشگر، در آن‌ها بخشی از میراث موسیقایی کوردی بدون مجوز تغییر یافته و در قالب آثار ترکی عرضه شده است.
ب.ن