هشدار حمله قریب‌الوقوع آمریکا به ایران
تنگه هرمز در تب و تاب دیپلماسی پنهان
با تشدید تنش‌ها در منطقه و در حالی که گزارش‌ها از آمادگی نظامی آمریکا برای حمله‌ای «کوتاه‌مدت» به ایران حکایت دارد، امروز، ۳۱ اکتبر ۲۰۲۶ (۹ آبان ۱۴۰۵)، شبکه خبری «ام‌اس‌ناو» آمریکا به نقل از مقامات کشورهای حاشیه خلیج فارس فاش کرد که دولت دونالد ترامپ، متحدان خود را برای جنگی قریب‌الوقوع با ایران، یک روز پس از انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره در چهارم نوامبر، آماده کرده است. این تحولات در حالی رخ می‌دهد که تنگه هرمز همچنان صحنه حوادث دریایی پرتعداد است و تلاش‌های دیپلماتیک برای کاهش تنش‌ها در جریان است. خبر آمادگی برای حمله نظامی، در کنار ادعاهای رئیس‌جمهور آمریکا مبنی بر مذاکرات جاری با تهران و بحران مالی شدید ایران، ابعاد پیچیده و متناقضی به وضعیت کنونی می‌بخشد.
بر اساس گزارش «ام‌اس‌ناو» در بامداد امروز، ۳۱ اکتبر ۲۰۲۶ (۹ آبان ۱۴۰۵)، دولت ترامپ به کشورهای حاشیه خلیج فارس اطلاع داده است که خود را برای جنگ با ایران آماده کنند. این حمله قرار است در چهارم نوامبر، یک روز پس از انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا، آغاز شود. مقامات آگاه اعلام کرده‌اند که واشنگتن طرح عملیات نظامی ویژه‌ای را آماده کرده که ویژگی اصلی آن، شدت و کوتاه‌مدت بودن حمله است. هدف از این عملیات، وارد آوردن ضربات مهلک به زیرساخت‌های نظامی و پایگاه‌های حساس ایران، بدون کشیده شدن به یک جنگ طولانی و فرسایشی عنوان شده است. پیش از این نیز گزارش‌هایی منتشر شده بود که آمریکا به متحدان خود در منطقه درباره احتمال آغاز حملات نظامی پس از انتخابات میان‌دوره‌ای هشدار داده و نیروهای خود را در پایگاه‌های خاورمیانه جابه‌جا و برای جنگ آماده کرده است. همزمان، ناوگان بزرگی از کشتی‌های جنگی آمریکا، شامل سومین ناو هواپیمابر این کشور با نام «یواساس تئودور روزولت» به همراه ۲۰ کشتی جنگی دیگر، عازم منطقه خاورمیانه شده‌اند. انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا در ۳ نوامبر ۲۰۲۶ (۱۲ آبان ۱۴۰۵) برگزار می‌شود و به عنوان یک همه‌پرسی مهم درباره سیاست‌ها و کارنامه دولت دونالد ترامپ تلقی می‌گردد.
انفجار چهارمین نفتکش در تنگه هرمز
همزمان با این تنش‌ها، نیروی دریایی سپاه پاسداران ایران در غروب جمعه، ۳۰ اکتبر ۲۰۲۶ (۸ آبان ۱۴۰۵)، اعلام کرد که چهارمین سوپرنفتکش در تنگه هرمز، پس از نادیده گرفتن هشدارهای این نیرو، به مین دریایی برخورد کرده و منفجر شده است. این نفتکش بیش از ۲ میلیون بشکه نفت خام حمل می‌کرده و علیرغم هشدارهای بی‌سیم نیروی دریایی سپاه مبنی بر ممنوعیت تردد در «مسیر غیرقانونی جنوبی» تنگه هرمز، تلاش کرده بود از آن عبور کند. به گفته سپاه، پس از برخورد با مین، انفجار شدیدی رخ داده و هم‌اکنون کشتی در حال سوختن در آب است. سپاه پاسداران همچنین اشاره کرد که این چهارمین نفتکش است که از صبح روز جمعه در تنگه هرمز دچار حادثه و آتش‌سوزی شده و آسیب جدی دیده است. این رخدادهای خطرناک در حالی اتفاق می‌افتد که وضعیت تنگه هرمز طی هشت ماه گذشته، به دلیل درگیری‌های نظامی و اقدامات جدید ایران برای کنترل تردد کشتی‌ها، به اوج پیچیدگی خود رسیده و بازارهای جهانی نفت و انرژی از اختلال در انتقال از این آبراه استراتژیک رنج می‌برند.
ادعای ترامپ درباره بحران مالی ایران
در همین راستا، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در ۳۰ اکتبر ۲۰۲۶ (۸ آبان ۱۴۰۵)، در کاخ سفید و در پاسخ به سوالات خبرنگاران، اظهار داشت که جنگ با ایران، جنگی سنتی نیست و وارد هفتمین ماه خود شده است. ترامپ وضعیت داخلی و بحران مالی عمیق تهران را فاش کرد و گفت که ایران در حال حاضر قادر به پرداخت حقوق سربازان و نیروهای پلیس خود نیست. او افزود که واشنگتن در این پرونده عجله‌ای ندارد و زمان کافی در اختیار دارد. رئیس‌جمهور آمریکا همچنین ادعا کرد که ایالات متحده در این جنگ مبلغ نسبتاً کمی هزینه کرده و حتی توانسته است هزینه‌های خود را بیش از ۱۰ برابر از طریق درآمدهای نفتی ونزوئلا جبران کند. ترامپ همچنین با قاطعیت اعلام کرد که مبلغ زیادی برای پایان دادن و نابودی برنامه اتمی ایران اختصاص داده شده بود و آمریکا در این مأموریت کاملاً موفق بوده است.
طرح جدید برای مذاکرات هسته‌ای و هرمز
در بحبوحه تنش‌ها، پیش‌نویس پیشنهادی جدیدی برای مذاکرات میان واشنگتن و تهران فاش شده است. این نقشه راه، چارچوبی برای حل و فصل مسئله اورانیوم غنی‌شده و گشایش تنگه هرمز در ازای لغو تحریم‌ها را در بر می‌گیرد. بر اساس این پیشنهاد، ایران متعهد می‌شود که پرونده اورانیوم غنی‌شده را از طریق انتقال آن به کشوری ثالث یا کاهش سطح غنی‌سازی تحت نظارت فنی، تعیین تکلیف کند. در مقابل، پیشنهاد شده است که ظرف مدت هفت روز پس از دستیابی به تفاهم اولیه، تنگه هرمز از طریق اقداماتی برای اعتمادسازی به روی کشتیرانی بین‌المللی گشوده شود تا تنش‌ها کاهش یابد. در محور دیگری از پیش‌نویس آمده است که اجرای تعهدات به صورت گام به گام و متقابل خواهد بود. هر گام ایران در زمینه هسته‌ای و دریایی، با پاسخ روشنی از سوی آمریکا برای کاهش تحریم‌ها و محدودیت‌های اقتصادی همراه خواهد شد. این فرآیند تحت مکانیزم نظارت مستقل قرار خواهد گرفت و چین نیز به عنوان ضامن بین‌المللی برای پایداری توافق در نظر گرفته می‌شود.
میانجی‌گری‌های منطقه‌ای برای کاهش تنش
تلاش‌های دیپلماتیک موازی برای کاهش تنش‌ها ادامه دارد. میانجی‌گران در تلاشند تا دور جدیدی از مذاکرات مستقیم را آغاز کنند و دوحه به عنوان جایگزینی برای استانبول پیشنهاد شده است. این تغییر مکان به دلیل نگرانی‌های امنیتی ایران درباره برگزاری نشست‌ها در ترکیه صورت گرفته است. در همین چارچوب، ارتش پاکستان پس از دو بار سفر فرمانده خود به تهران در ماه جاری، نسبت به میانجی‌گری بین تهران و واشنگتن خوش‌بینی محتاطانه‌ای ابراز کرده است، هرچند نسبت به تلاش برخی طرف‌ها برای اخلال در توافق هشدار داده است. همزمان، یک هیئت بلندپایه قطری نیز به منظور بررسی تحولات منطقه‌ای و احیای کانال‌های دیپلماسی، برای دیدار با مقامات ارشد جمهوری اسلامی ایران وارد تهران شده است. این تلاش‌ها در حالی صورت می‌گیرد که براد کوپر، فرمانده فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام)، در ویدئویی که جمعه منتشر شد، اعلام کرده بود که نیروهای آمریکایی در پاکسازی مسیرهای اصلی تنگه هرمز از مین‌های دریایی ایران موفق بوده‌اند و آمریکا برای اطمینان از امنیت این آبراه حیاتی در منطقه باقی خواهد ماند. وی همچنین از کمک آمریکا به کشورهای حاشیه خلیج فارس برای صادرات بیش از ۱.۵ میلیارد بشکه نفت از طریق تنگه هرمز از تابستان گذشته خبر داد. این تحولات در شرایطی رخ می‌دهد که جنگ در خاورمیانه از ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ (۹ اسفند ۱۴۰۴) آغاز شده و حملات هوایی آمریکا و اسرائیل به ایران منجر به کشته شدن یک مقام ارشد ایرانی شده بود.