افق تازه در درمان تالاسمی با بیمارستان ۱۰۰ تختخوابی در اربیل

امید خوشناو، استاندار اربیل، امروز، ۱ نوامبر ۲۰۲۶ (۱۰ آبان ۱۴۰۵)، از آغاز قریب‌الوقوع پروژه احداث یک بیمارستان تخصصی ۱۰۰ تختخوابی برای بیماران تالاسمی در این شهر خبر داد. این اقدام که در راستای توسعه زیرساخت‌های بهداشتی و درمانی اقلیم کوردستان صورت می‌گیرد، با تخصیص زمینی به مساحت ۲۰ هزار متر مربع و با همکاری شهرداری اربیل و اداره کل بهداشت استان، وارد مراحل نهایی طراحی شده است. خوشناو تاکید کرد که این پروژه انسانی و درمانی با هدف کاهش آلام بیماران و ارائه بهترین خدمات پزشکی، از حمایت کامل دولت محلی برخوردار خواهد بود. این خبر در حالی منتشر می‌شود که اقلیم کوردستان با چالش‌های قابل توجهی در زمینه مدیریت بیماری تالاسمی روبرو است.

 استاندار اربیل، در اظهارات خود به رسانه‌ها، بر اهمیت این بیمارستان تخصصی تاکید کرد و آن را یک گام مهم در ارتقای سطح خدمات بهداشتی منطقه خواند. وی تصریح کرد که این مرکز درمانی با ظرفیت ۱۰۰ تخت بستری، بر روی زمینی به مساحت ۲۰ هزار متر مربع احداث خواهد شد و تمامی مراحل آماده‌سازی زمین و طراحی نهایی بیمارستان در حال انجام است. به گفته او، شهرداری اربیل با هماهنگی اداره کل بهداشت این استان، زمین مناسب برای این پروژه را تامین کرده است. استاندار اربیل متعهد شد که تمام تسهیلات لازم، از جمله تامین زمین و ارائه خدمات زیرساختی ضروری، برای پیشبرد این پروژه "بشردوستانه و بهداشتی" فراهم شود تا بیماران تالاسمی بتوانند بهترین مراقبت‌های پزشکی را دریافت کنند. با این حال، جزئیات مربوط به هزینه، منبع تامین مالی، شرکت سازنده و تاریخ افتتاح این بیمارستان هنوز اعلام نشده است.

شیوع تالاسمی و نیاز مبرم به مراکز تخصصی
بیماری تالاسمی، یک اختلال خونی ارثی، در اقلیم کوردستان عراق شیوع قابل توجهی دارد و هزاران نفر را درگیر کرده است. بر اساس گزارش‌ها، تعداد بیماران تالاسمی در اقلیم کوردستان تا ماه مه ۲۰۲۶ به ۲,۴۰۰ نفر افزایش یافته است که شامل ۳۰۰ نفر از آوارگان و پناهندگان ساکن در منطقه نیز می‌شود. آمارهای دیگر در ماه مه ۲۰۲۴، این رقم را بیش از ۳,۵۰۰ بیمار در کل اقلیم کوردستان نشان می‌دهد که ۱,۱۵۰ مورد آن در استان اربیل ثبت شده است. یک مطالعه منتشر شده در نشریه هماتولوژی عراق نشان می‌دهد که شیوع سندرم‌های تالاسمی از ۳۰.۸ در هر ۱۰۰,۰۰۰ نفر در سال ۲۰۱۵ به ۳۷.۳ در هر ۱۰۰,۰۰۰ نفر در سال ۲۰۲۰ افزایش یافته است. تخمین زده می‌شود که حدود ۴ تا ۷ درصد از جمعیت منطقه حامل ژن تالاسمی بتا باشند. ازدواج‌های فامیلی، که نرخ بالایی در منطقه دارد (حدود ۵۸.۴۶ درصد در دهوک و ۵۱ درصد در برخی بیماران کوردستان)، به عنوان یکی از عوامل اصلی افزایش شیوع این بیماری ژنتیکی شناخته می‌شود.

چالش‌های درمانی و اقدامات پیشین
در حال حاضر، اربیل یک مرکز تخصصی تالاسمی دارد که تا سال ۲۰۲۵ به حدود ۱,۱۰۰ بیمار ثبت‌شده خدمات ارائه می‌داده و روزانه حدود ۵۰ بیمار برای تزریق خون و داروهای منظم به آن مراجعه می‌کنند. این مرکز دارای ۳۶ تخت بستری است و برای تامین نیاز بیماران، ماهانه به بیش از ۱,۱۰۰ کیسه خون اهدایی نیاز دارد. در گذشته، بیماران تالاسمی در اقلیم کوردستان با چالش‌های جدی مواجه بوده‌اند؛ به عنوان مثال، در دسامبر ۲۰۱۷، گزارش‌هایی مبنی بر عدم تامین دارو و تجهیزات درمانی تالاسمی توسط دولت فدرال عراق منتشر شد که منجر به وخامت وضعیت بیماران و حتی مرگ و میر برخی از آن‌ها گردید. در پاسخ به این چالش‌ها و با هدف بهبود وضعیت بیماران، دولت اقلیم کوردستان در اوت ۲۰۲۵ برنامه‌ای را برای اعزام ۱۴۰ بیمار تالاسمی نیازمند پیوند مغز استخوان به خارج از کشور آغاز کرد که هزینه‌ای بالغ بر ۱۴ میلیارد دینار عراقی (حدود ۱۰.۷ میلیون دلار آمریکا) در بر داشت. همچنین، در ماه مه ۲۰۲۵، وزارت بهداشت اقلیم کوردستان دستورالعملی صادر کرد که بر اساس آن، آزمایش و درمان تالاسمی در تمامی بیمارستان‌ها و مراکز درمانی دولتی منطقه رایگان اعلام شد.

توسعه زیرساخت‌های بهداشتی و نقش استاندار
پروژه احداث بیمارستان تخصصی تالاسمی بخشی از یک برنامه گسترده‌تر برای توسعه و نوسازی زیرساخت‌های بهداشتی در اربیل و اقلیم کوردستان است. دولت اقلیم کوردستان، به‌ویژه در کابینه نهم، توسعه بخش سلامت را در اولویت قرار داده و سرمایه‌گذاری‌های قابل توجهی در ساخت بیمارستان‌های جدید و نوسازی مراکز موجود انجام داده است. از جمله پروژه‌های مهم دیگر در اربیل می‌توان به بیمارستان ۱۵۰ تختخوابی سرطان اشاره کرد که تا اکتبر ۲۰۲۶ بیش از ۸۰ درصد پیشرفت فیزیکی داشته و قرار است به یکی از بزرگترین مراکز درمانی سرطان در عراق تبدیل شود. همچنین، در اکتبر ۲۰۲۳، برنامه‌هایی برای ساخت یک بیمارستان ۱۰۰ تختخوابی سوختگی اعلام شد. امید خوشناو، استاندار اربیل، پیش از این نیز در چندین پروژه بهداشتی و زیست‌محیطی، از جمله پروژه کمربند سبز شهر و توسعه هماهنگی با وزارت بهداشت دولت فدرال برای تامین منابع پزشکی، نقش فعالی ایفا کرده است. این تلاش‌ها نشان‌دهنده تعهد دولت محلی به بهبود کیفیت زندگی شهروندان و ارائه خدمات درمانی تخصصی در منطقه است.

چشم‌انداز آتی و اهمیت پیشگیری
با توجه به افزایش تعداد بیماران تالاسمی و چالش‌های موجود در تامین خدمات درمانی، افتتاح بیمارستان تخصصی جدید در اربیل می‌تواند تاثیر بسزایی در بهبود وضعیت این بیماران داشته باشد. این مرکز نه تنها ظرفیت بستری را افزایش می‌دهد، بلکه امکان ارائه درمان‌های تخصصی‌تر و جامع‌تر را نیز فراهم خواهد آورد. کارشناسان بهداشت و درمان بر اهمیت برنامه‌های پیشگیری، به ویژه غربالگری قبل از ازدواج و مشاوره‌های ژنتیکی، برای کنترل شیوع تالاسمی تاکید می‌کنند. با وجود اینکه اقلیم کوردستان از سال ۲۰۱۰ غربالگری اجباری قبل از ازدواج را معرفی کرده است، همچنان نیاز به افزایش آگاهی عمومی و تقویت این برنامه‌ها احساس می‌شود تا از تولد نوزادان مبتلا به این بیماری پیشگیری شود. این بیمارستان جدید می‌تواند به عنوان یک مرکز مرجع، علاوه بر ارائه خدمات درمانی، در آموزش و پژوهش در زمینه تالاسمی نیز نقش مهمی ایفا کند و به ارتقای دانش و مهارت کادر درمانی در منطقه کمک شایانی نماید.