تناقض در رویکرد آمریکا: پایان نظامی جنگ با ایران در کنار افزایش بودجه دفاعی و جابجایی هواپیماها

 درحالی‌که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، امروز، ۱۰ نوامبر ۲۰۲۶ (۱۹ آبان ۱۴۰۵)، در اظهارنظری قابل تأمل اعلام کرد که جنگ نظامی با ایران عملاً به پایان رسیده است، همزمان روزنامه «وال استریت ژورنال» از جابجایی هواپیماهای نظامی آمریکا از پایگاه‌های خود در بریتانیا به دلیل تهدیدات ایران خبر داد.

این تحولات در حالی رخ می‌دهد که دولت ترامپ از کنگره درخواست ۱.۵ تریلیون دلار بودجه دفاعی برای سال مالی ۲۰۲۷ کرده است که بخش قابل توجهی از آن به جبران هزینه‌های عملیات نظامی علیه ایران و بازسازی ذخایر تسلیحاتی اختصاص خواهد یافت. این رویدادها نشان‌دهنده پیچیدگی و تناقض در سیاست‌های واشنگتن در قبال تهران است که از یک سو به دنبال دیپلماسی و کاهش تنش است و از سوی دیگر آمادگی نظامی خود را در بالاترین سطح حفظ می‌کند.

 تلاش‌های دیپلماتیک و نگاه کشورهای حاشیه خلیج فارس
در پی دیدارها و رایزنی‌های فشرده، تلاش‌های دیپلماتیک برای کاهش تنش‌ها میان واشنگتن و تهران در جریان است. رئیس‌جمهور آمریکا روز گذشته، ۹ نوامبر ۲۰۲۶ (۱۸ آبان ۱۴۰۵)، پس از دیدار با شیخ محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخست‌وزیر قطر، به خبرگزاری رویترز اعلام کرد که قطر و عربستان سعودی خواهان حل و فصل دیپلماتیک و مسالمت‌آمیز مسائل مربوط به ایران هستند. این اظهارات در حالی مطرح شد که وب‌سایت خبری «آکسیوس» به نقل از یک دیپلمات آگاه گزارش داد که دیدارهای ترامپ و معاونش، جی.دی. ونس، با نخست‌وزیر قطر مثبت بوده و گفت‌وگوهای فشرده‌ای درباره سازوکارهای پیشبرد روند مذاکرات با ایران صورت گرفته است. با این حال، ترامپ امروز، ۱۰ نوامبر ۲۰۲۶ (۱۹ آبان ۱۴۰۵)، نیز در تماسی تلفنی با نخست‌وزیر قطر، اذعان داشت که کشورهای حاشیه خلیج فارس از جمله قطر، عربستان سعودی، امارات متحده عربی، بحرین و کویت ترجیح می‌دهند وضعیت کنونی، شامل ادامه بزرگترین تحریم دریایی تاریخ و اجرای عملیات «دروازه آهنین» در خشکی و دریا علیه ایران، ادامه یابد. وی تأکید کرد که همه طرف‌ها بر ضرورت جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای توافق دارند و این موضوع قابل مذاکره نیست.

 درخواست بودجه نظامی بی‌سابقه و جابجایی هواپیماها
در راستای حفظ آمادگی نظامی، پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، امروز، ۱۰ نوامبر ۲۰۲۶ (۱۹ آبان ۱۴۰۵)، اعلام کرد که تخصیص بودجه نظامی در ماه‌های آینده به محور اصلی فعالیت‌های دولت تبدیل خواهد شد. دولت ترامپ در تلاش است تا بودجه دفاعی سال مالی ۲۰۲۷ را به نزدیک به ۱.۵ تریلیون دلار برساند که در مقایسه با بودجه‌های پیشین، افزایش چشمگیری را نشان می‌دهد. هدف از این بودجه، بازسازی ذخایر موشک و مهمات است که در عملیات نظامی علیه ایران مصرف شده‌اند. وزیر جنگ آمریکا برآورد کرد که هزینه عملیات نظامی علیه ایران تا ژوئیه ۲۰۲۶ (تیر ۱۴۰۵) به ۳۷.۵ میلیارد دلار رسیده است. این درخواست بودجه در کنگره با چالش‌های سیاسی مواجه است، به ویژه پس از نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای که دموکرات‌ها را در هر دو مجلس دارای اکثریت کرد و آنها خواستار نظارت بیشتر بر هزینه‌ها و تصمیمات نظامی هستند. همزمان، «وال استریت ژورنال» امروز، ۱۰ نوامبر ۲۰۲۶ (۱۹ آبان ۱۴۰۵)، گزارش داد که آمریکا به دلیل تهدیدات ایران، هواپیماهای نظامی خود را از پایگاه هوایی میلدنهال در بریتانیا خارج کرده است. این جابجایی شامل تغییر مسیر دو هواپیمای سوخت‌رسان به سمت آلمان و سپس انتقال چندین هواپیمای مشابه به آلمان و سایر پایگاه‌ها بوده است. مقامات آمریکایی در حال بررسی جزئیات این تهدید هستند که آیا فوری است یا یک تهدید کلی. ماه گذشته نیز واشنگتن ۱۲ بمب‌افکن استراتژیک بی-۱ خود را از پایگاه فیرفورد در بریتانیا به دلیل نگرانی از طرحی مرتبط با ایران برای هدف قرار دادن خلبانان و هواپیماها با استفاده از پهپاد، خارج کرده بود.

 فشار اسرائیل و واکنش‌های منطقه‌ای
در این میان، بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، روزانه با دونالد ترامپ تماس می‌گیرد تا او را به از سرگیری جنگ علیه ایران ترغیب کند. روزنامه «فایننشال تایمز» به نقل از یک دیپلمات ناشناس گزارش داد که نتانیاهو به طور مداوم بر ترامپ فشار می‌آورد تا حملات جدیدی را آغاز کند، در حالی که رئیس‌جمهور آمریکا اعلام کرده است که در حال حاضر برنامه‌ای برای حمله به ایران ندارد. این تلاش‌ها نگرانی رهبران کشورهای عربی را برانگیخته است که به دنبال جلوگیری از تشدید درگیری‌ها هستند. این دیپلمات افزود که «نتانیاهو هر روز برای تحریک به جنگ تماس می‌گیرد و کسانی در داخل و خارج از کاخ سفید که نمی‌خواهند جنگی رخ دهد، تلاش می‌کنند در برابر این فشارها مقاومت کنند.» رهبران منطقه نیز از ترامپ خواسته‌اند که تنش‌ها را تشدید نکند و به مذاکرات اولویت دهد. در مقابل، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، روز گذشته، ۹ نوامبر ۲۰۲۶ (۱۸ آبان ۱۴۰۵)، اعلام کرد که تهران آمادگی خود را برای از سرگیری مذاکرات صلح در مدت دو روز، مشروط به لغو تحریم‌ها، تحریم‌های آمریکا و توقف اقدامات نظامی، نشان داده است. با این حال، واشنگتن این شروط ایران را «بی‌اساس» توصیف کرد. ماریا زاخارووا، سخنگوی وزارت امور خارجه روسیه، نیز در تاریخ ۲ نوامبر ۲۰۲۶ (۱۱ آبان ۱۴۰۵)، درباره خطر آمادگی‌ها برای انجام عملیات نظامی جدید علیه ایران هشدار داده بود. همچنین ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، در تاریخ ۵ نوامبر ۲۰۲۶ (۱۴ آبان ۱۴۰۵)، با محسن رضایی، مقام امنیتی ایران، درباره امنیت منطقه و اقدامات پس از جنگ گفت‌وگو کرد.

 ابتکار مشترک برای مذاکرات و وضعیت برنامه هسته‌ای
با وجود تنش‌های جاری، منابع آگاه گزارش داده‌اند که یک پیشنهاد مشترک از سوی قطر و پاکستان منجر به از سرگیری مذاکرات متوقف شده میان واشنگتن و تهران شده است. چارچوب این پیشنهاد شامل گشایش فوری تنگه هرمز و لغو محاصره دریایی در منطقه است. بر اساس اطلاعات منابع، این ابتکار شامل مسائل حساسی از جمله آمادگی برای بررسی موضوع بازگشت بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به ایران است، بدون آنکه هنوز حدود و اختیارات مأموریت آنها روشن شده باشد. در مقابل، در صورت دستیابی به توافق، آمریکا بین ۶ تا ۹ میلیارد دلار از دارایی‌ها و سرمایه‌های مسدود شده ایران را آزاد خواهد کرد. در پرونده هسته‌ای نیز، این پیشنهاد راه را برای یک توافق اولیه بر سر کاهش سطح غنی‌سازی اورانیوم توسط ایران باز کرده است. در این چارچوب، واشنگتن خواستار کاهش ۶ درصدی اورانیوم غنی‌شده شده است. همچنین، دو طرف در حال بررسی پناه بردن به یک کشور سوم برای تسهیل فرآیند کاهش سطح اورانیوم غنی‌شده با درصد بالا توسط ایران هستند. واشنگتن همچنین اجازه داده است تا تهران در خاک خود اورانیوم را با غلظت ۳.۶۷ درصد غنی‌سازی کند و ایران نیز با این شرط موافقت کرده است. این تحولات در حالی رخ می‌دهد که آمریکا در سال ۲۰۱۸ (۱۳۹۷) از توافق هسته‌ای خارج شد و تحریم‌ها را مجدداً علیه ایران اعمال کرد. در پی آن، تهران سطح غنی‌سازی اورانیوم را از ۳.۶۷ درصد مجاز به ۶۰ درصد افزایش داد و بازرسی‌های آژانس انرژی اتمی را نیز محدود کرد.

 تناقض میان اعلام پایان جنگ و آمادگی نظامی
تناقض در رویکرد آمریکا در قبال ایران به وضوح مشهود است. رئیس‌جمهور ترامپ امروز، ۱۰ نوامبر ۲۰۲۶ (۱۹ آبان ۱۴۰۵)، به خبرنگاران گفت که «ایران از نظر نظامی به پایان رسیده است و ما اکنون تنها حفظ وضعیت موجود را کافی می‌دانیم.» او افزود که «رهبری ایران متحمل ضربه‌ای قاطع شده است» و تأکید کرد که در این مرحله نیازی به توسل به اقدامات نظامی نیست، اما آمریکا «کاملاً آماده است و اگر وضعیت به هر دلیلی تغییر کند، آماده حرکت هستیم.» با این حال، وی در اظهارات روز گذشته، ۹ نوامبر ۲۰۲۶ (۱۸ آبان ۱۴۰۵)، نیز اعلام کرده بود که بازگشت به جنگ با ایران «امری دور از انتظار است» و در این مرحله اتخاذ تدابیر نظامی ضروری نیست، به ویژه در سایه پیشرفت مذاکرات و تمایل متحدان برای ادامه تحریم‌های تجاری علیه تهران. این در حالی است که ترامپ همچنین تأکید کرد که ارتش کشورش برای هر احتمالی و در صورت تغییر وضعیت «کاملاً آماده» (Locked and Loaded) است. این اظهارات دوگانه در کنار گزارش‌ها از جابجایی هواپیماهای نظامی و درخواست بودجه هنگفت دفاعی، نشان‌دهنده یک استراتژی پیچیده است که در آن دیپلماسی و فشار نظامی به طور موازی دنبال می‌شوند. حملات آمریکا و اسرائیل به اهدافی در ایران از تاریخ ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ (۹ اسفند ۱۴۰۴) آغاز شده بود و تهران نیز با حملات متقابل پاسخ داد. با وجود کاهش درگیری‌های گسترده، اختلافات همچنان بدون راه‌حل نهایی باقی مانده‌اند.