Kurdên Rojava û hîleya Ehmed El-Şara

Hevpeyvîna dawî ya Serokê Sûriyeyê Ehmed El-Şera bi El Cezîreyê re ji gelek aliyan ve girîng bû. Li wir, El-Şara Şerîet behsa çend xalên hestyar kir. Li gor min yek ji mijarên herî girîng behskirina rasterast a El-Şara  bû li ser amadebûna Şamê ji bo wajokirina peymanek ewlehiyê bi Îsraîlê re.

Niha, piştî axaftinên Cewlanî ya duh û El-Şara yê îro, em dikarin wêneyek zelaltir a Rojhilata Navîn bibînin ku tê de malbata Esed ne li ser desthilatdariyê ye û pêla siyasî û hevkariya welatên Ereb bi Îsraîlê re xurttir dibe.

Daxuyaniyek din a girîng a serokê Sûriyeyê ew  bû ku tê de behsa Kurd û Rojava kir. Zilam bi awayekî pir zelal xêzek di navbera her du peyvan "Kurd" û "HSD" de kişand. Ev rêberê zîrek ê Sûriyeyê di heman kevneşopiyên siyasî û ewlehiyê yên kevin ên Enqerê de tevgeriya. Mebesta min heman kevneşopiya ku  gava  tê ser maf û daxwazên Kurdan ev helwest digire: "PKK nûnertiya birayên me yên Kurd nake".

Mîna rayedarên Enqerê, El-Şara bi fermî ragihand ku divê di navbera Kurdan û HSd de cudahî were çêkirin. Bê guman, ji aliyê siyasî ve, divê ev daxuyanî wekî lîstikek nazik û hîlekarî were dîtin. Di vê lîstika siyasî de, mêrik hewl dide ku mijara daxwazên Kurdên Rojava wekî nîqaşek berfireh û kûr nîşan bide ku dê demek dirêj bigire da ku çareser bibe, di heman demê de HSD wekî aktorek leşkerî-siyasî ya sînorkirî bi nav dike.

Pirs ev e:

Gelo tevahiya daxuyaniya Ehmed El-Şara tenê hîleyek siyasî û taktîkî ye ji bo revîna ji berpirsiyariya siyasî û yasayî ya li hember welatiyên Kurd? An jî di heman demê de bingehek rastîn heye?

Ez dixwazim bi berfirehî bersiva vê pirsê bidim û sê serdemên dîrokî yên ku ji hev girîngtir in destnîşan bikim. yê ku nikaribe an jî nexwaze rastiya van sê qonaxan fam bike, dê wêneyek geşbîn û rastîn a rewşa heyî ya Kurdan li Rojavayê Kurdistanê xeyal nake.

Qonaxa yekem

Peymana nenivîsandî ya di navbera Esed û Ocalan de

Bê guman, kes nikare  ew rastiya mezin înkar bike ku şervanên YPG û QSD di seranserê dîrokek dirêj de bi hezaran şehîd dane. Kes nikare rûmet û mezinbûna vê têkoşîn û qurbanîdana bêhempa înkar bike. Lê ev nayê wê wateyê ku van ezîzan ew dîrok bi tena serê xwe anîne. Di heman demê de, bila em vê rastiyê ji bîr nekin:  Ji destpêka roja ku Ocalan û hevalên wî bi qaçaxî derbasî sînorê di navbera Tirkiye û Sûriyeyê de bûn û di germahiya Şerê Sar de ketin axa Sûriyeyê, lihevhatineke wisa hebû: "Ew dikarin li Sûriyeyê bimînin bi şertê ku ew li dijî dewleta Sûriyeyê, Partiya Baas a Sûriyeyê û malbata Esed tiştek nekin."

PKK ev yek qebûl kir, û bi vî rengî Kurdistana Sûriyeyê, ku wê demê di wêjeya siyasî ya PKK de wekî "başûrê biçûk" dihat binavkirin, bû navenda perwerdehiyê ya herî mezin, kaniyeke alîkariya madî û kaniyeke şervanan ku ji bo meydana şer li dijî Tirkiyeyê dihatin şandin. Ev di demekê de bû ku partî û tevgerên şoreşger ên Kurd ên yekem li Sûriyeyê têkoşîna xwe hetta 20 sal berî damezrandina PKKê dest pê kiribûn. Lêbelê, piştî peymana nenivîsandî ya di navbera PKK û rejîma Esed de, rêya têkoşîn û çalakiya hemî partiyên din hate astengkirin û kes nikaribû gavek bavêje.

Eşkere ye ku sedema ku Hafiz Esed PKK û Ocalan mazûvanî kir ne ji çavên reş û belekên Kurdan hez dikir! Na! Esed di cîhana duqutbî an du cemserî ya Şerê Sar û serdema sosyalîzma damezrandî de li dijî NATO, Tirkiye û Îsraîlê helwest girtibû. Lêbelê, dema ku rewş di sala 1998an de guherî û Peymana Mutabekat ya Edeneyê di navbera Tirkiye û Sûriyeyê de bi înîsiyatîfa îstîxbarata herdu aliyan hate îmzekirin, Ocalan hate derxistin.

Qonaxa duyemîn

Hatina DYA û damezrandina Partiya Yekîtiya Demokratîk (PYD)

Di berbanga guhertinên mezin ên li Rojhilata Navîn û êrîşên berfireh ên George W. Bush û hevalên wî li ser Iraqê û Sedam Huseyîn de, PKK gihîşt wê encamê ku divê ji bo her çar parceyên Kurdistanê partî û saziyên nû ava bike. PYD ji bo başûrê biçûk, an jî bi şertên xwe yên niha, ji bo Rojavayê Kurdistanê hate damezrandin. Bê guman, xeta siyasî neguherî û PKK dîsa li dijî dewleta Sûriyeyê û dîktator Beşar Esed, cîgirê dîktator Hafiz gavên cidî neavêt. Lê di heman demê de, rê li ber çalakiyên hemî partiyên din ên Kurdî girt.

Qonaxa sêyemîn

Li vê eniyê xwedî derkevin

Di qonaxa nû de, piştî serhildanên ku bi navê Bihara Erebî têne zanîn û tirsa Beşar Esed ji hilweşînê, hejmarek bûyerên nû derketine holê. Yek ji van bûyerên girîng, du gefên sereke yên li ser çarenûsa Sûriyeyê bû: ji aliyekî ve muxalefeta siyasî-leşkerî-gelî û ji aliyê din ve tundrewên selefî.

Gelo dewlet û artêş di bin serokatiya Esed de dikarîbûn bi her du aliyan re şer bikin? Na, bê guman ew nikaribû. Ji ber vê yekê, li ser peymanek nenivîsandî, Sûriyeyê ji hêzên çekdar ên PKK an jî YPG xwest ku li deverên Kurdî yên li Cezîre, Kobanî, Efrîn û heta dûrahiya Erebî ya di navbera sê beşên Kurdî de xwedî derkevin. Di heman demê de, komek siyasetmedar û şoreşgerên Kurd ên Rojavayî yên navdar ên ku dîrokek têkoşîn û çalakiyê ji PKK bi xwe dirêjtir heye, di bin konê ENKS de kom bûn.

ENKS di dilê dijberên Esed de roleke siyasî lîst, piraniya serokên wê li Stenbol û Hewlêrê, hin li Silêmaniyê û hin jî li rojava man. Berî ku nakokiya di navbera her du baskên Kurdî de bigihîje astek xeternak, bi destpêşxeriya Mesûd Barzaniyê serokê wê demê yê Herêma Kurdistanê li Hewlêrê çend civîn hatin lidarxistin û komîteyek hevbeş û desteya bilind hatin damezrandin. Lêbelê, PYD û baskê wê yê çekdarî rê nedane vê komê  bixebite û têbikoşe û bi berdewamî wan tawanbar dikirin: "Hûn şervanên fenadiq an otêlê ne!" Ev tê wê wateyê ku hûn bi berdewamî ji Stenbol û Hewlêrê ber bi London, Washington û bajarên din ve diçin û karê we tenê axaftin û mayîna li otêl û odeyên rûniştinê ye.

Niha û piştî Esed

Bê guman, piştî van sê qonaxên hesas, Kurdên li Rojava niha di rewşek cûda de ne û şervanên YPG û HSD bi çekan li ser milên xwe diçin tevlî artêşa Sûriyeyê dibin. Di heman demê de, di jiyana Kurdan de guhertinên siyasî û qanûnî yên kêm-zêde têne hêvîkirin. Mixabin, çalakiyên siyasî yên saziyên QSD û PKKê li Rojavayê Kurdistanê rê li ber hemû partî û tevgerên Kurdî girt ku di dilê têkoşîn û şoreşê de bibin yek û bi yek dengî biçin Şamê û bi dewleta nû ya Sûriyeyê re rû bi rû bimînin. Rexneyek cidî ya li ser saziyên PKKê li Rojava ew e ku heta di wê demê de, ku rê li ber du partiyên komunîst ên dijî-Tirk vekiribû ku baregehên xwe li Rojavayê Kurdistanê vekin, ew ne amade bûn ku heman maf bidin  ENKS û partiyên din. Heta di vê qonaxa hesas de, dema ku destpêşxeriya dîplomatîk a Mesûd Barzanî bû sedem ku Pêşmergeyên Kurdistanê ji axa Tirkiyeyê bikevin Kobanî û li kêleka YPGê li dijî terorîstên tundrew şer bikin, PKK û partiyên wê yên li Rojavayê Kurdistanê red kirin ku ji vê derfeta yekîtiya neteweyî sûd werbigirin. Ji ber vê yekê, mixabin, divê hin ji gotinên El-Şara wekî rastiya tal a siyaseta Kurd werin dîtin û vê rastiyê were qebûlkirin ku YPG û QSD wekî partiya desthilatdar li Rojava, nehiştin ku Kurd bi yek deng û bi eniyeke yekgirtî li himber hikûmeta Sûriyeyê mafên xwe yên rewa biparêzin.