Ressam ve stilist Güngör’den çeyrek asırlık emek: Kürt kadın kıyafetleri için müze çağrısı
Ressam, yazar ve stilist Nevin Reşan Güngör, Kurdistan24'e verdiği röportajda Kürt kadınlarının tarih boyunca giydiği geleneksel kıyafetleri, baş bağlama biçimlerini ve takılarını kayıt altına aldığı 25 yıllık kapsamlı çalışmasının detaylarını anlattı. Yazılı kaynak eksikliğine rağmen müzelerden arkeolojik kazılara, uluslararası arşivlerden köylere uzanan titiz bir araştırma yürüten Güngör, sandıklarda bekleyen tarihi kıyafetlerin korunması amacıyla ulusal bir müze kurulması çağrısında bulundu.
Moda ve stilistlik eğitimi aldıktan sonra 1992 yılında Kürt kadın giyimi üzerine arşiv toplamaya başladığını belirten Nevin Reşan Güngör, projeye ilişkin ilk sergisini 1996 yılında İstanbul'daki Med-Kom Kültür Merkezi'nde açtığını söyledi. O dönemde somut yazılı kaynak bulunmadığını fark edince araştırmalarını derinleştirdiğini kaydeden sanatçı, üç yıl boyunca sadece çizimlere odaklandığı çalışmasını şu verilerle özetledi:
"Elimizde bu alanda hazır bir kaynak yoktu. Bu nedenle geleneksel dokuma tezgahlarından başlayarak her detayı çizdim. Arşivimde 40x50 santimetre boyutlarında 75 kıyafet, 93 baş bağlama tarzı, 13 aksesuar, 48 parça takı ile dokuma makineleri ve kalıp çıkarma tekniklerini içeren zengin bir çizim koleksiyonu bulunuyor."
Müzelerden köy düğünlerine uzanan kaynakça
Araştırması boyunca coğrafi sınır gözetmeksizin tüm parçalardan beslendiğini vurgulayan Güngör; Sovyetler Birliği'nde basılan Efsaneler Ülkesi Kürdistan, Susan Meiselas'ın Kürdistan albümü, Osman Hamdi Bey’in kıyafet albümleri, Şerefxanê Bidlîsî'nin tabloları, El-Cezeri’nin minyatürleri ve Kafkasya'daki Kürt arşivlerinden faydalandığını ifade etti.
Erivan'da araştırmacı Cemila Celil’in arşivlerini kendisine açtığını belirten Güngör, aynı zamanda köy köy gezerek düğünlerde, camilerde, eski kilim ve kumaşlarda yer alan geleneksel motifleri bizzat fotoğraflayarak çizgilerine aktardığını söyledi.
Annelerimizin sandıklarındaki miras için devlet destekli müze kurulmalı
Geleneksel kıyafetlerin uluslararası podyumlarda sergilenmesini hayal ettiğini ve bugün genç tasarımcıların Kürt kıyafetlerini Milano gibi moda başkentlerine taşımasından gurur duyduğunu belirten Güngör, asıl hedefinin kurumsal bir koruma olduğunu dile getirdi.
Kürdistan Bölgesi Hükümetine ve yetkililere seslenen Güngör, şu çağrıda bulundu:
"Bugün gençlerin yaptığı tasarımlar çok kıymetli ancak benim asıl hayalim geçmişe ait olanı korumak. Annelerimizin, ninelerimizin sandıklarında saklanan orijinal kıyafetler ve takılar var. Bireysel çabalar çok değerli olsa da müze projesi bir devlet vizyonudur. Gelin hep birlikte bir kampanya başlatalım; kazılardan, arşivlerden ve sandıklardan bu tarihi giysileri toplayıp kapsamlı bir Geleneksel Kıyafet Müzesi kuralım."
Portrelerini Süleymaniye’ye bağışladı
Çalışmalarında Kürt mitolojisi, tarihi ve toplumsal olayları da tuvale aktaran Güngör, genç kuşakların kendi tarihlerini daha yakından tanımaları amacıyla eşiyle birlikte Navdarên Kurd adlı biyografi ve portre kitabını hazırladığını anımsattı. Sanatçı, bu çalışma kapsamında çizdiği tüm tarihi şahsiyet portrelerini Süleymaniye kentine bağışladığını kaydetti.
İleriye dönük projeleri olduğunu ancak fibromiyalji rahatsızlığı nedeniyle ellerinden operasyonlar geçirdiğini aktaran Nevin Reşan Güngör, sağlık sorunlarını aştıktan sonra kültürel mirasa katkı sunmaya devam etmek istediğini belirterek tüm halka esenlik dileklerini iletti.