Oytun Orhan: Türkiye ile Amerika arasındaki kriz derinleşecek

Trump’ın Rakka operasyonu öncesi YPG’ye silah yardımı yapılması ile ilgili aldığı bu karar Türkiye'de önemli tartışmalara yol açtı.

Haber: Azad Altun – Kamera: Mehmet Ture / Kürdistan 24 - ANKARA

ABD Başkanı Donald Trump, Rakka operasyonu öncesi Suriye'de Kürt Demokratik Birlik Partisi'nin (PYD) silahlı kanadı Halk Savunma Birlikleri'ne (YPG) silah yardımı yapılmasını onayladı. YPG'ye gönderilecek silahlar arasında ağır makinalı tüfekler ve zırhlı araçlar da var. Trump’ın Rakka operasyonu öncesi YPG’ye silah yardımı yapılması ile ilgili aldığı bu karar Türkiye'de önemli tartışmalara yol açtı.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Başbakan Binali Yıldırım ve Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu ABD’nin YPG’ye ağır silah yardımı kararını sert bir dille eleştirerek bu hatadan bir an önce geri dönülmesi gerektiğini ifade ettiler. Amerika’nın aldığı bu kararı değerlendiren uzmanlar Türkiye ile ABD yönetimi arasındaki krizin derinleşebileceğini ve İncirlik üssünün kapatılması gibi konuların gündeme gelebileceğini ifade ettiler. Ortadoğu Uzm. Araştırmacı Oytun Orhan, Trump’ın Türkiye’yi kaybetmemek adına muhtemelen daha uzun vadede Rakka’dan YPG’nin çekileceği ve sonrasında DAİŞ’ten Rakka kurtarıldıktan sonra Türkiye’nin rol üstlenebileceğine dair bazı güvenceler vermeye çalışacağını söyledi. 

“Türkiye Amerika’nın canını acıtmak için İncirlik üssünün kapatılması konusunu gündeme getirebilir”

Trump’ın Türkiye’yi kaybetmemek adına muhtemelen daha uzun vadede Rakka’dan YPG’nin çekileceği ve sonrasında DAİŞ'ten Rakka kurtarıldıktan sonra Türkiye’nin rol üstlenebileceğine dair bazı güvenceler vermeye çalışacağını ifade eden Orhan bu kararın alınmış olması Türkiye’ye yönelik son derece sert bir mesaj” dedi ve şöyle devam etti:

“Tabi 16’sında Washington da Trump ve Erdoğan arasında gerçekleşecek görüşme önemli. Bu görüşmede Trump’ın Erdoğan’a YPG ile mücadele konusunda nasıl bir vizyon sunacağı önemli. Türkiye’yi kaybetmemek adına muhtemelen daha uzun vadede Rakka’dan YPG’nin çekileceği ve sonrasında IŞİD'ten Rakka kurtarıldıktan sonra Türkiye’nin rol üstlenebileceğine dair bazı güvenceler vermeye çalışacaktır. Ötesinde bu YPG’ye verilen ağır silahların Türkiye’ye hiçbir şekilde transfer edilmeyeceği, PKK’nin eline geçilmesine izin verilmeyeceği konusunda bir güvence verecektir. Eğer bu çerçevede kalırsa ben Türkiye’nin ikna olacağını açıkçası düşünmüyorum. Türkiye muhtemelen bu yardımı, Rakka’nın YPG ile yapılmasını bir yaşamsal tehdit olarak görecektir ve daha fazla Rusya ile yakınlaşan bir Türkiye var. Türkiye’nin biraz daha fazla Suriye konusunda Rusya’ya yakınlaşması, İran’la işbirliği yapması daha olası gibi gözüküyor. Çünkü tam MİT müsteşarının, Genelkurmay başkanının ve Cumhurbaşkanı sözcüsünün Amerika’da olduğu bir ortamda, bu ziyaret sürerken bu kararın alınmış olması Türkiye’ye yönelik son derece sert bir mesaj. Hem de Erdoğan görüşmesinden bir hafta önce bu mesajın veriliyor olması önemli. Bu şu anlama geliyor; Trump- Erdoğan görüşmesinde “bizden Rakka konusunda bir beklenti içinde olmayın, bu işi YPG ile yapacağız” anlamına geliyor. Dolayısıyla muhtemelen kriz daha da derinleşecektir ama Türkiye’nin askeri opsiyonları şu anda sınırlı. Çünkü Amerika’yla karşı karşıya gelmek istemiyor. Olası bir müdahalede Amerikan askerlerinin ölme riski söz konusu bu da bir askeri karşı karşıya gelme durumunu beraberinde getirir. Ama Türkiye yine boşluk bulduğu noktalarda YPG'yi, PKK'yi hem Irak'ta hem de Suriye’de hedef almaya çalışacaktır, çabalayacaktır. Amerika’ya rağmen bunu yapmaya çalışacaktır. Bunun ötesinde belki hatta İncirlik üssünün kapatılması gibi Amerika’nın biraz daha canını acıtacak düzeyde önlemler alma gündeme gelebilir.”

“Amerikan Ordusu Trump’a bu işi ancak YPG ile başarabiliriz diyor”

Amerika’nın Türkiye’yi ikna edebilecek bazı açılımlar sağlayabileceğini ifade eden Orhan bu çabaları “YPG’nin silah transferi yapmayacağı, Güney sınırlarının güvence altına alınacağı, İŞİD'ten kurtarıldıktan sonra YPG nin Rakka’dan çekileceği gibi garantiler” olarak adlandırdı.  Orhan, “Türkiye’nin özellikle Münbiç ve Tel Abyad tecrübelerini yaşadıktan sonra Amerika ya ve PKK’ye özellikle güvenmeyeceğini söylemek mümkündür” dedi. Oytun Orhan şöyle konuştu:

Tabi Amerika bir taraftan Suriye’de İŞİD ile mücadeleye odaklanmış durumda. Trump bir başarı sunmak istiyor Amerikan kamuoyuna ve Amerikan ordusu, Trump’a şunu söylüyor;” bunu sadece YPG ile birlikte başarabiliriz, başka bir askeri seçeneğimiz yok.”  Dolayısıyla bu konuda devam edecekler. DAİŞ ile mücadele bir öncelik Amerika açısından. Diğer Taraftan Türkiye dediğiniz gibi bir müttefik, bir NATO müttefiki. Daha farklı alanlarda ikili ilişkiler, işbirliği söz konusu, Türkiye’yi de kaybetmek istemiyor. Ve şunu iyi biliyor ki YPG’nin sunabilecekleri DAİŞ ile mücadeleyle sınırlı, daha kısa vadeli. Ama Türkiye daha stratejik düzeyde daha uzun vadeli Amerika’nın çıkarları açısından önem atfediyor. Dolayısıyla büyük bir güç olmanın verdiği avantaj, elinde sahip olduğu kaynaklar sayesinde bir taraftan u operasyonu yapıp diğer taraftan da Türkiye’yi teskin edebilecek, Türkiye’yi ikna edebilecek bazı açılımlar sağlamak isteyecektir. İşte bu YPG’nin silah transferi yapmayacağı, Güney sınırlarının güvence altına alınacağı, İŞİD'ten kurtarıldıktan sonra YPG nin Rakka’dan çekileceği gibi garantiler buna dönük çabalar. Ama Türkiye’nin özellikle Münbiç ve Tel Abyad tecrübelerini yaşadıktan sonra Amerika ya çok fazla güveneceğini ve PKK’ye özellikle kesinlikle güvenmeyeceğini söylemek mümkün. Dolayısıyla ben krizin derinleşme beklentisini yineliyorum, Ama bunun Rusya’yla bir, Türkiye’nin NATO’dan koparak Rusya ile bir ittifaka stratejik müttefiklik düzeyine ulaşması çok da mümkün değil. Çünkü Türkiye kendisi açısından Rusya’nın da tamamen güvenilir bir aktör olmadığının farkında. Amerika ile Rusya arasında, kendi aralarındaki sorunlardan faydalanarak her iki güce de zaman zaman yaklaşarak kendine yönelik riskleri minimize ederek çıkarlarını maksimize etmeye çalışacaktır.

“Amerika’da YPG ile ittifakın sürdürülmesi konusunda takıntılı bir grup var o grup ta CENTCOM”

Muhtemelen CENTCOM u ve Amerikan özel kuvvetlerini işaret ediyor. Çünkü Amerika’da YPG ile ittifakın sürdürülmesi konusunda takıntılı bir grup var o grup ta CENTCOM hatta bu komutanların, şu anda sahadaki bazı komutanların da bu 2003 Irak teskeresinden kalma olarak Türk ordusuna, Türkiye’ye yönelik bir kin ve kızgınlık beslediği söyleniyor. Dolayısıyla Kürtlerle çalışma konusunda son derece istekli. Dolayısıyla bu unsurlardan gelen, CENTCOM’dan gelen girdiler, Beyaz Saraya gelen girdiler daha çok YPG ile ittifakın sürdürülmesi yönünde Amerikan özel kuvvetleri. Muhtemelen bunlar kastediliyordur. Beyaz Saray da şu anda tamamen Pentagona, CENTCOM’un verdiği tavsiyelere uyma yönünde bir eğilim içerisinde.

“Türkiye kendi pozisyonunu değiştirmekten ziyade, pozisyonunu koruyarak YPG ile mücadeleye devam edecek”

Yani tabi burada Türkiye’nin bir yol haritası değişikliğine gitmesi mümkün değil. Yani burada kastedilen Türkiye’nin YPG ile bir operasyonu kabullenmesi ve bu operasyona destek vermesi ise bunun açıkçası olması çok mümkün değil. Türkiye mevcut pozisyonunu koruyacaktır, PKK ile çatışma süreci devam ediyor ve Türkiye bu mücadeleyi hem Türkiye içerisinde hem Irak’ta, Sincar ve Kandil’de hem de Suriye’de YPG alanlarını bir bütün olarak değerlendiriyor. Dolayısıyla YPG’ye karşı pozisyonunu koruyacak, Amerika ile de kriz derinleşecek. Yani Türkiye kendi pozisyonunu değiştirmekten ziyade, pozisyonunu koruyarak YPG ile mücadeleye devam edeceğini açıkçası ben düşünüyorum. Arap unsurlar konusunda da desteğini yine sürdürecektir. Zaten Suriye’nin farklı alanlarında bu güçlerle ittifakı var. Rakka konusunda da farklı unsurları hazır tutmak isteyecektir olası bir durumda Rakka’da bu güçlerin de rol alması konusunda, Türkiye içerisinde çok sayıda Rakkalı Arap Türkmen yaşıyor. Türkiye’nin bu gruplara ilişkin desteği var, bazı silahlı gruplar Rakkalı yine Türkiye içerisinde askeri eğitimler alıyorlar. Bunlar da bir alternatif plan olarak şartların oluşması durumunda öne sürülebilir.