K24 ÖZEL - Kürtler’in can havliyle sığındığı mağara

Adem Özgür

Koçgiri İsyanı’nı beyazperdeye taşıyan Medet Dilek, “Kürtler, Koçgiri’yi incelemeden, sahiplenmeden yol alamaz” dedi.

Sivas, Erzincan ve Dersim’de 97 yıl önce yaşanan acıları, yıkımları ve travmaları anlatan “Taş Düğmeler” belgeselini yönetmen Medet Dilek çekti.

K24’ün sorularını yanıtlayan Dilek, “Çok eskilerden hadiseye dair büyüklerimden duyduklarım vardı. Her anlattıkları içimi incitiyordu, acıtıyordu” diyerek, şunları söyledi:

“Anlatılanları, filme çekeceğimi bilmeden beynimin, yüreğimin bir yerlerine arşivlemişim. Demek ki o arşivin ortaya çıkarmanın zamanı gelmişti.”

Medet Dilek, şunları ifade etti:

“Hadisenin her şeyiyle önemli olmasına rağmen hiç konuşulmaması, yazılmaması, çizilmemesi ve çekilmemesiydi. Burada ters giden ya da kasıtlı olan bir şeyler vardı. Acıtan bir tarihin belleklerden; arşivi, belgeleri ortaya çıkarılmadan silinmesi durumu. Böylelikle fazlasıyla incelemeye başladım.”

Köyündeki mağaradan da söz eden Dilek, “O mağara, oradaki insanların hayatını kurtarmıştı. Mağaraya her baktığımda, hadise aklıma geliyordu. Yüzüme tokat gibi çarpıyordu” ifadelerini kullandı.

Sinemanın etkisinden de söz eden Dilek, savaşların, ırkçılığın, mafyacılığın ve silahın filmlerle özendirildiğini belirtti.

KÜRTLER VE KOÇGİRİ

Kavramlara takılmak yerine, Koçgiri’de insanların neler yaşadığına bakılması gerektiğinin altını çizen Dilek, “Çünkü o kelimelerin vurgunu yaşamış olan insanları ve onların yakınlarını da çok ilgilendireceğini düşünmüyorum” şeklinde konuştu.

Öte yandan, Koçgiri İsyanı’nın Kürt için uyarıcı, ders çıkarıcı yönlerinin bulunduğunu belirten Dilek, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Kürtler, Koçgiri’yi incelemeden, sahiplenmeden yol alamaz. Bunu kendi tarihlerine sahip çıkma adına zaten hep yapmak zorunda. Benim düşüncem, Kürtler kendileri için çok önemli olan bu politik hadiseye gereken önemi veremedikleridir.”

KOÇGİRİ İSYANI

Osmanlı Devleti’nin dağılmasından sonra Mart 1918 - Haziran 1921 tarihleri arasında Sivas'ın Zara, İmranlı, Suşehri, Hafik, Kangal, Gürün ve Erzincan'ın Kuruçay, Kemah, Refahiye ilçesi ile Dersim’in bazı ilçe ve köylerindeki ayaklanmadır.

İstanbul'da bulunan Kürt Teali Cemiyeti'nin aldığı karar doğrultusunda başlatılan ayaklanmayı, Koçgiri aşiretinden Alişan Bey ile kardeşi Haydar Bey ve Gülağaoğulları’ndan Mehmed İzzet, Naki, Hasan Askeri, Kazım ve Alişer yönetti.

Ayaklanma, bölgedeki 6’ncı Süvari Alayı'nın bir grup asker kaçağını yakalamak isterken baskına uğramasıyla 6 Mart 1921'de başladı.

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Hükumeti Sakallı Nurettin Paşa'nın Merkez Ordusu'nun emrinde Topal Osman Ağa'nın bizzat komuta ettiği 42’nci ve 47’nci Giresun Alayları'nı isyanı bastırmakla görevlendirildi.

İsyan, Haziran 1921'de tamamen bastırıldı.

Katliamda yaklaşık 470 kişi öldürüldü. Yüzlerce kişi yaralandı. Tutuklanan çok sayıda kişi idam ve çeşitli cezalara çarptırıldı. Yaklaşık 2 bin kişi sürgün edildi.

MEDET DİLEK’İN FİLMLERİ:

Limonlu Kahve - 2012
8. Özgür Film Festivali, Belgesel Dalı, İkincilik Ödülü. 2013
15. Uçan Süpürge Uluslararası Kadın Filmleri Festivali, Olay Yeri: Aile Bölümü, Gösterim. 2012
3. ODTÜ Film Festivali, Gösterim. 2012
İkinci El 7. Film Festivali, Belgesel Bölümü, Gösterim. 2013
8. Datça Altın Badem Sinema ve Kültür Festivali, Belgesel Film Yarışması, Finalist. 2013

Narkolepsi - 2007
Documentarist İstanbul Belgesel Günleri, 2007 Yılı SİYAD 'En İyi Belgesel' Adayları, Gösterim. 2007
19. Ankara Uluslararası Film Festivali, Ulusal Belgesel Film Yarışması, Amatör Kategori. 2008
14th LondonTurkish Film Festival, Gösterim. 2008

Guan-Di'nin Düğünü - 2005
Savaşa Karşı Küresel Film Festivali, Kardeşlik Ödülü. 2006
2. Hisar Kısa Film Festivali. 2006
3. Yıldız Kısa Film Festivali. 2006
1001 Belgesel Film Festivali. 2006

Notasyon - 2004
Savaşa Karşı Küresel Film Festivali. 2006
2. Hisar Kısa Film Festivali. 2006
3. Yıldız Kısa Film Festivali. 2006
16. Ankara Uluslararası Film Festivali, Amatör Kategori, Üçüncülük Ödülü. 2006