K24 ÖZEL - ‘Dar vakit’te Rojhılat ve karışan Tahran…

M. Ali Erdoğan

Rojhılat’ın (Doğu Kürdistan) önde gelen siyasi yapılanmalarından İran Kürdistan Demokrat Partisi’nin (KDP - İ) Politbüro üyesi Muhammed Nazif Kadri, “İran’ın birliği içerisinde federal bir Kürdistan istiyoruz. Bunun dışında bizim İran’ın diğer kent ve eyaletlerinde sokaklara çıkan halkla amacımız birdir” dedi.

Gazeteci Ramazan Bursa ise, “ABD’nin nihai hedefi rejimi değiştirmek ama bu, Amerika da olsan kolay birşey değil. İlk adım İran’ı kendi içerisinde meşgul etmek suretiyle Suriye, Irak, Yemen ve Lübnan’daki rolünü kısıtlamak olacaktır” değerlendirmesinde bulundu.

2009'da İran’ın sahne olduğu eylemler seçimlerde usulsüzlük iddialarıyla gerçekleşiyordu.

2017 sonunda da ekonomik sıkıntılardan baş gösterse de ilerleyen günlerde daha fazla hak ve özgürlük talepleri dile getirilmeye başlanmıştı.

2017’de İran'da işsizlik, yükselen enflasyon ve yolsuzluğa karşı başlayıp bazı kentlerde rejim karşıtı gösterilere dönüşen protestolar, hükümetin 'yasa dışı' ilan etmesine rağmen günlerce devam etmişti.

İran'ın kuzeydoğusunda Meşhed'de başlayıp, Kirmanşah, Reşt, İsfahan ve Kum'a yayılan gösterilere binlerce kişi katılmış, gözaltılar yaşanmıştı.

Meşhed kentindeki eylemler, yüksek enflasyona tepki olarak başlamıştı. Ayrıca, halk, Batılı devletlerle varılan nükleer anlaşmayla yaptırımların kaldırılmasının ekonomik etkilerinin sokağa yansımamasından da şikayetçiydi.

Geçtiğimiz günlerde ise Tahran'da Kapalıçarşı esnafı dükkanlarını kapatarak İran'ın para birimi riyalın değer kaybını ve artan fiyatları protesto etmişti.

İran'a karşı yaptırımlar 2016 yılında kaldırılmıştı. Ancak ABD Başkanı Donald Trump Mayıs ayında ülkesinin bu karardan vazgeçtiğini bildirmişti.

KULAYİ: VAKTİMİZ DAR

Tahran Üniversitesi Öğretim Üyesi Elahe Kulayi, sosyal medya hesabından paylaştığı mesajında, "Sovyetler Birliği'nin tecrübelerinden ders çıkarmazsak onların gittiği yola doğru gidiyoruz" ifadelerine yer verdi. 

Ekonomik krize ilişkin önlemlerin bir an önce alınması gerektiğini vurgulayan Kulayi, mevcut krizlere önlem alınmazsa İran'ın Sovyetler Birliği gibi parçalanabileceği uyarısında bulunarak, "Vaktimiz dar" diye yazdı.

BURSA: ARKA SOKAKLAR…

K24’e konuşan, ülkedeki gelişmeleri yakından takip eden gazeteci Ramazan Bursa, İran’daki protestoların temel nedeninin ekonomik sıkıntılar ve hayat pahalılığı olduğunu ifade ederek, “Hükümet geçtiğimiz aylarda yükselen doları sabitledi. Merkez Bankası tarafından 1 dolar, 4200 tümen olarak sabitlendi. Döviz bürolarını da kapattı” dedi.

İran’da arka sokaklarda elden dolar satanlar olduğu bilgisini vererek, şöyle devam etti:

“Onlar bugün doları 7 bin, 8 bin tümenden satıyor. Dolayısıyla bunlar fiyatlara yansıyor ve ciddi bir pahalılık var. Tümenle dolar almaya kalktığınızda icabında bankadan bile alamıyorsunuz. Bankadan alamayınca arka sokaklara gitmek zorunda kalıyorsunuz. Orada da bir doları 7 bin, 8 bin tümenden alıyorsunuz. Ama eğer dolarınız varsa bunu bankadan rahat bir şekilde bozabiliyorsunuz. Bozduğunuzda da 4200’den bozuyorsunuz. Tahran’daki esnaf da bu durumu protesto etti.”

Bursa, İran’daki muhafazakar ve reformist siyasetçiler arasındaki “büyük çekişme”nin de krizi tetiklediğini dile getirdi.

Ramazan Bursa, “ABD’nin nihai hedefi rejimi değiştirmek ama bu, Amerika da olsan kolay bir şey değil. İlk adım İran’ı kendi içerisinde meşgul etmek suretiyle Suriye, Irak, Yemen ve Lübnan’daki rolünü kısıtlamak olacaktır” dedi.

KÜRTLER DE GÖSTERİLERDE

K24’e konuşan İran Kürdistan Demokrat Partisi (KDP - İ) Politbüro üyesi Muhammed Nazif Kadri de, “İran Kürdistanı’ndaki Kürtler düzenledikleri gösterilerde ‘yaşasın demokrasi’, ‘yaşasın adalet’ sloganları atıyorlar. Özellikle Kürdistan’da ekonomik sorunlardan ziyade demokrasi ve adalet temelli gösteriler düzenleniyor” dedi.

KDP - İ’nin İran’daki mevcut sistemin demokrasi ve federasyon temelli olmasını istediğini belirten Kadri, şunları söyledi:

“Biz İran’ın birliği içerisinde federal bir Kürdistan istiyoruz. Demokratik ve federal bir sistemde Kürtler’in haklarını elde etmesi için çalışıyoruz. Bunun dışında bizim İran’ın diğer kent ve eyaletlerinde sokaklara çıkan halkla amacımız birdir.”

Muhammed Nazif Kadri, “İran’da siyasi ve ekonomik durum çok kötüleşti. İran yönetimi ülkedeki farklı etnisite, mezhep ve halk kesimlerinin adalet, ekonomi ve siyasi taleplerini karşılamıyor. KDP - İ’nin 1940’lardan bugüne kadar gelen bir halk desteği bulunmakta. Halkın taleplerinin yerine getirilmesi noktasında KDP-İ üzerine düşen rolü oynamaktan geri durmayacaktır” dedi.