K24 ÖZEL - Moskova’daki görüşmenin sonuçları

K24 - ANKARA

Putin ile Erdoğan’ın Rusya’nın başkenti Moskova’da 23 Ocak’ta yaptıkları görüşmeyi değerlendiren uzmanlar, temasların Türkiye’nin elini güçlendirdiğini ifade ederek, Adana Mutabakatı’nın yeniden gündeme getirilmesinin altını çiziyor.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan arasında yapılan Suriye görüşmeleri devam ediyor.

İkili arasında Çarşamba günü Rusya’nın başkenti Moskova’da yapılan görüşmede,  1998’de uygulanan Adana Mutabakatı yeniden gündeme geldi.

Görüşmeyle ilgili açıklamalarda bulunan Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, 1998'de imzalanan Adana Mutabakatı'nın yürürlükte olduğunu söyleyerek, “Bu mutabakatın özü, Türkiye'nin güvenlik konusundaki endişelerini ortadan kaldırmaktı. Suriye yönetimi belirli yükümlülükleri üstlenerek bu mutabakatı imzalamayı kabul etti” dedi.

Öte yandan ABD’nin Suriye'den çekilme kararının ardından yapılan bu ilk yüz yüze görüşmede, başta Türkiye - Suriye sınırında oluşturulması gündeme gelen güvenli bölge, DAİŞ’le mücadele, İdlib'deki son durum ve siyasi çözüm çabaları olmak üzere birçok konuda kapsamlı müzakerenin yapıldığı belirtildi.

Öte yandan, Putin’in Erdoğan’a “Şam’la Kürtler arasında diyaloğu teşvik ediyoruz” dediği ifade edildi.

PUTİN NEDEN GÜNDEME GETİRDİ?

Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Vakfı (SETA) Ortadoğu Uzmanı Can Acun, Türkiye’nin Fırat’ın doğusuna yönelik olası operasyonunun hazırlıklarının sona erdiğini dile getirerek, ABD’yle yapılan müzakerelerin sonuçlandırılmasının beklendiğini söyledi.

K24’e konuşan Can Acun, Erdoğan’ın Moskova’daki temaslarına değinerek, Türkiye’nin olumlu beklentiler içerisinde olduğunu söyledi.

İdlib’in radikal gruplardan temizlenmesi konusunun daha önce Türkiye ve Rusya arasında bir gerginliğe neden olduğunu dile getiren Acun, sözlerine şöyle devam etti:

“İki taraf da Astana sürecini sürdüreceğini ve Soçi mutabakatına mutabık kalacağını bildirdi. Ayrıca Putin’in Adana Mutabakatı’nı yeniden dillendirmesi Türkiye için oldukça önemliydi. Burada Moskova’nın amacı Ankara’nın Şam’la müzakere konusunda ikna etmektir.”

K24’e konuşan Kafkasya Stratejik Araştırmalar Merkezi (KAFKASAM) Ekonomi Uzmanı Ömer Gök, Türkiye’nin görüşmelerde sınır güvenliğini ve beka sorununu gündeme getirdiğini söyledi.

Rusya’nın Suriye’deki en büyük aktör olduğunu dile getiren Gök, Moskova’da yapılan görüşmenin çok önemli olduğunu belirterek, şöyle devam etti:

“Görüşme sonrası yapılan açıklamalarda görülüyor ki, Rusya ile Türkiye güvenli bölge konusunda anlaştı. Ayrıca görüşmelerde İdlib’deki radikal grupların durumu da gündeme geldi. Türkiye’nin bu diplomatik çabalarından görülüyor ki, Türkiye bölgenin hamisi konumunda. Suriye konusunda Ankara’nın eli giderek güçlenmektedir.”

ADANA MUTABAKATI

Olası bir Ankara-Şam askeri çatışmasından kaygılanan uluslararası toplum, Mısır ve İran'ın girişimleri sonucu Suriye yönetimini Türkiye'nin taleplerini karşılama noktasına getirdi ve 20 Ekim 1998’de Adana'da bir araya gelen iki ülke heyetleri Adana Mutabakatı'nı imzaladı.

Mutabakat, Suriye hükümetine, kendi topraklarından Türkiye'ye yönelik tehditlerle ilgili ‘müdahale etme’ sorumluluğu yüklüyor.

O dönem Türkiye'de Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel, Başbakan Mesut Yılmaz, Dışişleri Bakanı İsmail Cem'di. Suriye'nin başında ise Hafız Esad vardı.

Aynı mutabakat, tarafların bu taahhütlerin yerine getirilmesini sağlamak ve gözlemek için bazı mekanizmalar kurmasını da sağlıyor. İki ülkenin üst düzey güvenlik yetkilileri arasında doğrudan telefon hattı kurulması, diplomatik temsilciliklerde güvenlik işleri için özel temsilcilerin atanması bunlardan sadece birkaçını oluşturuyor.

Söz konusu mutabakat, 2011’e kadar uygulandı.