K24 ÖZEL – F-35 krizi Türkiye-ABD ilişkilerini nasıl etkileyecek?
Rusya’dan alınan S-400’ler nedeniyle ABD’nin Türkiye’yi F-35 yeni nesil savaş uçağı programından çıkarmasının ardından Türkiye, F-35 resmi internet sitesindeki küresel katılımcılar listesinden de silindi.
Sait ÖZMEN / ANKARA
Türkiye’nin Rusya’dan S-400 savunma sistemi almasından sonra Türkiye ile ABD arasında yaşanan gerginlik devam ediyor.
Rusya’dan alınan S-400’ler nedeniyle ABD’nin Türkiye’yi F-35 yeni nesil savaş uçağı programından çıkarmasının ardından Türkiye, F-35 resmi internet sitesindeki küresel katılımcılar listesinden de silindi.
ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon), Türkiye’nin Rusya’dan aldığı S-400 füzelerine ait parçaların teslimatının 12 Temmuz 2019’da başlamasında beş gün sonra Türkiye’nin F-35 programına katılımının askıya alındığını bildirmişti. Bu gelişmeden sonra da ABD Kongresi’nde 2020 yılı bütçesine ilişkin yetkilendirme yasasına Türkiye’nin F-35 programına geri dönüşü için S-400 füzelerinin Türkiye dışına çıkartılmasını şart koşan hüküm konmuştu.
Türkiye ve Amerika arasındaki S-400 kaynaklı gerilimi değerlendiren uzmanlar, Türkiye’nin yeni nesil F-35 uçaklarını almakta kararlı olduğunu, bu durumun gerçekleşmemesi halinde de başka ülkelerden yeni nesil uçak ihtiyacını sağlayabileceğini dile getirdi.
Uzmanlar ayrıca, Kasım 2020’de gerçekleşecek ABD Başkanlık Seçimleri sonuçlarının da her iki ülke ilişkileri üzerinde önemli etkilerinin olacağını düşünüyor.
IŞIK: İLİŞKİLERİ ABD SEÇİM SONUÇLARI BELİRLEYECEK
Gelişmeleri K24’e değerlendiren Stratejik Düşünce Kuruluşu Güvenlik Uzmanı Mithat Işık, “Eğer Kasım 2020 ABD başkanlık seçimlerinde Donald Trump yine başkan olarak seçilirse Türkiye ile bir yumuşama sürecine girecektir ama ABD’de Demokratlar iktidar olursa bu sefer Türkiye F-35 programından tamamen çıkarılır” diyerek ikili ilişkiler açısından ABD başkanlık seçimlerinin önemine dikkat çekti.
Işık, Türkiye’nin hava savunma sistemlerini yenilemek istediğini ve yeni nesil F-35 uçakları konusunda ABD ile anlaşma sağlanamadığı takdirde, Türkiye’nin öncelikle Rusya ve Çin başta olmak üzere savaş uçakları alma yoluna gidebileceğini vurguladı.
OKTAY: TÜRKİYE DİPLOMASİYİ ÖNE ÇIKARACAKTIR
Kafkasya Stratejik Araştırmalar Merkezi Başkanı Hasan Oktay ise ülkeler arasında uluslararası anlamda artık yeni ilişki biçimlerinin olduğuna dikkat çekerek, ABD ve Türkiye arasındaki gerginliğin de bu eksende yürüyeceğini söyledi.
K24’e konuşan Oktay, “Ülkeler arasında artık krizi anlayabilmek ve çözebilmek üzerine olan yeni bir ilişki biçimi var. Türkiye ve ABD de F-35 krizini bu gerginlik sürerken ana konulara değmeden çözmek istiyor. Türkiye F-35 uçaklarını istiyor, bunun için de diplomasiyi öne çıkaracaktır” dedi.
ABD’nin Türkiye’yi F-35 programından çıkarmasına karşın Türkiye, F-35 programı resmi internet sitesinde “Küresel Katılım” başlıklı bölümünde Türkiye, ABD, Avustralya, Kanada, Danimarka, İtalya, Hollanda, Norveç ve İngiltere ile birlikte F-35 programının ilk dokuz ortak ülkesi olarak sayılıyordu.
Son olarak da ABD Temsilciler Meclisi’ne, Türkiye’ye S-400 hava savunma sistemi alımından dolayı yaptırım uygulama teklifi sunuldu.
ABD Temsilciler Meclisi üyesi Cumhuriyetçi Adam Kinzinger ve Michael McCaul ile Demokrat Abigail Spanberger tarafından sunulan tasarıya, “Rus silahlarının ihracatına karşı mücadele yasası” adı verildi.
Tasarıda, S-400 tesliminin, mevcut ABD yasalarına göre yaptırım gerektiren “önemli bir anlaşma” olarak kabul edilmesi öneriliyor.