K24 ÖZEL - Salgın sokak sanatçılarını da vurdu: Kürtçe ezgiler yalnız…

Cesim İlhan / İSTANBUL

İstanbul İstiklal Caddesi’nde şarkı söyleyerek mini konserler veren Kürt sokak sanatçıları, yeni tip coronavirüs (Covid-19) salgını sürecinde zor günler yaşıyor.

Coronavirüs salgını sürecinde özellikle mart, nisan ve mayıs aylarında bazı Kürt sokak sanatçıları evlerine kapandı, bazıları başka sektörde çalışmak zorunda kaldı.

Öte yandan son yıllarda sadece Taksim Meydanı’nda ya da İstiklal Caddesi’nde değil, İstanbul’un; Şirinevler mahallesi ile Üsküdar, Avcılar, Bakırköy, Beşiktaş ve Kadıköy ilçeleri ile sahillerde de Kürtçe şarkı, türkü söyleyen sokak sanatçılarını görmek mümkün.

İstiklal Caddesi’ndeki Kürt sokak sanatçıları salgın sürecinde yaşadıklarını K24’e anlattı.

Sokak sanatçıları, şarkı söylemenin kendileri için bir geçim kaynağı olduğunu, karşılığını da önlerine koydukları gitar kutusuna atılan madeni paralarla almaya çalıştıklarını belirtiyor.

Kürt gençleri, Kürtçe şarkıların yanı sıra zaman zaman istek üzerine Türkçe şarkılar da söylüyor.

Salgın sürecinden önce engellemelerle çok az karşılaşan Kürt sokak sanatçıları, salgın sonrası çoğu zaman polis ve zabıtaların engel ve uyarılarına takılıyor.

İstiklal Caddesi’ni gezerken Taksim Tünel’in yakınında Gülistan Perwer’in söylediği “Lo Berde” şarkısını kendine has tarzıyla gitar çalarak söyleyen sokak sanatçılarıyla karşılaşıyoruz.

Bağlamayla şarkı söylemek isteyen grup, çok ses çıkardığı için esnafın şikayeti üzerine sürekli polisin uyarılarıyla karşılaştıklarını anlatıyor.

Eskisi gibi (salgın sürecinden önce) etrafta toplanan olmayınca onlar da şarkı söylemeye kısa bir ara veriyorlar. Yanlarına yaklaşarak “Neden pek kimse yok” diye soruyoruz. “Salgından dolayı insanlar artık etrafımızda toplanıp halay çekmiyorlar” cevabını veriyorlar. 

BATMAN, KARS VE BİTLİSLİ 3 ARKADAŞ

Mehmet, Harun ve Yakup, daha önce tanışmalarına rağmen ilk defa birlikte İstanbul caddelerinde şarkı söylüyorlar.

Her biri önceden başka arkadaş ve farklı gruplarla İstiklal Caddesi’nde şarkı söylüyordu.

Salgından sonra 3’ü bir araya gelerek birlikte şarkı söylemeye karar veriyorlar.

Mehmet, Harun ve Yakup’un henüz bir grup isimleri yok ama hayalleri büyük. Her biri tanınmak ve büyük sanatçı olmak istiyor, klip çekmek ve güzel şarkılar yazmak istiyor.

Mehmet Yiğit (24), 4 yıldır İstanbul cadde ve sokaklarında şarkı söylüyor. Bazen düğünlerde de sahneye çıkıyor. İstanbul’da coronavirüs sürecinde yasaklar başlayınca Mehmet Kars’a ailesinin yanına gidiyor. 4 ay boyunca müzik yaptığı çok sevdiği İstiklal Caddesi’nden uzak kalıyor.

Mehmet, 15 gündür yeniden İstiklal Caddesi’nde şarkı söylemeye başladıklarını ifade ederek, “Covid-19 sürecinden önce arkadaşlarla birlikte şarkılar söylediğimizde günde 100 ile 300 TL arası bir kazancımız oluyordu. Şuanda haftada sadece 2 gün gelebiliyoruz. O da sadece 2 saat kalıyoruz, çünkü zabıtalar gördüğünde izin vermiyorlar. Salgın sürecinde kazancımız çok düştü. İnsanlar eskisi gibi etrafımızda toplanmıyorlar, halay çekmiyorlar, para veren az” şeklinde konuştu.

Mehmet’le konuştuktan sonra, grup yeniden şarkı söylemeye başlıyor. Fotoğraf ve görüntü alırken zabıtlar gelip “kalabalık yapmadan buradan gidin” diyerek gençleri uyarıyor.
Zabıtaların uyarılarından sonra gençler dağılınca bu sefer Yakup’la konuşuyoruz.

Yakup Ekinci, aslen Bitlisli ama uzun zamandır İstanbul’da yaşıyor. Salgın sürecinde sadece evde kaldığını başka bir işte çalışmadığını söylüyor. Burada anne ve babasıyla yaşayan Yakup, sokak sanatçılığı dışında başka bir gelirlerinin olmadığını, hayatını müzik yaparak geçirdiğini söylüyor.

KLİP ÇEKMEK, BÜYÜK SANATÇI OLMAK İSTİYOR

Harun Yılmaz’ı (25) daha önceki yıllarda yüksek performansıyla Şemmame, Mirzeme, ez kevokim türküleriyle Taksim’i salarken tanıyoruz.

Üç arkadaşın en meşhuru olan Harun, salgın öncesinden İstiklal Caddesi’nin Taksim Meydanı tarafından şarkı söylerken 20 ve 30 metrelik halay kuyruğu oluşuyordu.

Şimdi ise halaydan eser yok. Zabıtalar uyarıyor, insanlar sokak sanatçılarına çok yakın durmuyor eskisi gibi, herkes uzak kalıyor.

Mehmet ve Yakup gibi coronavirüs salgını Harun’u da etkilemiş, o da zamanını arkadaşlarıyla kaldığı bekar evinde geçirdiğini söylüyor.

Batmanlı Harun, Covid-19 süreci boyunca evde yattığını ifade ederek, “Herkes gibi coronavirüs süreci bizim içinde sıkıntılı geçti. Zor durumda kaldık. Virüsün bitmesini istiyoruz. Şarkı söyleyerek benim bir hayalim var. Bunun için önümüzde bir engelin kalmaması lazım. Pandemi önümüze engel, çünkü ilerideki yıllarda klip yapmak istiyorum, büyük sanatçı olmak istiyorum” diyor.

KOMA XEYAL (XEYAL GRUBU)

Daha sonra akşam saatlerinde İstiklal Caddesi üzerinde bulunan Sent Antuan Kilisesi’nin yanında Kürtçe şarkı söyleyen başka grupla karşılaşıyoruz.

Onlar da 3 kişilik bir grup. Grubun adı Xeyal.

Grup, ünlü Kürt sanatçısı Civan Haco’nun söylediği, daha sonra çok sayıda sanatçının seslendirdiği Lê canê şarkısını kendi tarzıyla söylüyor.

"Lê can lê can lê canê lê canê
Cana min pir şêrîne lê canê
Şara serê bi rengîne lê canê
Hecî canê nasnake lê canê
Por sore çav şîne lê canê"

Biraz dinledikten sonra şarkıda dikkatimizi çeken kısım ise, Kürdistan kısmının atlatılması.

Çünkü şarkının iki yerinde “Kurdistan pirr şîrîn e, lê canê ve Şoreşe li Kurdistanê, lê canê” bölümlerini söylemiyorlar.

Neden bu kısmı söylemediniz diye sorduğumuzda Rojava’nın Kamışlo kentinden olan Hasan (20) “Bunu söylersek birçok şeyle karşılaşabiliriz. Bize saldırı olabilir, ceza verebilirler. Ya da birileri şikâyet eder artık burada şarkı söylememize izin vermezler. Ya da beni sınır dışı ederler” diyor.

Hasan 14 yaşında iken İstanbul’a geliyor. Burada Iğdırlı Hüseyin ve Vanlı Adnan ile tanışıyor.

Xeyal adında bir grup kuran 3 arkadaş, 4 yıldır İstanbul’un caddelerinde şarkı söylüyorlar. Üç arkadaş da, salgın süresinde 4 ay boyunca caddelerde müzik yapmadıklarını, zamanının çoğunu tekstil firmalarında ve evde geçirdiğini söylüyor.

İstanbul’un Esenler ilçesinde yaşayan Hasan, müzik dışında tekstilde çalışıyor. Ayrıca bazen gitarını alıp tek başına Üsküdar sahilde şarkı söylediğini söylüyor.