دیندار زێباری: پێویستە عێراق قەرەبووی قوربانییانی هێرشەکانی سەر کوردستان بکاتەوە

رێکخەری راسپاردە نێودەوڵەتییەکان لە حکوومەتی هەرێمی کوردستان هۆشداری دەداتە بەغدا لەبارەی هێرشی گرووپە لەیاسادەرچووەکان بۆ سەر ناوچە مەدەنییەکان و رایدەگەیەنێت، عێراق بەپێی یاسا نێودەوڵەتییەکان بەرپرسیارە لە پاراستنی گیانی هاووڵاتییان و دەبێت قەرەبووی قوربانییان بکاتەوە.

دیندار زێباری، رێکخەری راسپاردە نێودەوڵەتییەکان لە حکوومەتی هەرێمی کوردستان، پابەندبوونەکانی عێراق لە چوارچێوەی میکانیزمی خولی گشتگیری (UPR) سەر بە ئەنجوومەنی مافی مرۆڤی نەتەوە یەکگرتووەکان دەخاتە روو. ئەمەش رەنگدانەوەی ئەو بنەما پابەندکەرانەیە لە یاسای نێودەوڵەتیی مافی مرۆڤدا هاتوون، بەتایبەتی پەیماننامەی نێودەوڵەتیی مافە مەدەنی و سیاسییەکان (ICCPR).

دیندار زێباری لەم بارەیەوە گوتی، "ئەم پابەندبوونانە داوا لە حکوومەتی عێراق دەکەن، وەک دەوڵەتێکی خاوەن سەروەری، پاراستنی مافی ژیان و ئاسایشی ئەو کەسانە مسۆگەر بکات کە لەژێر دەسەڵاتی ئەودان. هەروەها پێویستە رێوشوێنی کاریگەر بگرێتە بەر بۆ رێگریکردن لە توندوتیژی دژی هاووڵاتییانی مەدەنی، بەتایبەتی ئەو هێرشانەی لەلایەن گرووپە چەکدارە لەیاسادەرچووەکان و میلیشیاکانەوە ئەنجام دەدرێن و لە دەرەوەی دەسەڵاتی دەوڵەت کار دەکەن."

رێکخەری راسپاردە نێودەوڵەتییەکان ئاماژەی بەوەش کرد، بەردەوامیی بەئامانجگرتنی هەرێمی کوردستان لەلایەن گرووپە چەکدارە لەیاسادەرچووەکانەوە، نیگەرانیی جددی سەبارەت بە پابەندبوونی عێراق بە بەرپرسیارێتییەکانی بەپێی یاسا نێودەوڵەتییەکان دەورووژێنێت.

 دەوڵەتان تەنیا ئەرکیان ئەوە نییە خۆیان لە پێشێلکارییە راستەوخۆکان بەدوور بگرن، بەڵکوو دەبێت هەموو رێوشوێنێکی گونجاو و کاریگەر بگرنە بەر بۆ رێگریکردن، لێکۆڵینەوە و وەڵامدانەوەی ئەو کردەوە توندوتیژییانەی لە چوارچێوەی خاکەکەیاندا ئەنجام دەدرێن.

ئەوەشی روون کردەوە، لەم چوارچێوەیەدا هێرشی دووبارە بۆ سەر ناوچە مەدەنییەکان و ژێرخانی هەرێمی کوردستان، جەخت لە پێویستیی کۆنترۆڵی کاریگەریی حکوومەتی فیدراڵی بەسەر ئەو گرووپە چەکدارانەدا دەکاتەوە لە سنوورەکانیدا چالاکن، بۆ ئەوەی دڵنیایی بدرێت خاکی عێراق وەک سەکۆیەک بۆ چالاکیی چەکداریی نایاسایی بەکار ناهێنرێت.

سەبارەت بە رێگاگرتن لەم کردەوانە گوتی، نەگرتنەبەری رێوشوێنی خۆپارێزی و ئەنجامنەدانی لێکۆڵینەوەی گونجاو، بەرپرسیارێتیی نێودەوڵەتی دەخاتە ئەستۆی دەوڵەت، تەنانەت لەو حاڵەتانەشدا پێشێلکارییەکان لە دەرەوەی دەسەڵاتی راستەوخۆی دەوڵەت ئەنجام درابن. ئەم بەرپرسیارێتییە بریتییە لە پابەندبوون بە دەستەبەرکردنی لێپرسینەوە لە رێگەی لێکۆڵینەوەی سەربەخۆ و دادگاییکردنی ئەنجامدەرانی ئەو تاوانانە بەپێی یاسا.

سەبارەت بە راسپاردە نێودەوڵەتییەکانی تایبەت بە پاراستنی هاووڵاتییانی مەدەنی گوتی، خولی گشتگیری نەتەوە یەکگرتووەکان (UPR) ئەرکی دەسەڵاتدارانی عێراق قورستر دەکات بۆ دابینکردنی چارەسەری کاریگەر و قەرەبووکردنەوەی تەواوی قوربانییانی هێرشە نایاساییەکان. ئەمەش گەڕاندنەوەی مافەکان، قەرەبووی دارایی، نۆژەنکردنەوە و گەرەنتیی دووبارەنەکردنەوە دەگرێتەوە بۆ ئەو هاووڵاتییە مەدەنییانەی بەهۆی کوشتن، برینداربوون یان لەناوچوونی موڵک و ماڵیان لە هەرێمی کوردستان، زیانیان بەرکەوتووە.

دیندار زێباری جەخت دەکاتەوە، بەردەوامیی ئەم جۆرە هێرشانە، پێویستیی بەپەلەی بەهێزکردنی میکانیزمە دامەزراوەییەکان و بەرزکردنەوەی هەماهەنگیی نێوان دەسەڵاتە فیدراڵییەکان و هەرێمییەکان نیشان دەدات، تاوەکوو پابەندبوونە نێودەوڵەتییەکانی مافی مرۆڤ بۆ پاراستنی هاووڵاتییان جێبەجێ بکرێن.

پاراستنی هاووڵاتییانی مەدەنی، لێپرسینەوە لە پێشێلکارییەکان و قەرەبووکردنەوەی قوربانییەکان، ئەرکی سەرەکیی دەوڵەتە بەپێی یاسا نێودەوڵەتییەکان و راسپاردەکانی خولی گشتگیری نەتەوە یەکگرتووەکان.