یەکخستنی پێناسی گومرگی پێویستی بە رێککەوتن و ئامادەکارییە

سەرچاوەیەک لە گومرگی هەرێمی کوردستان تایبەت بە ماڵپەڕی کوردستان24 رایگەیاند؛ پێشتر بڕیاری یەکخستنی پێناس و رێکارە گومرگییەکان دراوە، بەڵام بەندە بە رێکەوتنی کۆتایی لەسەر هەموو شتێک بۆ جێبەجێکردنی پڕۆسەکە پێویستی بە ئامادەکاریی تەکنیکی و مەشق و راهێنان پێکردنی فەرمانبەران و نوێنەری کۆمپانیاکان هەیە.

ئەمڕۆ شەممە، 25ـی نیسانی 2026، ئەو سەرچاوەیەی گومرگی هەرێمی کوردستان ئاماژەی بەوە کرد، ئێستا هەوڵێک بۆ یەکخستنی یاسا و رێنماییەکان لە نێوان هەرێم و فیدراڵ هەیە، ئەمەش لە پێناو نەهێشتنی جیاوازیی یاسایی کە پێشتر هەبوون. جەختیشی کردەوە، هەرچەندە بڕیاری یەکخستنی پێناسی گومرگی دراوە، بەڵام تا رێککەوتنی کۆتایی لەسەر نەکرێت، ناچێتە بواری جێبەجێکردنەوە.

سەبارەت بەو شوێنانەی بڕیارەکە دەیانگرێتەوە، سەرچاوەکە روونیکردەوە، لە هەرێمی کوردستان شەش دەروازەی فەرمیی نێودەوڵەتی هەن، کە ئەم بڕیارە دەیانگرێتەوە، جگە لەوەی چەند دەروازەیەکی دیکەی فەرمی و دانپێدانراویش هەن، بەڵام نێودەوڵەتی نین.

ئەمڕۆ شەممە، رێباز حەملان، یاریدەدەری سەرۆکوەزیرانی هەرێمی کوردستان لە لێدوانێکی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند؛ هەفتەی رابردوو شاندێکی هەرێمی کوردستان دەچێتە لە بەغدا بۆ بەو پێیەی حکوومەتی فیدراڵ داوای جێبەجێکردنی سیستەمی ئەسیکۆدای تایبەت بە یەکخستنی گومرگەکانی کردووە و لیژنەکان بەردەوامن لە کارکردن لەسەری.

سیستمی ئەسیکۆدا (ASYCUDA) سیستمێکی ئەلیکترۆنیی جیهانییە بۆ بەڕێوەبردنی کاروباری گومرگی کە لەلایەن نەتەوە یەکگرتووەکانەوە پەرەی پێدراوە. ئامانج لێی مۆدێرنکردن و خێراکردنی پرۆسەی بازرگانی، کەمکردنەوەی گەندەڵی و زیادکردنی داهاتی دەوڵەتە لە رێگەی ئەلیکترۆنیکردنی مامەڵەکان.

جێبەجێکردنی ئەم سیستەمە لە عێراقدا، بەتایبەتی لە خاڵە سنوورییەکانی نێوان هەرێمی کوردستان و شارەکانی دیکەی عێراق، بووەتە هۆی دروستبوونی چەندین کێشە بۆ بازرگانان. یەکێک لە کێشە سەرەکییەکان ئەوە بوو، ئەو کاڵایانەی لە دەروازە سنوورییەکانی هەرێمی کوردستانەوە هاوردە دەکران، جارێکی دیکە لە بازگەکانی عێراق باجیان لێ وەردەگیرا، ئەمەش بووبووە هۆی "دوو باجی" و گرانبوونی نرخ لەسەر هاووڵاتییان.

حکوومەتی فیدراڵی لە بەغدا پێداگری دەکات لەسەر یەکخستنی سیاسەتی گومرگی لە سەرانسەری وڵاتدا بۆ رێگریکردن لە خۆدزینەوە لە باج و زیادکردنی داهاتی گشتی. لە بەرانبەردا، حکوومەتی هەرێمی کوردستان جەخت لەسەر مافە دەستوورییەکانی خۆی لە بەڕێوەبردنی دەروازە سنوورییەکان دەکاتەوە، بەڵام هاوکات رەزامەندیشی پیشانداوە بۆ جێبەجێکردنی سیستەمەکە بە مەرجێک لە رێگەی دامەزراوەکانی هەرێمەوە بێت.

لە ماوەی رابردوودا چەندین کۆبوونەوەی هونەری لە نێوان شاندی هەردوو لا بۆ چارەسەرکردنی ئەم کێشەیە بەڕێوەچوون.