لە یادی جینۆسایدی بارزانییەکان؛ وەزارەتی شەهیدان و ئەنفالکراوان داوای قەرەبوو دەکات

وەزارەتی کاروباری شەهیدان و ئەنفالکراوانی حکوومەتی هەرێمی کوردستان، لە چل و سێیەمین ساڵیادی کۆمەڵکوژیی بارزانییەکاندا، داوا لە حکوومەتی عێراق دەکات بەرپرسیارێتیی یاسایی خۆی لە قەرەبووکردنەوەی کەسوکاری قوربانیان هەڵبگرێت و جەختیش لە بەردەوامیی هەوڵەکان بۆ گەڕاندنەوەی رووفاتی ئازیزان دەکاتەوە.

لە دەقی راگەیەندراوەکەدا هاتووە؛ چل و سێ ساڵ لەمەوبەر، لە بەرەبەیانی رۆژی 31ی تەممووزی 1983، رژێمی بەعسی فاشیست و دەسەڵاتی ئەوکاتەی عێراق، بە پیلانێكی بەرنامە بۆ داڕێژراو شاڵاوی رەشبگیریی بەرفراوانی بارزانییەكانی لە كۆمەڵگەكانی (قوشتەپە، هەریر، بەحركە و دیانا) دەستپێکرد، کە لە میانەیدا زیاتر لە هەشت هەزار كوڕ و پیاوانى بارزانی لە نێوان تەمەنی (15 تا 90) ساڵی رفاند بۆ بیابانەکانی باشووری عێراق و لە گۆڕی بەکۆمەڵدا زیندەبەچاڵ و کۆمەڵکوژی کردن.

بە گوێرەی ئەو پێوەر و یاسایانەی کە نەتەوە یەکگرتووەکان تایبەت بە جینۆساید، کە لە رۆژی 9ی کانوونی یەکەمی 1948 پەسەندیکردون و لە 12ی کانوونی دووەمی 1951 چوونەتە بواری جێبەجێکردنەوە، کۆمەڵکوژی بارزانییەکان تاوانێکە دژ بە مرۆڤایەتی و دەچێتە خانەی تاوانی جینۆسایدەوە، هەر ئەمەشە وای کردووە لە 3ی ئایاری 2011دا، شانبەشانی تاوانەکانی تری وەک راگواستنی زۆرەملێی کوردانی فەیلی و هەشت قۆناخەکەی ئەنفال و کیمیابارانی هەڵەبجە، تاوانی کوشتن و بێسەروشوێنکردنی بارزانییەکانیش لەلایەن دادگای باڵای تاوانەکانی عێراقەوە بە تاوانی جینۆساید بناسێرنێت.

بەڵام، بەداخەوە، تاکو ئێستا دەوڵەتی عێراقی بەرپرسیاریەتی یاسایی و ئەخلاقی خۆیی بەرامبەر ئەم تاوانە هەڵنەگرتووە و نە داوای لێبووردن لە کەسوکاری قوربانیان و نە هەنگاوی کرداری پێویستی ناوە بۆ قەرەبووکردنەوە کەسوکاری قوربانیانی ئەنفال و بارزانییەکان.

شایانی باسە، لە کۆی ئەو 8000 بارزانیەی کە لە بیابانەکانی عەرعەر و سەماوەی باشووری عێراق (نزیک سنووری عەرەبستان) کۆمەڵکوژ کراون، توانراوە لە ساڵی 2005 دا 503 روفات لەلایەن وەزارەتی مافی مرۆڤی عێراقیەوە و لەساڵی 2014دا 93 روفات لە لایەن وەزارەتی کاروباری شەهیدان و ئەنفالکراوان و لە 31ی تەمووزی 2022دا 100 روفاتی دیكە، بەهاوکاری وهەماهەنگی لایەنە پەیوەندیدارەکانی عێراق و وەزارەتی کاروباری شەهیدان و ئەنفالکراوانەوە به‌ شكۆ و رێزەوە‌ بۆ خاکی پیرۆزی کوردستان بهێنرێنەوە و لە دەڤەری بارزان و لە گۆڕستانی مۆنۆمێنتی بارزانییە جینۆسایدکراوەکان بەخاک سپێردرێن.

لەم رۆژە خەمناکەدا، وەزارەتی کاروباری شەهیدان و ئەنفالکراوان ماتەم دەگێڕێت و سەری رێز بۆ کەس و کاری شەهیدان نەوی دەکات، لەسەر هەوڵەکانی بۆ قەرەبوکردنەوەی کەس و کاری قوربانیان و گەڕان و هەڵدانەوەی گۆڕەکان و گەڕانەوەی رووفاتی ئازیزان بۆ زێدی باو باپیرانیان بەردەوام دەبێت.