ترەمپ بە رێژەی 6% نرخی نەوتی دابەزاند

نرخی نەوت لە بازاڕەکانی جیهاندا دابەزینێکی توندی بەخۆیەوە بینی و رێژەی 6%ی تێپەڕاند، ئەوەش دوای ئەوەی دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاند، ئەو هێرشە سەربازییەی بۆ سەر ئێران پلانی بۆ داڕێژرابوو، هەڵپەسێردراوە، ئەم هەنگاوە ئومێدی بۆ بازاڕەکان گەڕاندەوە کە بتوانرێت لە رێگەی رێککەوتنێکی نوێوە گرژییەکانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست کەم بکرێنەوە و مەترسیی سەر دابینکردنی وزەی جیهانی بڕەوێتەوە.

دووشەممە 3ـی ئابی 2026، دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا، لە لێدوانێکی رۆژنامەوانیدا جەختی کردەوە، بەرەوپێشچوونێکی بەرچاو هەیە بۆ گەیشتن بە رێککەوتنێکی گشتگیر لەگەڵ تاران، کە گەرەنتیی ئازادیی دەریاوانی لە گەرووی هورمز و لێکتێگەیشتن لەسەر بەرنامە ئەتۆمییەکەی ئێران لەخۆ دەگرێت، ئاماژەی بەوەش کرد، پاشنیوەڕۆی ئەمڕۆ دووشەممە دانوستانی نوێ لەگەڵ لایەنی ئێرانی دەست پێ دەکات بۆ تاوتوێکردنی میکانیزمەکانی رێککەوتن، هەر ئەمەش بووە هۆی دابەزینی خێرای نرخی نەوت کە بە ماوەیەکی کەم بە رێژەی 6%ـی نرخەکەی لەدەستدا. 

سەرۆکی ئەمریکا هێرشە سەربازییەکەی بە یەکجار گەورە و گشتگیر وەسف کرد، بەڵام رایگەیاند بۆ رەخساندنی دەرفەت بۆ رێگەی دیپلۆماسی بڕیاری راگرتنی داوە، ئەوەش دوای گەیشتنی ئاماژەی ئەرێنی و داواکاریی وڵاتانی ناوچەکە بۆ رێگریکردن لە تەقینەوەی دۆخەکە، ترەمپ ئاماژەی بەوەش کرد لە ناوخۆی ئەمریکادا بیروڕای جیاواز هەیە؛ بەشێکیان پشتگیریی هێرشی سەربازیی دەستبەجێ دەکەن و بەشێکی تریش دیپلۆماسی بە باشترین بژاردە دەزانن.

سەرەڕای ئەم هەنگاوە، سەرۆکی ئەمریکا دووپاتی کردەوە هێزەکانیان لە بەرزترین ئاستی ئامادەباشیدان و بژاردەی سەربازی وەک ئەگەرێکی کراوە دەمێنێتەوە ئەگەر پێویست بکات.

ئەم گۆڕانکارییە خێرایە لە کاتێکدایە، ناوچەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست لە 28ـی شوباتی 2026ـەوە لە ناو جەنگێکی راستەوخۆی نێوان ئەمریکا و ئیسرائیل لە لایەک و ئێران و هاوپەیمانەکانی لە لایەکی دیکەوە دەژی، هاوکات گەرووی هورمز کە گرنگترین رێڕەوی دەریاییە بۆ گواستنەوەی وزەی جیهان، لە ماوەی رابردوودا بەهۆی هێرشە چەکدارییەکان و گەمارۆکانەوە پەکیکەوتبوو، ئەمەش بووە هۆی بەرزبوونەوەی پێوانەیی نرخی سووتەمەنی لە ئاستی نێودەوڵەتیدا، هەوڵە نوێیەکانی ترەمپ بۆ رێککەوتن، وەک دوایین دەرفەت دەبینرێت بۆ رێگریکردن لە جەنگێکی جیهانیی ماڵوێرانکەر کە کاریگەریی راستەوخۆی لەسەر ئاسایشی وزە و ئابووریی سەرجەم وڵاتان هەیە.