وەزارەتی کشتوکاڵ: بەرهەمی هەناری ئەمساڵ لە ساڵی رابردوو زیاتر دەبێت

گوتەبێژی وەزارەتی کشتوکاڵ و سەرچاوەکانی ئاوی حکوومەتی هەرێمی کوردستان رایگەیاند، پێشبینی دەکرێت بەرهەمی هەناری ئەمساڵ لە هەرێمی کوردستان لە ئاستی ساڵی رابردوو زیاتر بێت.

ئەمڕۆ چوارشەممە، 28ـی تشرینی یەکەمی 2026، قارەمان قادر، گوتەبێژی وەزارەتی کشتوکاڵ و سەرچاوەکانی ئاوی حکوومەتی هەرێمی کوردستان لە لێدوانێکی تایبەتدا بۆ ماڵپەڕی کوردستان24 روونیکردەوە، ساڵی رابردوو بەرهەمی هەنار لە هەرێمی کوردستان بە 65 بۆ 75 هەزار تۆن مەزەندە کراوە.

سەبارەت بە دۆخی بەرهەمی ئەمساڵ، گوتەبێژی وەزارەتی کشتوکاڵ گوتی: "هێشتا لە سەرەتای بەرهەمهێنانداین و نەگەیشتووینەتە لووتکەی وەرزەکە، چونکە لووتکەی پێگەیشتن و کۆکردنەوەی بەرهەمی هەنار دەکەوێتە مانگی تشرینی دووەم."

سەبارەت بە هۆکارەکانی بەرزبوونەوەی پێشبینیکراوی بەرهەم، قارەمان قادر گوتی: "ئەمساڵ بارانبارین باش بووە و کەشوهەوا لەبار بووە، هاوکات نەخۆشییەکان بەتایبەت نەخۆشییە کەڕووییەکان زۆر کەم بوون و ئەوەی هەشبووە کۆنترۆڵ کراوە، بۆیە بەپێی هەڵسەنگاندن و مەزەندەکانمان، پێشبینی دەکرێت بەرهەمی ئەمساڵ زیاتر بێت."

سەبارەت بە وادەی خستنەڕووی هەناری خۆماڵی، گوتەبێژی وەزارەت رایگەیاند: "لە کۆتاییەکانی مانگی تشرینی یەکەم هەناری هەرێمی کوردستان دەکەوێتە بازاڕەکانەوە و تا سەرەتای مانگی کانوونی یەکەم بەردەوام دەبێت."

قارەمان قادر جەختیکردەوە، ژمارەی ورد و کۆتایی بەرهەمەکە لە مانگی یەکی ساڵی داهاتوودا دیار دەبێت کاتێک وەرزی بەرهەمهێنان کۆتایی دێت، بەڵام بە شێوەیەکی گشتی و ساڵانە بەرهەمی هەنار لە هەرێمی کوردستان بە نزیکەی 80 هەزار تۆن دەخەمڵێندرێت.

هەنار یەکێکە لە کۆنترین و پیرۆزترین میوەکانی جیهان، کە مێژووەکەی بۆ هەزاران ساڵ پێش زایین دەگەڕێتەوە. رەگ و ریشەی ئەم درەختە بۆ ناوچەکانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و بەتایبەت ناوچەی زاگرۆس و کوردستان دەگەڕێتەوە و دواتر بە دەوروبەری دەریای ناوەڕاست و هیندستاندا بڵاوبووەتەوە.

هەنار لە شارستانییەتە دێرینەکانی وەک سۆمەری و بابلی و میسرییە کۆنەکاندا، هێمای پیت و بەرەکەت و نوێبوونەوەی ژیان بووە. هاوکات لە ئایینە ئاسمانییەکان و لە دەقەکانی قورئان و ئینجیلدا، وەک میوەیەکی بەهەشتی و پیرۆز ناوی هاتووە.

لە فەرهەنگ و جوگرافیای کوردستاندا، هەنار تەنیا بەرهەمێکی کشتوکاڵی نییە، بەڵکو سیمبولێکی کولتووری و ئابووریی گرنگە. ناوچەکانی هەڵەبجە، دەباشان، هەورامان و شارەزوور خاوەنی بەناوبانگترین و بەتامترین جۆرەکانی هەنارن لەسەر ئاستی ناوچەکە. ساڵانە لە وەرزی پاییزدا فێستیڤاڵی تایبەت بۆ ئەم بەرهەمە رێکدەخرێت و دەبێتە کەرنەڤاڵێکی گەورەی گەشتیاری.

لە ئەدەبیات و فۆلکلۆری کوردیشدا، دەنکە سوور و درەوشاوەکانی هەنار هەمیشە وەک هێمایەک بۆ جوانیی روخسار و ئەوین و کۆبوونەوەی خێزانەکان وەسفکراون.

لە روانگەی پزیشکی و خۆراکییەوە، زانستی نوێ هەنار وەک میوەیەکی بنەڕەتی بۆ تەندروستی پۆلێن دەکات. ئەم میوەیە بڕێکی زۆر لە دژەئۆکسێنەری بەهێزی تێدایە، کە لەش لە نەخۆشییە درێژخایەنەکان و شێرپەنجە و پیربوونی پێشوەختە دەپارێزێت.

بەهۆی دەوڵەمەندی بە ڤیتامینەکانی C و K و پۆتاسیۆم، هەنار رۆڵێکی گەورە لە دابەزاندنی پەستانی خوێن و پاراستنی دڵ و لوولەکانی خوێن دەبینێت. جگە لە خواردنی وەک میوە و شەربەتی فرێش، دروستکردنی روبەهەنار لە چێشتخانەی کوردیدا پێگەیەکی سەرەکی هەیە و توێکڵەکەشی لە پزیشکیی کۆندا بۆ چارەسەری کێشەکانی گەدە و هەوکردن بەکارهاتووە.