لە هەولێر نەخۆشخانەی تالاسیمیا دروست دەکرێت

پارێزگاری هەولێر رایگەیاند، پڕۆژەی دروستکردنی نەخۆشخانەیەکی تایبەتمەند بە نەخۆشانی تالاسمی بە توانای 100 تەخت لە هەولێر دەست پێدەکات. 

ئەمڕۆ یەکشەممە، 1ـی تشرینی دووەمی 2026، ئومێد خۆشناو، پارێزگاری هەولێر جەختی کردەوە، حکوومەتی خۆجێیی پاڵپشتیی تەواوی ئەم پڕۆژە مرۆیی و تەندروستییە دەکات بە ئامانجی کەمکردنەوەی ئازاری نەخۆشان و پێشکەشکردنی باشترین خزمەتگوزاریی پزیشکی. ئەم راگەیاندنە لە کاتێکدایە هەرێمی کوردستان بەدەست ئاستەنگەکانی بەڕێوەبردنی نەخۆشیی تالاسمییەوە دەناڵێنێت.

پارێزگاری هەولێر ئاماژەی بە گرنگیی نەخۆشخانە نوێیەکە کرد و بە هەنگاوێکی گرنگی لە بەرزکردنەوەی ئاستی خزمەتگوزارییە تەندروستییەکان ناوی برد. بە گوتەی ئومێد خۆشناو، شارەوانی هەولێر زەوییەکی شیاوی بۆ پڕۆژەکە دابین کردووە و کارکردن بۆ دابینکردنی هەموو پێداویستییە ژێرخانییەکان بەردەوامە. سەرەڕای ئەمەش، تا ئێستا وردەکارییەکانی تێچوو، سەرچاوەی دارایی، کۆمپانیای جێبەجێکار و وادەی کردنەوەی نەخۆشخانەکە ئاشکرا نەکراون.

تالاسمی نەخۆشییەکی خوێنیی بۆماوەییە و بەشێکی زۆری دانیشتووانی هەرێمی کوردستانی گرتووەتەوە. بەگوێرەی راپۆرتەکان، ژمارەی نەخۆشانی تالاسمی لە هەرێمی کوردستان تا مانگی ئایاری 2026 گەیشتووەتە 2,400 کەس، کە 300 کەسیان ئاوارە و پەنابەرن. ئامارەکانی مانگی ئایاری 2024 ئاماژەیان بە زیاتر لە 3,500 نەخۆش لە سەرانسەری هەرێمی کوردستان دابوو، کە 1,150 کەسیان لە هەولێر بوون. لێکۆڵینەوەیەکی گۆڤاری هێماتۆلۆجیی عێراقی دەریدەخات، رێژەی تووشبوون بە تالاسمی لە 30.8 لە هەر 100 هەزار کەسێک لە ساڵی 2015 بۆ 37.3 لە ساڵی 2020 بەرز بووەتەوە. مەزەندە دەکرێت 4 بۆ 7%ـی دانیشتووان هەڵگری جینی تالاسمیی بێتا بن، هەروەها زەواجکردنی خزمی کە لە هەرێمی کوردستان رێژەیەکی بەرزی هەیە، وەک یەکێک لە هۆکارە سەرەکییەکانی بڵاوبوونەوەی ئەم نەخۆشییە دەستنیشان کراوە.

هەولێر خاوەنی سەنتەرێکی تایبەتی تالاسمییە کە تا ساڵی 2025 خزمەتگوزاریی پێشکەش بە نزیکەی 1,100 نەخۆش دەکرد و رۆژانە نزیکەی 50 نەخۆش بۆ وەرگرتنی خوێن و دەرمان سەردانی دەکەن. ئەم سەنتەرە تەنیا 36 تەختی هەیە و مانگانە پێویستی بە زیاتر لە 1,100 کیسە خوێنە. پێشتر نەخۆشانی تالاسمی رووبەڕووی ئاستەنگی جدی بوونەتەوە، وەک ئەوەی لە کانوونی یەکەمی 2017 رووی دا، کاتێک حکوومەتی فیدراڵ دەرمان و پێداویستیی تەندروستیی دابین نەکرد و ئەمەش بووە هۆی خراپبوونی دۆخی نەخۆشان و گیانلەدەستدانی بەشێکیان.

لە وەڵامی ئەو ئاستەنگانەدا، حکوومەتی هەرێمی کوردستان لە ئابی 2025 بەرنامەیەکی بۆ ناردنی 140 نەخۆشی تالاسمی بۆ دەرەوەی وڵات بە مەبەستی ئەنجامدانی چاندنی مۆخی ئێسک دەست پێکرد، کە تێچووەکەی 14 ملیار دینار بوو. هەروەها لە مانگی ئایاری 2025، وەزارەتی تەندروستیی هەرێمی کوردستان بڕیاری دا پشکنین و چارەسەری تالاسمی لە هەموو نەخۆشخانە و سەنتەرە تەندروستییە حکوومییەکان بە خۆڕایی بێت.

پڕۆژەی نەخۆشخانەی تالاسمی بەشێکە لە بەرنامەیەکی بەرفراوان بۆ نوێکردنەوەی ژێرخانی تەندروستی لە هەولێر و هەرێمی کوردستان. کابینەی نۆیەمی حکوومەتی هەرێمی کوردستان گرنگیی زۆری بە کەرتی تەندروستی داوە و سەرمایەگوزاریی زۆری لە دروستکردنی نەخۆشخانەی نوێ و نۆژەنکردنەوەی سەنتەرەکان کردووە. لە نموونەی ئەو پڕۆژانە، نەخۆشخانەی 150 تەختیی شێرپەنجەیە لە هەولێر، کە تا تشرینی یەکەمی 2026 زیاتر لە 80%ـی کارەکانی تەواو بووە و بڕیارە ببێتە یەکێک لە گەورەترین ناوەندەکانی چارەسەری شێرپەنجە لە عێراق. هەروەها لە تشرینی یەکەمی 2023 پلانی دروستکردنی نەخۆشخانەیەکی 100 تەختیی سووتاوی راگەیەندرا.

بە لەبەرچاوگرتنی زیادبوونی ژمارەی تووشبووان، کردنەوەی نەخۆشخانە نوێیەکە لە هەولێر کاریگەریی بەرچاوی لە باشترکردنی رەوشی نەخۆشان دەبێت. پسپۆرانی تەندروستی جەخت لەسەر گرنگیی بەرنامەکانی خۆپاراستن بەتایبەت پشکنینی پێش هاوسەرگیری و راوێژکاریی بۆماوەیی دەکەنەوە. هەرێمی کوردستان لە ساڵی 2010ـەوە پشکنینی پێش هاوسەرگیریی کردووەتە مەرج، بەڵام هێشتا پێویستە هۆشیاریی گشتی زیاتر بکرێت بۆ رێگریکردن لە لەدایکبوونی منداڵی تووشبوو بە نەخۆشییەکە. ئەم نەخۆشخانە نوێیە دەتوانێت وەک ناوەندێکی بنکەیی، جگە لە پێشکەشکردنی خزمەتگوزاریی چارەسەری، لە بواری توێژینەوە و پەروەردەی پزیشکیشدا رۆڵی گرنگ ببینێت.