شکستی کۆمارییەکان لە لابردنی وەزیری جەنگ؛ سەرەتایەک بۆ گەردەلوولێکی سیاسی نوێ لە واشنتن

پیت هیگسێس، وەزیری جەنگی ئەمریکا، رووبەڕووی شەپۆلێکی توندی ناڕەزایەتی و هەوڵی لەسەرکارلادان بووەتەوە لەناو کۆنگرێسی ئەمریکادا. ئەم فشارە تەنیا لە لایەن دیموکراتەکانەوە نییە، بەڵکو بەشێک لە کۆمارییەکانیش پێیان وایە سیاسەتە سەربازییەکانی ئەو وەزیرە ئەمریکایان بەرەو قەیرانێکی قووڵ بردووە.

داواکارییەکان بۆ دوورخستنەوەی هیگسێس لە پۆستەکەی بۆ دوو هۆکاری سەرەکی دەگەڕێنەوە: تۆمەتی پێشێلکردنی دەستوور و یاسا نێودەوڵەتییەکان، لەگەڵ بەرپرسیارێتیی لە شکستی هەڵبژاردنەکاندا.

1. پێشێلکردنی دەستوور و 8 بەندە سەربازییەکە

تۆماس ماسی، ئەندامی کۆماریی ئەنجوومەنی نوێنەران لە ویلایەتی کنتاکی، پڕۆژەبڕیارێکی لە هەشت بەنددا پێشکەش کرد و تێیدا هیگسێسی بە دەرکردنی فەرمانی سەربازیی نایاسایی، بەزاندنی دەسەڵاتە دەستوورییەکانی کۆنگرێس بۆ راگەیاندنی جەنگ، و خراپ بەکارهێنانی دەسەڵات تۆمەتبار کرد، لەوانە:

جەنگی ئێران: تۆمەتبارکردنی بە ئەنجامدانی ئۆپەراسیۆنی سەربازی دژی ئێران، لەوانەش بۆردوومانکردنی قوتابخانەیەک لە شاری مینابی ئێران و پشتگوێخستنی یاساکانی پاراستنی مەدەنییەکان لە کاتی ململانێ چەکدارییەکاندا.

ئۆپەراسیۆنەکانی یەمەن: ئەنجامدانی هێرشی سەربازی لە یەمەن بەبێ رەزامەندیی کۆنگرێس و بەردەوامبوون لە هێرشەکان سەرەڕای سنووردارکردنەکانی یاسای دەسەڵاتەکانی جەنگ (ساڵی 1973)، کە بووەتە هۆی کوژرانی ژمارەیەکی زۆر لە هاووڵاتییانی مەدەنی لە ماوەی 52 رۆژدا.

بەئامانجگرتنی بەلەمەکان لە دەریا: دەرکردنی فەرمان بۆ هێرشکردنە سەر بەلەمەکان لە ناوچە دەریاییەکاندا، کە بە وتەی ماسی بووەتە هۆی کوژرانی 243 کەس بەبێ بوونی پاساوی یاسایی تەواو، هەروەها پێشکەشنەکردنی هاوکاری بۆ رزگاربووانی هێرشەکان.

ئۆپەراسیۆنی ڤەنزوێلا: ئۆپەراسیۆنی سەربازیی ئەمریکا لە ڤەنزوێلا کە بووە هۆی دەستگیرکردنی سەرۆک نیکۆلاس مادۆرۆ و هاوسەرەکەی؛ ماسی ئەمەی بە "کردەوەیەکی جەنگی دژی دەوڵەتێکی سەربەخۆ بەبێ رەزامەندیی کۆنگرێس" وەسف کردووە کە لانی کەم 38 کەسی تێدا کوژراوە.

2. بەرپرسیارێتی لە شکستی هەڵبژاردنی نیوەی خولدا

بەگوێرەی راپۆرتە هەواڵییەکان، کۆمارییەکان لە کۆنگرێس دەستیان کردووە بە هەڵگەڕانەوە لە هیگسێس و بە بەرپرسیاری سەرەکیی شکستە مێژووییەکەی پارتەکەیان لە هەڵبژاردنی نیوەی خولدا (Midterm Elections) دەزانن:

بەرپرسانی کۆماری پێیان وایە هیگسێس، کە پاڵپشتیکارێکی سەرسەختی جەنگ بووە، توانای ئەمریکای بۆ یەکلاکردنەوەی خێرای ململانێکە زیاد لە پێویست خەمڵاندووە و بەردەوام داوای هەڵکشانی گرژییەکانی کردووە. ئەمەش وایکردووە ململانێکە ببێتە "زەلکاوێک" بۆ ئەمریکا لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا و نرخەکانی سووتەمەنیش بە شێوەیەکی بەرچاو بەرزببنەوە.

لەم چوارچێوەیەدا، جەی دی ڤانس، جێگری سەرۆکی ئەمریکا لە بەیاننامەیەکی دەگمەندا رایگەیاند: "هۆکاری شکستەکەمان جەنگەکەیە."

3. داهاتووی سیاسیی هیگسێس و پلانی دیموکراتەکان

بەگوێرەی رۆژنامەی وۆڵ ستریت جۆرناڵ، پێشبینی دەکرێت دیموکراتەکان (بە سەرکردایەتیی حەکیم جێفریز) کاتێک لە مانگی کانوونی دووەمی داهاتوودا کۆنترۆڵی کۆنگرێس دەگرنە دەست، هەوڵەکانی لەسەرکارلادانی هیگسێس زیندوو بکەنەوە و لێکۆڵینەوەی فراوانی پەرلەمانی لەگەڵ خۆی و بەرپرسانی ئیدارەکەیدا بکەنەوە. هەرچەندە دۆناڵد ترەمپ بە ئاشکرا بەرگری لێ دەکات، بەڵام بەپێی راپۆرتێکی تۆڕی سی ئێن ئێن، ترەمپ لە پشت پەردەوە بیر لە جێگرەوە دەکاتەوە (لەوانە رۆن دیسانتیس، حاکمی فلۆریدا) و پێشنیازی کردووە هیگسێس خۆی بۆ پۆستی سیناتۆری ویلایەتی تێنسی کاندید بکات.

ئەنجامی دانیشتنەکەی دوێنێ: هەوڵەکە بە کاتی راگیرا

سەرەڕای ئەو هەموو فشارە، دوێنێ سێشەممە کۆمارییەکان لە ئەنجوومەنی نوێنەرانی ئەمریکا توانییان هەوڵی لەسەرکارلادانی پیت هیگسێس شکست پێبهێنن. ئەنجومەنەکە بە زۆرینەی 211 دەنگ بەرامبەر 204 دەنگ بڕیاریدا پڕۆژەبڕیارەکەی تۆماس ماسی رەوانەی لیژنەی دادوەری بکرێت، کە ئەمەش بە شێوەیەکی کردەیی بووە هۆی راگرتن و پەکخستنی ئەو دەنگدانەی بڕیار بوو ئەمڕۆ چوارشەممە بۆ ئاراستەکردنی تۆمەتی فەرمی دژی وەزیرەکە بەڕێوەبچێت.

لە کاردانەوەی ئەم ئەنجامەدا:

دۆناڵد ترەمپ لە تۆڕی کۆمەڵایەتیی (Truth Social) رایگەیاند، هەوڵی دیموکراتەکان "شکستێکی گەورەی هێنا" و ئاماژەی بەوە کرد کە "سەرکەوتنەکان لە ڤەنزوێلا و ئێران" لەگەڵ بەرزترین ئاستی ناونووسین لە مێژووی سوپادا، بێتاوانیی هیگسێسیان سەلماندووە.

شۆن پارنێل، وتەبێژی پنتاگۆن هەنگاوەکەی بە "شانۆگەریی سیاسی" و "سەرکەوتنێکی تەواو" بۆ هیگسێس ناوبرد.
پیت هیگسێس خۆیشی لە کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەوانیدا هەوڵەکەی بە "گاڵتەجاڕی" وەسف کرد و وتی ئەم کارە لەلایەن کەسێکەوە کراوە کە دەیەوێت لە رۆژانی کۆتایی مانەوەی لە کۆنگرێسدا زیان بە ترەمپ و وڵات بگەیەنێت.      

هیگسێس بە ئاماژەدان بە تۆماس ماسی، پەرلەمانتاری کۆماری، وتی ئەوەی "ئەندامێکی بێهیوای کۆنگرێس کە لە هەڵبژاردندا دۆڕاوە" دەیەوێت بیکات، هەوڵدان نییە بۆ لێپرسینەوە. هەروەها جەختی کردەوە کە لە مێژوودا هەرگیز هیچ وەزیرێکی بەرگریی ئەمریکا بەهۆی جێبەجێکردنی "ئۆپەراسیۆنی سەربازیی یاساییەوە" لەسەر کار لانەبراوە.

ناوبراو گوتیشی: "ئەم بڕیارە پەیامێک بۆ دوژمنانمان؛ ئێران، باندەکانی ماددە هۆشبەرەکان و هەموو ئەو نەیارانەی چاودێریمان دەکەن دەنێرێت، بەوەی ویلایەتە یەکگرتووەکان سزای سەرباز و سەرکردە مەدەنییەکانی دەدات لەسەر جێبەجێکردنی سەرکەوتووانەی ئۆپەراسیۆنە سەربازییە یاساییەکان. ئەمە نیشتمانپەروەری نییە، بەڵکو تێکدانە."

پێشتر و لە پەیامێکی ڤیدیۆییدا لە هەفتەی رابردوو، هیگسێس بەرگریی لە کارەکانی خۆی کرد و دەستکەوتەکانی لە جێبەجێکردنی ئەجێندای ترەمپدا کە لەسەر بنەمای دروشمی "ئەمریکا لە پێش هەموو شتێکەوەیە" (America First) داڕێژراوە خستە روو، و گوتی: "ئەوان هێرش دەکەنە سەر من و ئێمە چونکە ئەنجاممان هەیە، بەڵام ئەوە سەرناگرێت و پاشەکشە ناکەین."

هەرچەندە چاوەڕوان دەکرا ئەم هەوڵانە شکست بهێنن بەهۆی ئەوەی کۆمارییەکان تا مانگی کانوونی دووەمی داهاتوو کۆنترۆڵی کۆنگرێسیان بەدەستەوەیە، بەڵام ماسی دەڵێت ئامانجی سەرەکی لەم جووڵەیە ئەوەیە کە فشار بخاتە سەر دۆناڵد ترەمپ بۆ ئەوەی پێش ئەوەی دیموکراتەکان رێکارەکانی تایبەت بە خۆیان بۆ لەسەرکارلادان دەست پێبکەن، هیگسێس بگۆڕێت. ماسی دوای پێشکەشکردنی پڕۆژەکە بە رۆژنامەنووسانی راگەیاند: "ئەمە دەکەم چونکە کارە راستەکەیە."