وەزیری دەرەوەی تورکیا، ئاماژەی دا، ئەوروپا تاوتوێی کشانەوەی ئەمریکا لە ناتۆ دەکات؛ هەروەها هۆشداری دا هەر جۆرە کشانەوەیەکی ئەمریکا لە ناتۆ یان کەمکردنەوەی بەشدارییە سەربازییەکانی لە ئەوروپا، دەرئەنجامی وێرانکەری بۆ کیشوەرەکە دەبێت.

پەیوەندییە گشتییەکانی سوپای "کەربەلا" لە پارێزگای مازەندەرانی باکووری ئێران رایگەیاند، کە هێزەکانیان لە رێکخراوی هەواڵگریی سوپا توانیویانە 69 کەس لە گرووپە سەڵتەنەتخوازەکان بە تۆمەتی سیخوڕی و پەیوەندی لەگەڵ دەزگا هەواڵگرییەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل دەستگیر بکەن.

کۆمپانیای رۆساتۆمی ئامادەیی وڵاتەکەی دەربڕی بۆ گرتنە ئەستۆی پڕۆسەی گواستنەوەی یۆرانیۆمە پیتێنراوەکەی ئێران بۆ دەرەوەی خاکی ئەو وڵاتە، ئەوەش وەک هەوڵێک بۆ چارەسەرکردنی یەکێک لە گەورەترین ئاستەنگەکانی بەردەم رێککەوتنی واشنتن و تاران.

بەپێی راپۆرتە میدیاییەکانی ئەمریکا، ئیدارەی ترەمپ گەورەترین ئۆپەراسیۆنی دەریایی لە دوای ساڵی 2003ـوە دەستپێکردووە بۆ دەستبەسەرداگرتنی فیزیکی هەر کەشتییەک کە باری ئێرانی هەڵگرتبێت لە هەر شوێنێکی جیهان. ئەم جووڵە سەربازییە کە پتر لە 10 هەزار سەرباز و 15 کەشتی جەنگی لەخۆدەگرێت،

راوێژکاری فەرماندەی گشتیی سوپای پاسدارانی ئێران، لە زنجیرەیەک لێدوانی هەڕەشەئامێزدا وەڵامی ئەمریکای دایەوە و رایگەیاند کە وڵاتەکەی هێشتا هێزە سەرەکییەکانی و "کارتە براوەکانی" نەخستووەتە نێو مەیدانی جەنگەوە؛ ئاماژەشی دا، ئەگەر جەنگ دەستپێبکاتەوە مووشەکی مۆدێلی نوێ بەکاردەهێنین، کە مانگی رابردوو بەرهەم هێنراوە.

سەرۆکی ئەمریکا، رایگەیاند رێگە نادات ئێران لە رێگەی فشارەکانی لە گەرووی هورمز مەرجەکانی بەسەر واشنتندا بسەپێنێت و هەوڵی تاران بۆ داخستنەوەی گەرووەکەی بە یارییەکی بێسوود ناوبرد. ئاشکراشی کرد دانوستانەکان بە ئاراستەیەکی باشدا دەڕۆن و تا کۆتایی ئەمڕۆ بڕیاری کۆتایی لەسەر چارەنووسی رێککەوتنی کۆتایی بۆ راگرتنی جەنگ دەدات.

ئەنجوومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانیی ئێران، لە راگەیەندراوێکی دوایین هەڵوێستی وڵاتەکەی لەبارەی دانوستانەکان لەگەڵ ئەمریکا و دۆخی گەرووی هورمز بڵاو کردەوە و رایگەیاند، کە بستێک لە مافەکانی گەلی ئێران پاشەکشە ناکەن.

وەزارەتی دەرەوەی ئێران ئاشکرای دەکات، کە تا ئێستا هیچ وادەیەک بۆ دەستپێکردنەوەی گەڕی نوێی دانوستانە لەگەڵ ئەمریکا دیاریی نەکراوە. تاران جەخت دەکاتەوە کە لەم قۆناغەدا تەنیا تیشک دەخەنە سەر داڕشتنی چوارچێوەیەکی گشتگیر بۆ لێکتێگەیشتن، تا رێگریی بکەن لە هەر شکستێکی دیکە کە ببێتە هۆی زیاتر ئاڵۆزبوونی دۆخەکە.

ئەمڕۆ شەممە، 18ـی نیسانی 2026، ئاژانسی "ئەسۆشیەیتد پرێس" لە زاری ژمارەیەک فەرماندەی سەربازییەوە رایگەیاند، فڕۆکەهەڵگری ئەمریکی "جێراڵد فۆرد" کە گەورەترین فڕۆکەهەڵگری جیهانە؛ گەڕایەوە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست.

بە گوێرەی هەمان سەرچاوە، ئەو فڕۆکەهەڵگرە لەگەڵ  دوو کەشتیی وێرانکەری دیکە بە ناوەکانی "ماهان" و "چەرچڵ" بە نێو نۆکەندی سوێسدا تێپەڕیون و ئێستا لە دەریای سوور جێگیر کراون.

چەند هەفتەیەک پێش ئێستا، بەهۆی کەوتنەوەی ئاگرێکی گەورە لە ژووری جلشۆردنیدا، فڕۆکەهەڵگرەکە، دەریای سووری بەجێهێشتبوو. بە گەڕانەوەی، فڕۆکەهەڵگرەکە درێژترین مانەوە لەدوای جەنگی ڤێتنامەوە تۆمار دەکات. 

فڕۆکەهەڵگری جێراڵد فۆرد  گەورەترین و پێشکەوتووتین فڕۆکەهەڵگری هێزی دەریایی ئەمریکا و جیهانە. تێچووی دروستکردنی ئەم کەشتییە زەبەلاحە زیاتر لە 13 ملیار دۆلار بووە و توانای هەڵگرتنی زیاتر لە 75 فڕۆکەی جەنگیی هەیە و بە تەکنەلۆژیایەکی زۆر پێشکەوتوو کار دەکات. 

میدیاکانی ئیسرائیل، بڵاویانکردەوە، دەسەڵاتدارانی ئەو وڵاتە تۆڕێکی سیخوڕییان لە ناو هێزی ئاسمانی ئیسرائیلدا دەستگیرکردووە کە بۆ بەرژەوەندی ئێران کاریان کردووە.