عفو بینالملل: اصلاحات در سوریه امیدوارکننده، اما دموکراسی غایب است
گزارش دبیرکل عفو بینالملل پس از بازدید از دمشق
دبیرکل سازمان عفو بینالملل، خانم اگنس کالامارد، روز شنبه، ۲۹ نوامبر ۲۰۲۵ (۸ آذر ۱۴۰۴)، اظهار داشت که مقامات جدید در سوریه گامهایی را برای نشان دادن تعهد خود به اصلاحات، عدالت انتقالی و آشتی برداشتهاند، اما دموکراسی همچنان در این کشور غایب است. این اظهارات یک سال پس از سقوط دولت پرزیدنت بشار اسد و روی کار آمدن دولت موقت به رهبری احمد الشرع، رئیس موقت هیئت تحریر الشام، مطرح شده است.
خانم کالامارد که این هفته از دمشق بازدید کرده بود، گفت که ارائه طرحهای اصلاحات قانونی به پارلمان، تشکیل کمیتههای عدالت انتقالی، و استقبال از سازمانهای حقوق بشری بینالمللی و سایر کارشناسان، همگی نشانههایی از وقوع تغییر در سوریه هستند. او در مصاحبهای با آسوشیتدپرس افزود: «همه اینها نشانههای بسیار خوبی هستند، اما بسیار عمیق نیستند.» خانم کالامارد در روز چهارشنبه، ۲۶ نوامبر ۲۰۲۵ (۵ آذر ۱۴۰۴)، با وزیر دادگستری سوریه، مزهر الواس، نیز دیدار و درباره تقویت همکاریها در زمینه حقوق بشر و عدالت انتقالی گفتگو کرده بود. وزیر الواس در این دیدار بر ضرورت عدالت انتقالی و حمایت سازمانهای بینالمللی برای مستندسازی نقضها و ارائه جبران خسارت تأکید کرد.
وضعیت بازداشتشدگان و اصلاحات قانونی
به گفته خانم کالامارد، مقامات سوری، از جمله وزیر دادگستری، به او اطلاع دادهاند که صدها نفر از بازداشتشدگان «در ارتباط با تخلفات رژیم سابق» در بازداشت هستند و به نظر میرسد روند تدوین اتهامات به زودی آغاز شود. او همچنین پرسید که دلایل بازداشت آنها چیست و چه کسی آنها را محاکمه خواهد کرد. کالامارد افزود که چارچوب قانونی نیازمند اصلاحات فوری است، «زیرا برخی از فجیعترین جرایم طبق قوانین بینالمللی هنوز جرمانگاری نشدهاند.»
چالشهای جمعآوری شواهد و بیتفاوتی جامعه بینالمللی
وی همچنین با اعضای کمیته ملی عدالت انتقالی و کمیته ملی مفقودین درباره فرآیند جمعآوری شواهد از زندانهای دوره اسد گفتگو کرده و اشاره کرد که این فرآیند ادامه دارد و «یک روند طولانی و کند خواهد بود.» خانم کالامارد خاطرنشان کرد که برخلاف اوکراین، جایی که برخی از کشورهای اروپایی تیمهایی از کارشناسان را برای حمایت از مقامات اوکراینی در تحقیقاتشان تشکیل دادهاند، «هیچ چیز مشابهی در سوریه اتفاق نمیافتد. هیچ چیز. بنابراین، این وضعیت باید تغییر کند.» او افزود: «ما شدیداً نیاز داریم که جامعه بینالمللی موضع قاطعانهتری اتخاذ کند و به فریادهای مردم سوریه برای تغییر گوش دهد.» به گفته وی، با وجود کمبود تحرک جامعه بینالمللی، بسیاری از سازمانهای کوچک جامعه مدنی هستند که این نوع شواهد را در سوریه جمعآوری میکنند. خانم کالامارد در پایان اظهار داشت که برداشت او پس از این بازدید بسیار کوتاه این است که سوریه برای جامعه بینالمللی «مشکلی است که باید مهار شود.» او بیان کرد: «تعداد بسیار کمی از کشورها آماده اتخاذ موضع قاطعانهتر هستند و صراحتاً، بدون این حمایت، نمیدانم که آنچه در حال حاضر اتفاق میافتد، ادامه خواهد یافت یا خیر.»