ترامپ: تنها چند ساعت با توافق برای پایان جنگ خاورمیانه فاصله داریم
اربیل (کوردستان۲۴)- دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، امروز یکشنبه ۱۴ ژوئن، تأکید کرد که توافق برای پایان دادن به جنگ خاورمیانه تنها «چند ساعت» با نهایی شدن فاصله دارد. او همچنین با انتقاد از حمله هوایی اسرائیل به بیروت، این اقدام را عامل تأخیر در امضای توافقی دانست که به گفته وی میتواند به پایان درگیریها منجر شود.
ترامپ پیشتر متعهد شده بود که این توافق در امروز یکشنبه ــ همزمان با هشتادمین سالروز تولدش ــ به امضا خواهد رسید. با این حال، تهران از ارائه جدول زمانی مشخص خودداری کرده، هرچند دو طرف اعلام کردهاند که کانالهای دیپلماتیک همچنان باز است.
ایران از مدتها پیش تأکید کرده است که هر توافقی برای پایان جنگ باید شامل درگیریهای موازی در لبنان نیز باشد؛ جایی که اسرائیل عملیات نظامی خود علیه حزبالله مورد حمایت ایران را ادامه میدهد.
اما پس از چند روز تلاش برای دستیابی به توافق، حمله امروز یکشنبه اسرائیل به حومه جنوبی بیروت، که از آن به عنوان پایگاه اصلی حزبالله یاد میشود، موجب شد مقامهای ایرانی نسبت به ادامه روند مذاکرات ابراز تردید کنند.
محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران، در اظهاراتی در شبکه اجتماعی ایکس گفت: «این حمله نشان داد که ایالات متحده یا اراده اجرای تعهدات خود را ندارد یا توانایی انجام آن را.»
وی افزود: «اگر اراده یا توانایی اجرای تعهدات خود را ندارید، دلیلی برای ادامه گفتوگو درباره این مسیر وجود ندارد.»
ترامپ که طی هفتههای گذشته بارها از نزدیک بودن توافق با ایران سخن گفته بود، در گفتوگو با آکسیوس اظهار داشت که حمله اسرائیل «امضای توافق را به تأخیر انداخت.»
او در یک تماس تلفنی، در حالی که از عملکرد بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، ابراز نارضایتی میکرد، گفت: «قرار بود توافق همین حالا امضا شده باشد. حالا چند ساعت دیگر زمان خواهد برد.»
ترامپ همچنین به آکسیوس گفت: «چرا بیبی باید چنین حملهای انجام میداد؟ من واقعاً عصبانی شدم و این موضوع را به او اطلاع دادم. او قضاوت درستی نداشت.»
هشدار ایران درباره پاسخ قریبالوقوع
ترامپ پیشتر در پیامی در شبکههای اجتماعی نیز حمله به بیروت را محکوم کرده و نوشته بود که توافق با ایران «صلح را برای منطقه، از جمله لبنان، به ارمغان خواهد آورد و همه طرفها باید از تشدید تنشها خودداری کنند.»
همزمان، خبرگزاری فارس به نقل از یک منبع نزدیک به تیم مذاکرهکننده ایران گزارش داد که حتی در صورت گنجانده شدن مواضع تهران در توافق، «هیچ توافقی در بازه زمانی اعلامشده از سوی ترامپ امضا نخواهد شد.»
آخرین حمله اسرائیل به حومه بیروت نیز پیشتر یکی از شدیدترین ضربات را به آتشبسی وارد کرده بود که از ماه آوریل تا حد زیادی برقرار مانده بود. در پی آن، ایران حملات موشکی تلافیجویانه انجام داد و اسرائیل نیز به آن پاسخ داد.
پس از حمله امروز یکشنبه، شورای عالی امنیت ملی ایران اعلام کرد که «پاسخ رزمندگان اسلام قریبالوقوع است.»
دبیر این شورا نیز در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «لبنان زندگی ماست و نقض خطوط قرمز جمهوری اسلامی تحمل نخواهد شد.»
در مقابل، ارتش اسرائیل اعلام کرد که «در ساعات آینده برای احتمال شلیک آتش به سمت خاک اسرائیل آماده میشود.»
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، نیز از حمله اسرائیل انتقاد کرد و با اشاره به حساسیت شرایط موجود، از همه طرفها خواست «در این مقطع حساس نهایت خویشتنداری را نشان دهند.»
پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، نیز اظهار داشت که انتظار ندارد حمله اسرائیل روند دستیابی به توافق را مختل کند.
او گفت: «تا جایی که من اطلاع دارم، ما در مسیر درستی قرار داریم. مسئله این نیست که آیا توافق حاصل خواهد شد یا نه؛ مسئله این است که چه زمانی این اتفاق خواهد افتاد.»
اختلافات باقیمانده بر سر توافق
مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، پیشتر گفته بود که شورای عالی امنیت ملی با وجود انتقادهای جریانهای تندرو از مذاکرات حمایت میکند و بهطور ضمنی تأکید کرده بود که تصمیمگیری درباره «جنگ و مذاکره» در اختیار این شورا است.
همچنین یک دیپلمات آگاه به خبرگزاری فرانسه گفت که هیأتی از قطر، به عنوان یکی از میانجیهای مذاکرات، امروز یکشنبه در تهران حضور داشته تا به نهایی شدن توافق کمک کند.
در عین حال، طرفهای درگیر روایتهای متفاوتی از مفاد توافق ارائه کردهاند؛ زیرا هر یک تلاش دارند نشان دهند که در این جنگ دست برتر را در اختیار داشتهاند.
ایران بر حفظ کنترل تنگه هرمز ــ که از آغاز جنگ آن را مسدود کرده است ــ تأکید دارد، در حالی که آمریکا بارها این موضوع را غیرقابل قبول دانسته و در واکنش، اقدام به محاصره بنادر ایران کرده است.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، روز جمعه اعلام کرد که توافق پیشنهادی شامل لغو محاصره اعمالشده از سوی آمریکا است، اما در عین حال تأکید کرد که تنگه هرمز به شرایط پیش از جنگ باز نخواهد گشت.
یکی دیگر از محورهای اصلی اختلاف در مذاکرات، سرنوشت برنامه هستهای ایران و به ویژه ذخایر اورانیوم با غنای بالا است؛ ذخایری که گفته میشود در حملات آمریکا در سال گذشته مدفون شدهاند.
عراقچی روز جمعه گفت تنها راه برخورد با این ذخایر، «رقیقسازی آن در داخل ایران» است.
ترامپ که جنگ را اقدامی ضروری برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای توصیف کرده است، پیشتر گفته بود ایالات متحده این مواد را از ایران خارج و نابود خواهد کرد.
او روز شنبه نیز اظهار داشت: «وقتی اوضاع آرام شود، وارد عمل خواهیم شد، گرد و غبار هستهای را جمعآوری میکنیم و آن را رقیق و نابود خواهیم کرد؛ چه در ایران باشد و چه در ایالات متحده.»
ایافپی/ب.ن