مذاکرات قطر پس از توافق ایران و آمریکا؛ آنچه تاکنون میدانیم
اربیل (کوردستان۲۴)- قطر اعلام کرده است که پس از توافق ایران و آمریکا بر سر یک یادداشت تفاهم با هدف توقف جنگ در خاورمیانه، نمایندگان ایالات متحده امروز سهشنبه ۳۰ ژوئن در دوحه با میانجیگران قطری دیدار کردند تا درباره روند مذاکرات با ایران گفتوگو کنند.
در حالی که ایران تأیید کرده هیأتی از کارشناسان این هفته به دوحه سفر خواهد کرد، ادعای دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، مبنی بر برگزاری مذاکرات مستقیم میان تهران و واشینگتن را رد کرده است.
دوحه نیز اعلام کرده است که هیچ نشست سطح بالا یا گفتوگوی مستقیمی میان دو کشور در برنامه قرار ندارد.
چه کسانی در مذاکرات حضور دارند و چه زمانی انجام میشود؟
دونالد ترامپ روز دوشنبه مدعی شد که ایران درخواست برگزاری دور جدیدی از مذاکرات در قطر را داده و این گفتوگوها روز سهشنبه در دوحه برگزار خواهد شد.
پس از انتشار این اظهارات، سخنگوی ترامپ به شبکه فاکسنیوز گفت که استیو ویتکوف، فرستاده ویژه آمریکا، و جرد کوشنر، مشاور و داماد ترامپ، برای شرکت در نشستهای سطح بالا راهی دوحه خواهند شد.
در مقابل، ماجد الانصاری، سخنگوی وزارت امور خارجه قطر، امروز سهشنبه حضور ویتکوف و کوشنر در دوحه را تأیید کرد، اما تأکید داشت که آنها برای مذاکره مستقیم با ایران به قطر سفر نکردهاند.
به گفته الانصاری، این هیأت آمریکایی برای دیدار با میانجیگران و مقامهای قطری و رایزنی درباره مجموعهای از مسائل منطقهای، از جمله پرونده مذاکرات با ایران و همچنین تحولات لبنان، در دوحه حضور دارد.
از سوی دیگر، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، روز دوشنبه اعلام کرد هیأتی از کارشناسان ایرانی تنها در اواخر هفته جاری برای بررسی مفاد توافق به دوحه سفر خواهد کرد و این سفر به معنای آغاز مذاکرات مستقیم با آمریکا نیست.
وی تصریح کرد: «ما هنوز وارد مرحله مذاکره برای توافق نهایی نشدهایم» و افزود که «در روزهای آینده هیچ جلسه مذاکرهای با طرف آمریکایی در هیچ سطحی برگزار نخواهد شد.»
مهمترین موضوعات مورد بحث
یکی از مهمترین موضوعات مطرح در توافق، وضعیت تنگه راهبردی هرمز است؛ مسیری که ایران بر آن اشراف دارد و توافق اخیر زمینه بازگشایی کامل آن را فراهم میکند.
تردد کشتیها در این آبراه پس از آنکه روز شنبه یک کشتی هنگام عبور هدف حمله قرار گرفت، در پایان هفته گذشته کاهش یافت.
یک مقام آمریکایی اعلام کرده است که گفتوگوها قرار است تمامی محورهای یادداشت تفاهم را دربر گیرد.
همزمان، ایران مذاکراتی نیز با عمان درباره آنچه «مدیریت آینده» عبور کشتیها از تنگه هرمز توصیف کرده، انجام داده است.
موضوع مهم دیگر برای تهران، آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران در نتیجه تحریمهای آمریکا است.
مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، روز دوشنبه اعلام کرد روند آزادسازی این داراییها در حال انجام است و بر اساس برنامه، ۶ میلیارد دلار از مجموع ۱۲ میلیارد دلار داراییهای بلوکهشده به کشور بازخواهد گشت.
اسماعیل بقایی نیز امروز سهشنبه گفت که احتمالاً مذاکراتی با طرف قطری درباره بند مربوط به آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران، روز چهارشنبه برگزار خواهد شد.
وضعیت امنیتی پیش از مذاکرات
با وجود توافق اخیر میان تهران و واشینگتن، دو طرف طی روزهای گذشته بهصورت پراکنده در منطقه خلیج فارس با یکدیگر درگیر شدهاند.
ادعای ایران درباره اعمال حاکمیت بر تنگه هرمز همچنان یکی از عوامل اصلی تنش میان دو کشور به شمار میرود.
آخرین مورد از این تنشها بامداد یکشنبه رخ داد؛ زمانی که فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) اعلام کرد در پاسخ به آنچه «تجاوز مداوم ایران علیه کشتیهای تجاری» خواند، ۱۰ هدف نظامی ایران را هدف حمله قرار داده است.
ایران نیز اعلام کرد با حمله به پایگاههای آمریکا در کویت و بحرین به این اقدام پاسخ داده است؛ حملاتی که از سوی دو کشور میزبان محکوم شد.
با این حال، به نظر میرسد همزمان با نزدیک شدن به نشستهای دوحه، از شدت این درگیریها کاسته شده است.
در جبهه لبنان نیز درگیریها میان اسرائیل و حزبالله طی روزهای اخیر نسبتاً فروکش کرده است.
تهران تأکید کرده هرگونه توافق باید علاوه بر پایان دادن به این درگیری، خروج نیروهای اسرائیلی از مناطق تصرفشده در جنوب لبنان را نیز شامل شود.
به گفته منابع، روند کاهش تنش در لبنان نیز از روزهای پس از اعلام توافق ایران و آمریکا آغاز شده است.
ایافپی/ب.ن