حملات متقابل ایران و آمریکا به آبراههای راهبردی کشیده شد
تشدید تصاعدی تنشها در خاورمیانه ادامه دارد
در پی تشدید بیسابقهی تنشهای نظامی در منطقه، بامداد سهشنبه ۲۱ ژوئیه ۲۰۲۶ (۳۰ تیر ۱۴۰۵)، سپاه پاسداران اعلام کرد که مواضع و تأسیسات نظامی متعلق به ایالات متحده را در خاک کویت و بحرین هدف حملات موشکی و پهپادی قرار داده است.
این اقدام ساعاتی پس از پایان عملیات سنگین هوایی ارتش آمریکا به مراکز نظامی در داخل ایران صورت گرفت؛ حملاتی که فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام)، هدف از آن را کاهش تواناییهای نظامی ایران برای تهدید کشتیرانی تجاری در تنگهی هرمز عنوان کرده است. تا این لحظه، گزارشهای منتشر شده دربارهی میزان دقیق خسارات و تلفات از سوی منابع مستقل تأیید نشده است.
عملیات پنجساعتهی ارتش آمریکا علیه مواضع نظامی ایران
سنتکام در بیانیهای اعلام کرد که نیروهای آمریکایی ساعت ۱۶:۰۰ دوشنبه ۲۰ ژوئیه ۲۰۲۶ (۲۹ تیر ۱۴۰۵) به وقت شرق آمریکا، به دستور دونالد ترامپ، رئیسجمهور و فرمانده کل نیروهای مسلح این کشور، دورِ تازهای از حملات را علیه اهدافی در داخل ایران آغاز کردند. این عملیات که حدود ۵ ساعت به طول انجامید، ساعت ۲۱:۰۰ همان روز پایان یافت.
بر اساس این بیانیه، مراکز فرماندهی نظامی، توانمندیهای دریایی، سکوهای پرتاب موشک و پهپاد و سامانههای پدافند هوایی ایران هدف قرار گرفتهاند. واشنگتن مدعی است این زیرساختها برای حمله به کشتیهای تجاری در تنگهی هرمز استفاده میشدند. همزمان، رسانههای داخلی ایران از شنیده شدن صدای انفجار در مناطق جنوبی از جمله بندرعباس، جزیرهی قشم، سیریک و سواحل استان هرمزگان خبر دادند. اگرچه گزارشهایی از فعالیت سامانههای دفاع هوایی منتشر شده، اما مقامهای رسمی ایران هنوز جزئیات دقیقی از تلفات یا خسارات احتمالی ارائه نکردهاند.
ادعای سپاه پاسداران دربارهی حمله به پایگاههای آمریکا در کویت و بحرین
سپاه پاسداران در بیانیهای که از سوی خبرگزاری رسمی "ایرنا" منتشر شد، مدعی شد در عملیاتی چندمرحلهای، تأسیسات مورد استفادهی نیروهای آمریکایی در بحرین و کویت را هدف قرار داده است. طبق این گزارش، آشیانههای پهپاد در پایگاه هوایی الصخیر، تأسیسات یگان دریایی "تیاف-۵۹" در بندر سلمان بحرین و مراکز پشتیبانی نیروهای ویژهی دریایی آمریکا در اردوگاه عریفجان کویت از جمله اهداف این حملات بودهاند.
در حالی که مقامهای رسمی در وزارت کشور کویت از رهگیری شماری از پهپادها خبر داده و در بحرین نیز آژیرهای هشدار فعال شدهاند، ادعای ایران مبنی بر "انهدام کامل" این مراکز از سوی منابع مستقل یا ارتش آمریکا تأیید نشده است.
ابهام در سرنوشت نفتکشها در تنگهی هرمز
در بخش دیگری از تحولات میدانی، سپاه پاسداران مدعی شد که دو نفتکش پس از ورود به منطقهی "ناامن" در تنگهی هرمز دچار انفجار و آتشسوزی شدهاند. با این حال، در این بیانیه به نام، پرچم یا مالکیت این شناورها اشارهای نشده است.
همزمان، سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا از برخورد یک پرتابهی ناشناس به یک نفتکش در این آبراه خبر داد. شرکت یونانی "دیناکام تانکرز" نیز تأیید کرد که دو کشتی تحت مدیریت این شرکت در نزدیکی سواحل عمان هدف پرتابههایی با منشأ نامعلوم قرار گرفتهاند. هنوز مشخص نیست که آیا این حوادث با ادعاهای مطرح شده از سوی سپاه پاسداران مرتبط است یا خیر.
هشدار جهانی وزارت امور خارجه آمریکا
وزارت امور خارجهی ایالات متحده در تاریخ ۲۰ ژوئیه ۲۰۲۶ (۲۹ تیر ۱۴۰۵) با صدور یک "هشدار احتیاط جهانی"، از شهروندان خود خواست بهدلیل افزایش تنشها در خاورمیانه و احتمال تشدید پیشبینینشدهی درگیریها، هوشیاری بیشتری به خرج دهند. در این هشدار تأکید شده است که مراکز دیپلماتیک و منافع آمریکا حتی در خارج از منطقهی خاورمیانه نیز ممکن است هدف تهدیدات احتمالی قرار گیرند. همچنین به شهروندان آمریکایی توصیه شده است در برنامههای سفر خود به این منطقه تجدیدنظر کنند.
گشوده شدن جبههی دریای سرخ توسط حوثیها
همزمان با درگیریها در تنگهی هرمز، گروه حوثیها در یمن اعلام کرد که "محاصرهی دریایی" علیه عربستان سعودی را آغاز کرده است. این گروه مدعی است که این اقدام را در پاسخ به محدودیتهای اعمالشده بر بنادر یمن انجام میدهد.
در مقابل، ترکی مالکی، سخنگوی ائتلاف عربی، ضمن رد ادعاهای حوثیها دربارهی محاصرهی بنادر شمال یمن، اعلام کرد که نیروهای ائتلاف اقدامات لازم را برای حفاظت از کشتیرانی در تنگهی بابالمندب آغاز کردهاند و با هرگونه تهدیدی با قاطعیت برخورد خواهند کرد. تهدید همزمان این دو آبراه راهبردی، نگرانیها دربارهی اختلال در انتقال انرژی و افزایش هزینههای بیمهی دریایی را به شدت افزایش داده است.
تداوم تلاشهای دیپلماتیک در سایهی درگیری
با وجود استمرار حملات نظامی، گزارشها حاکی از آن است که کانالهای دیپلماتیک همچنان فعال هستند. یک مقام ارشد ایرانی در گفتگو با رویترز از پیشنهاد میانجیها برای برقراری یک آتشبس ۱۰ روزه خبر داده است تا فرصتی برای احیای توافقات موقت میان تهران و واشنگتن فراهم شود.
تحلیلگران بر این باورند که هر دو طرف در حال پیشبرد یک راهبرد دوگانه شامل "فشار نظامی" برای کسب امتیاز و "مذاکرهی غیرمستقیم" برای جلوگیری از وقوع یک جنگ تمامعیار هستند. با این حال، ورود بازیگران جدید و گسترش جغرافیای درگیری، خطر محاسبات اشتباه را بیش از هر زمان دیگری افزایش داده است.