۱۵ سال پس از درگذشت محمود زامدار؛ اندیشمندی برای آزادی
۱۵ سال از درگذشت محمود زامدار، نویسنده، روشنفکر و اندیشمند کورد میگذرد؛ شخصیت ادبی و فکری که با آثار مکتوب و دیدگاههای انساندوستانهاش، جایگاه ویژهای در تاریخ اندیشه و ادبیات کوردی به یادگار گذاشته است.
روز سهشنبه، ۸ سپتامبر ۲۰۲۶، ویان زامدار، شاعر، نویسنده و فرزند محمود زامدار، در سالگرد درگذشت پدرش به "کوردستان۲۴" گفت: محمود زامدار در زندگی و آثارش به دنبال جهانی انسانیتر و آزادتر بود؛ جهانی که انسان بتواند در آن ارزش و کرامت خود را حفظ کند و از تبعیض، خفقان، سلطهجویی و خشونت دور باشد. او همپیوستگی عمیقی با رنجهای بشریت داشت و از همانجا خواب زندگی آزاد و عادلانه را میدید. او خود را بازتاب صدای محرومان و کسانی میدانست که صدایشان خاموش شده است؛ از این رو هر جا انسانی ستمدیده میدید، بخشی از مسئولیت آن ستم را بر دوش بشریت میدانست.
وی افزود: شخصیت زامدار تنها به عرصه ادبیات محدود نمیشد، بلکه شخصیتی انسانی و جهانی داشت. شگفتانگیز بود که یک انسان تا این حد خود را به رنجهای اطرافیان و حتی مردم تمام جهان پیوند بزند. رویای او، رویای آزادی و رهایی بود که در آثارش تجلی مییافت. تمام زندگی زامدار، تلاشی بود برای بازگرداندن انسان به طبیعت آزاد و والای خویش.
ویان زامدار، با اشاره به اهداف پدرش گفت: کوردستان در میان تمام رویاهای زامدار جایگاهی ویژه داشت. آزادی ملت کورد و حاکمیت کوردستان از مقدسترین اهداف زندگی او بود و بخش مهمی از جهانبینی وی را تشکیل میداد. همچنین سادگی و ارتباط نزدیک او با جامعه باعث شده بود پیوند گستردهای با اقشار مختلف، از کاسبان و کارگران تا نویسندگان و سیاستمداران داشته باشد.
او ادامه داد: ارزیابی کارنامه زامدار آسان نیست، زیرا او توانایی آن را داشت که مفاهیم پیچیده را به زبانی ساده منتقل کند. همین امر باعث شده آثارش لایههای متعدد معرفتی داشته باشند و با هر بار خوانش، بعد جدیدی از اندیشهاش آشکار شود.
ویان، درباره رابطه خود با پدرش گفت: او برای من تنها یک نویسنده سرشناس نبود، بلکه الگوی یک اندیشمند، انقلابی و آزادیخواه بود؛ آموزگاری که نقد ادبیاش را بدون تعارف ارائه میداد. روزهای اول نویسندگیام، وقتی فهمید یکی از نوشتههایم را پاره کردهام، با لبخندی گلهمندانه گفت: "فرزندان قلمت را دوست داشته باش. وقتی از تو نقد میکنم، نه بهعنوان پدر، بلکه بهعنوان یک منتقد رفتار میکنم؛ تو هم شجاعانه از آثارپ دفاع کن. توان تو بیشتر از اینهاست." من این راهنمایی را از مهمترین درسهای زندگیام میدانم و پس از ۱۵ سال، بیشتر از گذشته مهر مادری و پدریاش را احساس میکنم.»
وی درباره پر کردن جای خالی زامدار گفت: جای خالی او به راحتی پر نمیشود. ۱۵ سال پس از درگذشتش، نام او همچنان در محافل فکری و ادبی زنده است و آثارش قابلیت تحلیل از زوایای گوناگون را دارد. یاد و اندیشه او از مرزهای زندگی یک فرد گذشته و به بخشی از میراث فکری کورد تبدیل شده است.
محمود زامدار، در سال ۱۹۴۴ در اربیل متولد شد. او در سالهای ۱۹۷۰–۱۹۷۱ از بخش زبان کوردی دانشکده ادبیات دانشگاه بغداد فارغالتحصیل شد. زامدار بین سالهای ۱۹۷۰ تا ۱۹۸۱ با نگارش ۹۳۷ اثر در مجلات و روزنامهها فعال بود و در نهایت بیش از ۳۰ جلد کتاب به چاپ رساند.
او علاوه بر روزنامهنگاری، در بخشهای فرهنگی و هنری نیز فعال بود. دخترش، د. ویان زامدار، نیز در سال ۲۰۲۵ دفتر شعری شامل ۳۳ قطعه شعر را با نام "زامدار" به یاد پدرش به چاپ رساند. محمود زامدار در ۸ سپتامبر ۲۰۱۱ در سن ۶۷ سالگی در اربیل درگذشت.