مسرور بارزانی نُهمین سالگرد همهپرسی برای استقلال کوردستان را گرامی داشت
اربیل (کوردستان۲۴) – مسرور بارزانی، نخستوزیر اقلیم کوردستان، امروز جمعه ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۶، با یادآوری اراده مردم در همهپرسی ۲۵ سپتامبر ۲۰۱۷، نُهمین سالگرد برگزاری این همهپرسی را گرامی داشت.
نخستوزیر اقلیم کوردستان، به همین مناسبت در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «پیروزی اراده مردم، مبارک و پایدار باد.»
این پیام در حالی منتشر شد که ۹ سال از برگزاری همهپرسی استقلال از عراق در اقلیم کوردستان و مناطق کوردستانی خارج از حوزه اداری اقلیم میگذرد. بر اساس آمار و اسناد منتشرشده از سوی نهاد ریاست اقلیم کوردستان، بیش از ۹۲ درصد از شرکتکنندگان در این همهپرسی به استقلال رأی مثبت دادند.
همهپرسی استقلال همچنان یکی از رویدادهای مهم سیاسی در تاریخ معاصر اقلیم کوردستان به شمار میرود؛ رویدادی که از یک سو بازتابدهنده خواست دیرینه بخشهایی از جامعه کورد برای تعیین سرنوشت سیاسی خود بود و از سوی دیگر، به تشدید تنشها و اختلافات میان اربیل و بغداد انجامید.
آمار و روند برگزاری همهپرسی
بر اساس نتایج اعلامشده، از مجموع ۴ میلیون و ۵۶۱ هزار و ۲۵۵ نفر واجد شرایط رأی دادن، ۳ میلیون و ۳۰۵ هزار و ۹۲۵ نفر در همهپرسی شرکت کردند؛ رقمی که مشارکت بیش از ۷۲ درصدی را نشان میدهد. از میان شرکتکنندگان نیز ۲ میلیون و ۸۶۱ هزار و ۴۷۱ نفر به استقلال رأی مثبت دادند.
روند برگزاری همهپرسی پس از نشست ۷ ژوئن ۲۰۱۷ میان رهبران احزاب سیاسی کورد، مقامهای دولت اقلیم کوردستان و پرزیدنت مسعود بارزانی، رئیس وقت اقلیم، آغاز شد. در این نشست، رهبری سیاسی کورد بر پیشبرد همهپرسی توافق کرد و شورای عالی برای نظارت بر روند آمادهسازی و برگزاری آن تشکیل شد.
این شورا نمایندگانی از چندین حزب سیاسی کورد، از جمله حزب دموکرات کوردستان، اتحادیه میهنی کوردستان، اتحاد اسلامی کوردستان، جنبش اسلامی کوردستان، حزب زحمتکشان کوردستان، حزب کمونیست کوردستان و حزب سوسیالیست را دربر میگرفت.
پارلمان کوردستان نیز در ۱۵ سپتامبر ۲۰۱۷ با اکثریت آرا برگزاری همهپرسی را تصویب کرد و مسئولیت سازماندهی آن به «کمیسیون عالی انتخابات و همهپرسی اقلیم کوردستان» سپرده شد.
رأیگیری در سراسر اقلیم کوردستان و همچنین در مناطق کوردستانی خارج از حوزه اداری اقلیم، برگزار شد؛ مناطقی که وضعیت شماری از آنها سالها محل اختلاف میان دولت اقلیم کوردستان و دولت فدرال عراق بوده است.
اختلافات اربیل و بغداد
ریاست اقلیم کوردستان اعلام کرده است که اختلافات میان اربیل و بغداد بر سر این مناطق، از جمله عدم اجرای ماده ۱۴۰ قانون اساسی عراق، در کنار اختلافات بر سر نفت و دیگر مسائل، از عوامل مؤثر بر تشدید اختلافات در سالهای منتهی به همهپرسی بودهاند.
رهبران کورد در آن زمان همهپرسی را اقدامی برای اعمال حق تعیین سرنوشت و نه تصمیمی متعلق به یک حزب سیاسی خاص معرفی میکردند. پرزیدنت مسعود بارزانی که رهبری کارزار همهپرسی را بر عهده داشت، بارها تأکید کرد که تصمیم درباره آینده سیاسی کوردستان باید توسط مردم این منطقه اتخاذ شود.
پرزیدنت بارزانی در اظهاراتی پیش از برگزاری رأیگیری نیز، ضمن اشاره به توافق رهبران سیاسی کورد بر سر تاریخ ۲۵ سپتامبر، بر حق مردم برای تعیین آینده سیاسی خود تأکید کرده بود.
پیامدهای همهپرسی
دولت فدرال عراق همهپرسی را رد کرد و نتایج آن را به رسمیت نشناخت. پس از برگزاری رأیگیری، دورهای تازه از تنش و پیچیدگی در روابط میان بغداد و اربیل آغاز شد.
این تنشها در اکتبر ۲۰۱۷ تشدید شد؛ زمانی که نیروهای عراقی پس از عقبنشینی نیروهای پیشمرگ از برخی مواضع، وارد کرکوک و شماری دیگر از مناطق کوردستانی خارج از حوزه اداری اقلیم کوردستان شدند.
از دست رفتن کنترل نیروهای پیشمرگ بر کرکوک به یکی از مهمترین پیامدهای سیاسی و سرزمینی فوری همهپرسی تبدیل شد و تحولات این شهر در سال ۲۰۱۷، نقطه عطفی در روابط بعدی میان مقامات اقلیم کوردستان و دولت فدرال عراق به شمار آمد.
با وجود پیامدهای سیاسی همهپرسی، این رویداد همچنان جایگاه برجستهای در حافظه جمعی مردم کوردستان دارد. در نُهمین سالگرد آن نیز شهروندان در سراسر اقلیم با انتشار تصاویر و خاطرات مربوط به کارزار و روز رأیگیری، ۲۵ سپتامبر ۲۰۱۷ را بهعنوان یکی از مقاطع مهم تاریخ سیاسی معاصر اقلیم یاد کردند.
مسرور بارزانی نیز در پیام سالگرد خود، میراث این رویداد را به اراده مردمی ابرازشده در پای صندوقهای رأی پیوند داد و آن را «پیروزی اراده مردم» توصیف کرد.
ب.ن