جایگزینی شعارها و تبلیغات با آثار هنری در اربیل
در امتداد بزرگراه ۱۲۰ متری اربیل، یکی از مسیرهای اصلی ورودی به پایتخت اقلیم کوردستان، دیوارهای بتنی ساده و مخدوش در قالب یک کمپین داوطلبانه با هدف بخشیدن ظاهری تمیزتر و منظم‌تر به شهر، در حال تبدیل شدن به طرح‌های رنگارنگی از پرچم کوردستان، تصاویر پیشمرگه و آثار هنری فرهنگی هستند.
این اقدام توسط سازمان «Maple Tree» و در قالب کمپین «ره‌نگاله» (کمپین رنگارنگ) انجام می‌شود؛ طرحی که از دو سال پیش برای پاکسازی نوشته‌های نامناسب، تبلیغات غیرمجاز و شماره تلفن‌ها از دیوارهای عمومی و جایگزینی آن‌ها با آثار هنری آغاز شده است.
آذر فاروق، خبرنگار کوردستان۲۴ که از زیرگذر مسیر کرکوک-اربیل گزارش می‌داد، گفت این مکان به دلیل دید بالای آن برای افرادی که وارد اربیل می‌شوند، به طور هدفمند برای بازسازی انتخاب شده است. داوطلبان در حال نقاشی دیوارهای زیرگذر با تصاویر مرتبط با کوردستان و همزمان پاکسازی نوشته‌ها و تبلیغات تلنبارشده روی سطح دیوارها بودند.
هاکار محمد، رئیس سازمان «Maple Tree» به کوردستان۲۴ گفت که این کمپین با یک هدف روشن آغاز شد: پس‌گرفتن دیوارهای عمومی از دیوارنویسی‌ها و تبلیغات غیررسمی. وی گفت: ما این کمپین را با هدف پاکسازی نوشته‌ها و شعارهای نامناسب از روی دیوارهای اماکن عمومی راه اندازی کردیم. سازمان به جای آن‌ها، پرچم کوردستان، تصاویر پیشمرگه، نمادهای ملی و دیگر موضوعات هنری، محیط زیستی و فرهنگی را نقاشی می‌کند.
این کمپین به تدریج در سراسر پایتخت گسترش یافته است. به گفته هاکار محمد، این سازمان تاکنون روی ۴ زیرگذر، بیش از ۲۰ مدرسه و دیوارهای چند نقطه دیگر کار کرده است. همچنین شهروندان در صورت مشاهده اماکن پررفت‌وآمدی که پوشیده از نوشته‌ها یا تبلیغات نامناسب هستند، با این گروه تماس می‌گیرند و سازمان با توجه به منابع و داوطلبان موجود، به آن مکان‌ها مراجعه و آن‌ها را بازسازی و رنگ‌آمیزی می‌کند.
یکی از دغدغه‌های اصلی این کمپین، پدیده گسترده نوشتن تبلیغات تجاری و شماره تلفن‌های همراه به طور مستقیم روی دیوارها، درختان، سنگ‌ها و دیگر سطوح عمومی است.
هاکار محمد اعلام کرد داوطلبان تاکنون بیش از ۴۰ هزار بار چنین تبلیغاتی را پاکسازی کرده‌اند. وی تاکید کرد که کسب‌وکارها و افراد، روش‌های دیگری برای تبلیغ خدمات خود دارند و نباید با هر دیوار عمومی مانند فضای تبلیغاتی رفتار کنند. او با اشاره به شبکه‌های اجتماعی به‌عنوان یک جایگزین گفت: اماکن مناسبی برای درج تبلیغات وجود دارد.
برای این سازمان، تمیز نگه داشتن دیوارها از تبلیغات پراکنده به اندازه نقاشی‌هایی که جایگزین آن‌ها می‌شوند اهمیت دارد. هدف، ایجاد فضاهای عمومی است که به جای رهاشده، نگهداری‌شده به نظر برسند؛ به‌ویژه در جاده‌های اصلی، اطراف مدارس و زیرگذرهایی که روزانه توسط تعداد زیادی از شهروندان و مسافران دیده می‌شوند.
فعالیت‌های فعلی در بزرگراه ۱۲۰ متری با هماهنگی شهرداری منطقه ۵ و ریاست شهرداری اربیل انجام می‌شود. هاکار محمد گفت، شهرداری پشتیبانی لوجستیکی را ارائه می‌دهد و سازمان نیز نیروهای داوطلب نقاش را تامین می‌کند. از آنجا که شرکت‌کنندگان به صورت داوطلبانه کار می‌کنند و در طول هفته مشاغل دیگری دارند، بیشتر پروژه‌ها برای روزهای جمعه و شنبه برنامه‌ریزی می‌شوند. وی گفت: تا زمانی که توان داشته باشیم به این کار ادامه خواهیم داد.
این طرح بخشی از الگوی گسترده‌تر همکاری بین سازمان «Maple Tree» و مقامات شهرداری اربیل است. در ماه سپتامبر، مدیریت شهرداری منطقه ۶ و این سازمان، کمپین زیباسازی مدارس و آگاهی‌بخشی محیط زیستی را پیش از آغاز سال تحصیلی راه‌اندازی کردند. آن پروژه بر پاکسازی دیوارنویسی‌ها و نوشته‌های نامناسب از دیوارها و درهای مدارس، رنگ‌آمیزی مجدد سطوح آسیب‌دیده و افزودن طرح‌های هنری جدید متمرکز بود.
در مدرسه ابتدایی «امید» در محله نوروز اربیل، تیم‌ها بخش‌هایی از ساختمان را بازسازی کرده و تصاویری از جمله پرچم کوردستان را به آن افزودند. کمپین مدارس همچنین برای تشویق دانش‌آموزان به نگاه کردن به کلاس‌ها، حیاط‌ها و محوطه‌های اطراف به‌عنوان فضاهای مشترکی که باید از آن‌ها محافظت و تمیز نگه داشته شوند، طراحی شده بود. مقامات شهرداری در آن زمان اعلام کردند که قصد دارند این طرح را به مدارس بیشتری تعمیم دهند و فعالیت‌های آگاهی‌بخشی محیط زیستی را در طول سال تحصیلی ادامه دهند.
در مجموع، اقدامات انجام‌شده در مدارس، زیرگذرها و جاده‌های اصلی نشان‌دهنده تلاشی در پایتخت اقلیم کوردستان برای بهبود ظاهر روزمره محیط شهری از طریق اقدامات کوچک اما کاملاً چشمگیر است. کمپین رنگارنگ به جای پروژه‌های بزرگ عمرانی، بر سطوحی تمرکز دارد که مردم روزانه با آن‌ها مواجه می‌شوند: دیوار کنار جاده، ورودی مدرسه یا بتن زیر یک زیرگذر.
انتخاب طرح‌های هنری نیز هویت بومی مشخصی به پروژه داده است. به گفته هاکار محمد، پرچم کوردستان و تصاویر پیشمرگه به طور برجسته دیده می‌شوند، زیرا سازمان آن‌ها را نمادهایی پیوسته با کوردستان می‌داند. موضوعات محیط زیستی و فرهنگی نیز در نقاشی‌های دیواری گنجانده شده‌اند.
آدر فاروق، گزارش داد که نقاشی‌های مشابهی اکنون در بیش از ۲۰ مدرسه دیده می‌شود، در حالی که جدیدترین کارها زیر زیرگذری که مسیر کرکوک-اربیل را به بزرگراه ۱۲۰ متری متصل می‌کند، ادامه دارد.
پیام داوطلبان به عموم مردم نیز به همان اندازه برای پروژه محوری است: هنگامی که دیواری بازسازی و نقاشی شد، دیگر آن را با اسپری، تبلیغات یا نوشته‌های غیررسمی نپوشانید. برای کمپینی که عمدتاً بر پایه نیروی کار داوطلبانه شکل گرفته، حفظ و نگهداری اقدامات انجام‌شده بخشی از پایدار نگه‌داشتن این روند است.
نتیجه این اقدامات، تلاشی است برای بخشیدن ظاهری مرتب‌تر و از نظر بصری یکدست‌تر به بخش‌هایی از اربیل، و در عین حال تشویق به احترام بیشتر به فضاهای عمومی. برای ساکنان و بازدیدکنندگانی که وارد پایتخت می‌شوند، دیوارهای امتداد مسیرهای اصلی روزبه‌روز به بخشی از این سیمای شهری در حال تغییر تبدیل می‌شوند؛ نه به‌عنوان محل شماره تلفن‌ها و شعارهای پراکنده، بلکه به‌عنوان سطوحی دقیقاً نقاشی‌شده که حامل هنر، تصاویر فرهنگی و رنگ‌های کوردستان هستند.