پیشرفت پروژه بزرگ «گذرگاه زندگی» در اربیل
تصاویر هوایی جدید از پروژه «گذرگاه زندگی» در اربیل، پیشرفت عملیات احداث کانال آبی این طرح بیش از ۲۵ کیلومتری را نشان می‌دهد؛ پروژه‌ای که با هدف احیای محیط زیست، توسعه فضاهای سبز و تقویت گردشگری شهری در حال اجراست.
۱. پیشرفت عملیات اجرایی و شکل‌گیری کانال آبی
عملیات اجرایی پروژه «گذرگاه زندگی» در اربیل با پیشرفت همراه بوده است. تصاویر هوایی جدید از این پروژه، شکل‌گیری یک کانال بتنی گسترده را در امتداد مسیر هدایت آب‌های سطحی نشان می‌دهد؛ مسیری که مقام‌های محلی قصد دارند با اجرای طرحی گسترده، آن را به فضایی عمومی، سرسبز و تفریحی تبدیل کنند.
تصاویر ثبت‌شده توسط اسلام هیرو، عکاس کوردستان۲۴، دیواره‌های بتنی شیب‌دار و کف سنگ‌فرش‌شده کانال را در بخش‌های قابل‌توجهی از محل اجرای پروژه نشان می‌دهند.
همچنین، در این تصاویر عملیات احداث یک پل یا گذرگاه بر فراز مسیر آبی مشاهده می‌شود؛ جایی که وجود داربست‌ها، سازه‌های نگهدارنده موقت و مصالح ساختمانی نشان می‌دهد عملیات ساخت این بخش همچنان ادامه دارد.
پیشرفت‌های قابل مشاهده در این پروژه، مرحله‌ای مهم از طرحی به شمار می‌رود که هدف آن تبدیل یک کانال متروکه و رهاشده انتقال آب‌های سیلابی به مسیری کارآمد برای هدایت آب، همراه با فضاهای سبز، پارک‌ها، مسیرهای پیاده‌روی و دوچرخه‌سواری و امکانات تفریحی و تجاری است. با این حال، تصاویر منتشرشده صرفاً پیشرفت عملیات احداث کانال آبی را نشان می‌دهند و به معنای تکمیل کل مجموعه و طرح توسعه پیرامونی آن نیستند.
این کانال در مجاورت یک خیابان پرتردد و محله‌های مسکونی قرار دارد. زمین‌های اطراف سازه بتنی پاک‌سازی و تسطیح شده‌اند و تصاویر هوایی گسترده‌تر نیز امتداد این مسیر را به سوی یک آبراه موجود نشان می‌دهند.
این تصاویر، از یک سو ابعاد گسترده طرح توسعه شهری را به نمایش می‌گذارند و از سوی دیگر، حجم عملیات اجرایی باقی‌مانده در بخش‌های خارج از کانال را آشکار می‌کنند.
استانداری اربیل روز ۲۲ اکتبر تأیید کرد که عملیات اجرایی بخش نخست این پروژه همچنان ادامه دارد.
پیش‌تر و در اوایل ماه اکتبر نیز گزارش‌های رسانه‌های محلی حاکی از آن بود که پیمانکاران به مرحله بتن‌ریزی در نخستین بخش یک‌کیلومتری پروژه رسیده‌اند.
۲. گذرگاه زندگی؛ طرحی برای بازآفرینی بیش از ۲۵ کیلومتر از محدوده شهری اربیل
این طرح که با نام کوردی «ڕێڕەوی ژیان»، به معنای «گذرگاه زندگی»، شناخته می‌شود، قرار است در بخش‌هایی از شهر اربیل امتداد یافته و طول آن به بیش از ۲۵ کیلومتر برسد.
مسئولان در نظر دارند با اجرای این طرح، کریدوری پیوسته ایجاد کنند که مدیریت و هدایت آب را با فضاهای سبز عمومی و امکانات خدماتی و گردشگری درهم آمیزد و جایگزین محدوده‌ای شود که پیش‌تر برای تخلیه زباله و رهاسازی آب‌های آلوده مورد استفاده قرار می‌گرفت.
۳. اهداف زیست‌محیطی و شهری از نگاه نخست‌وزیر اقلیم کوردستان
مسرور بارزانی، نخست‌وزیر اقلیم کوردستان، روز ۵ نوامبر ۲۰۲۵ سنگ بنای اجرای این پروژه را گذاشت. وی در مراسم آغاز طرح، اجرای آن را در راستای اولویت‌های اعلام‌شده دولت برای بهبود وضعیت محیط زیست، ارتقای سلامت عمومی و افزایش جذابیت شهر اربیل برای گردشگران ارزیابی کرد.
نخست‌وزیر اقلیم کوردستان در مراسم آغاز پروژه اظهار داشت: «این پروژه تأثیری چندبعدی بر رشد و پیشرفت اربیل خواهد داشت؛ به ویژه در بخش گردشگری.»
بارزانی همچنین وضعیت نامناسب محدوده پیشین این کانال را یکی از دلایل اصلی اجرای پروژه عنوان کرد. به گفته وی، بخش‌هایی از این مسیر که در گذشته برای انتقال آب‌های سیلابی مورد استفاده قرار می‌گرفت، به مرور زمان شرایط نامناسبی پیدا کرده و به محل تجمع زباله و آب‌های آلوده تبدیل شده بود.
وی تأکید کرد که هدف از اجرای این طرح، بهبود کیفیت زندگی ساکنان محله‌های مجاور و همچنین شهروندان در دیگر مناطق اربیل است.
نخست‌وزیر اقلیم کوردستان در این‌باره گفت: «تصمیم گرفتیم این پروژه مهم را با هدف ایجاد تحولی اساسی در زندگی ساکنان این محله و سراسر اربیل اجرا کنیم و این محدوده را به یکی از جذاب‌ترین و پویاترین مقاصد شهر تبدیل کنیم.»
۴. جزئیات فنی و امکانات پیش‌بینی‌شده در پروژه
بر اساس طرح‌هایی که در مراسم کلنگ‌زنی ارائه شد، ایجاد کانال‌های آب پاک، پارک‌ها و فضاهای سبز طراحی‌شده، فروشگاه‌ها، کافه‌ها و فضاهای عمومی تفریحی در دستور کار قرار دارد. همچنین مسیرهای ویژه پیاده‌روی و دوچرخه‌سواری از دیگر بخش‌های طرح جامع این پروژه هستند. با این حال، این امکانات همچنان در مرحله طراحی و برنامه‌ریزی قرار دارند و در تصاویر هوایی اخیر، تکمیل آن‌ها مشاهده نمی‌شود.
در ادامه، هیئت سرمایه‌گذاری اقلیم کوردستان جزئیات بیشتری درباره ابعاد و طراحی این پروژه منتشر کرد.
محمد شُکری، رئیس گروه سرمایه‌گذاری اقلیم کوردستان، اعلام کرد که این طرح محدوده‌ای به مساحت ۱۰۱ هزار و ۶۰۰ مترمربع را دربر می‌گیرد و شامل سه دریاچه و دو کانال آبی دایره‌ای‌شکل خواهد بود.
به گفته وی، عرض مسیر طراحی‌شده بین ۱۵ تا ۲۵ متر و عمق آن حداکثر پنج متر در نظر گرفته شده است.
شُکری همچنین توضیح داد که طراحی این پروژه توسط مهندسان بومی و با همکاری مشاوران ایتالیایی انجام شده است. مسیر پیش‌بینی‌شده از محله‌های شاوَیس و سیبَردان آغاز می‌شود، به سمت جاده اصلی کرکوک امتداد می‌یابد و در ادامه به سمت جاده مخمور پیش می‌رود.
بر اساس این طرح، ایجاد مجموعه‌ای از امکانات تجاری و گردشگری در دو سوی این کریدور نیز پیش‌بینی شده است.
۵. ارتباط پروژه با راهبرد سرمایه‌گذاری و توسعه گردشگری اقلیم کوردستان
رئیس گروه سرمایه‌گذاری اقلیم کوردستان، پروژه «گذرگاه زندگی» را بخشی از راهبرد گسترده‌تر سرمایه‌گذاری و توسعه گردشگری کابینه نهم دولت اقلیم کوردستان دانست.
وی در گفت‌وگو با کوردستان۲۴ در تاریخ ۵ نوامبر ۲۰۲۵ اعلام کرد که طی دوره فعالیت این کابینه، ۷۳۳ پروژه سرمایه‌گذاری و گردشگری آغاز شده است که بسیاری از آن‌ها با مشارکت بخش خصوصی اجرا می‌شوند.
شُکری همچنین از «کمربند سبز اربیل» به عنوان یکی دیگر از طرح‌های مهم برای گسترش پوشش گیاهی و توسعه فضاهای سبز شهری نام برد.
رئیس گروه سرمایه‌گذاری اقلیم کوردستان در این گفت‌وگو تأکید کرد: «بخش خصوصی از شرکای کلیدی دولت در راهبرد اقتصادی ماست.»
۶. پیامدهای اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی طرح
مزایای مورد انتظار از اجرای پروژه «گذرگاه زندگی» تنها به بهبود سیمای ظاهری مسیر آبی محدود نمی‌شود.
مسئولان انتظار دارند اجرای این طرح به بهبود سیستم دفع و هدایت آب‌های سطحی، احیای زمین‌های آسیب‌دیده بر اثر تخلیه زباله، ایجاد فضاهای مناسب برای حضور و اوقات فراغت شهروندان در محیط باز و رونق فعالیت‌های اقتصادی در محدوده اطراف پروژه کمک کند.
همچنین، به گفته مقام‌های مسئول، مراحل ساخت‌وساز و بهره‌برداری نهایی از این مجموعه می‌تواند فرصت‌های شغلی جدیدی، به‌ویژه برای جوانان، ایجاد کند.
۷. تأکید بر توسعه متوازن شهری و مشارکت عمومی در حفاظت از محیط زیست
مسرور بارزانی در مراسم آغاز پروژه با تأکید بر ضرورت توزیع متوازن امکانات و طرح‌های توسعه‌ای در سطح شهر اربیل، اظهار داشت که روند توسعه نباید تنها به مناطق خاصی از شهر محدود شود، بلکه باید محله‌های مختلف را نیز دربر گیرد.
وی همچنین حفاظت از محیط زیست و صیانت از سرمایه‌گذاری‌های انجام‌شده در این حوزه را مستلزم همکاری و مشارکت عمومی دانست.
نخست‌وزیر اقلیم کوردستان در این زمینه گفت: «دولت می‌تواند پروژه‌ها را اجرا کند، اما حفاظت از محیط زیست وظیفه همگان است. با همکاری یکدیگر می‌توانیم کوردستانی زیباتر و آبادتر بسازیم.»
۸. چشم‌انداز پیش‌رو؛ از کانال بتنی تا مقصدی تفریحی و گردشگری
در حال حاضر، تصاویر هوایی جدید نشان می‌دهند که عملیات بازسازی و سامان‌دهی مسیر هدایت آب‌های سطحی وارد مرحله اجرایی قابل‌توجهی شده است؛ بخش‌های گسترده‌ای از سازه بتنی احداث شده‌اند و عملیات ساخت یکی از گذرگاه‌های روی کانال نیز همچنان ادامه دارد.
با این وجود، برای تبدیل این مسیر به مقصدی تفریحی، گردشگری و تجاری برای شهروندان اربیل و بازدیدکنندگان، همچنان باید مراحل دیگری از جمله تکمیل عملیات مهندسی، اجرای طرح‌های محوطه‌سازی، ایجاد فضاهای سبز و احداث امکانات عمومی و خدماتی به انجام برسد.
ب.ن