استقبال جریان‌های سیاسی عراق از ابتکار عمل مسرور بارزانی برای ترمیم روابط اربیل و بغداد
رایزنی‌های فشرده نخست‌وزیر اقلیم کوردستان برای حل اختلافات
مقر دولت فدرال در بغداد در جریان سفر رسمی امروز، ۹ نوامبر ۲۰۲۶ (۱۸ آبان ۱۴۰۵)، شاهد ورود هیئت عالی‌رتبه حکومت اقلیم کوردستان عراق به سرپرستی مسرور بارزانی بود تا در دیدارهای فشرده با علی زیدی، نخست‌وزیر دولت فدرال و رهبران جریان‌های سیاسی، چالش‌های مالی معوقه، سهم اربیل از بودجه عمومی سال ۲۰۲۷ میلادی و مخاطرات امنیتی را مورد ارزیابی قرار دهند. این سفر که به عنوان دومین رایزنی رسمی رئیس حکومت اقلیم کوردستان در سال ۲۰۲۶ میلادی پس از دیدار ماه مه ۲۰۲۶ (اردیبهشت ۱۴۰۵) انجام می‌شود، طبق اعلام پیشوا هورامانی، سخنگوی حکومت اقلیم کوردستان، با هدف دستیابی به راه‌حل‌های پایدار مبتنی بر قانون اساسی و توافق‌نامه‌های پیشین صورت گرفته است تا با بهره‌گیری از نظرات جریان‌های سیاسی، راه برای خروج از اختلافات دیرینه هموار شود.
ورود هیئت اقلیم کوردستان به بغداد با واکنش‌های مثبت جریان‌های سیاسی همراه شد. سعد سعدی، عضو دفتر سیاسی جنبش صادقون، در گفت‌وگو با خبرگزاری‌ها، این سفر را رویدادی کلیدی برای تقویت روابط دوجانبه و حل‌وفصل مسائلی دانست که برای سال‌ها میان مرکز و اقلیم معلق مانده‌اند. وی با تاکید بر اینکه حکومت اقلیم کوردستان و حزب دمکرات کوردستان نقش مؤثری در ساختار سیاسی عراق ایفا می‌کنند، تصریح کرد که تمامی جریان‌ها مایل هستند تا مشکلات موجود را از طریق مذاکره مستقیم و در چارچوب قانون اساسی حل کنند. سعدی با اشاره به اینکه عراق هم‌اکنون با شرایط اقتصادی دشواری دست‌وپنج نرم می‌کند، افزود که عبور از این بحران نیازمند همبستگی کامل جریان‌های سیاسی و ترجیح منافع ملی بر منافع حزبی است. این دیدارها پس از موفقیت نسبی گفت‌وگوهای مه ۲۰۲۶ (اردیبهشت ۱۴۰۵) انجام می‌شود که زمینه را برای تنظیم توافق‌های جدید در حوزه منابع مالی فراهم ساخته بود.
ضرورت مقابله مشترک با تهدیدات امنیتی و حملات پهپادی علیه تمامیت ارضی
ابعاد امنیتی سفر هیئت اربیل به بغداد نیز به اندازه پرونده‌های مالی اهمیت یافته است. رائد فهمی، دبیر کمیته مرکزی حزب شیوعی (حزب کمونیست) عراق، در تحلیل این رویداد تصریح کرد که حضور مقامات اربیل در پایتخت در این برهه زمانی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است، چرا که کشور با چالش‌های امنیتی پیچیده و رو به افزایشی روبه‌رو است. او به تشدید کشمکش‌های منطقه‌ای میان ایالات متحده آمریکا و حکومت ایران اشاره کرد و گفت تداوم این تنش‌ها تأثیر مستقیمی بر پایداری سیاسی و وضعیت اقتصادی عراق برجای گذاشته و درآمد عمومی کشور را با کاهش مواجه کرده است. فهمی همچنین با اشاره به حملات پهپادی اخیر که مناطقی از اقلیم کوردستان عراق را هدف قرار داده‌اند، تاکید کرد این حملات نباید صرفاً یک مشکل محلی برای اربیل تلقی شوند، بلکه مسئله‌ای مربوط به تمامیت ارضی و حاکمیت ملی تمام کشور عراق است و هر دو حکومت فدرال و اقلیم باید مسئولیت مشترک خود را برای برخورد قاطع با عاملان این حملات و پایان دادن به آن‌ها ایفا کنند.
گذار از تصمیمات سیاسی به معیارهای فنی در تعیین سهم بودجه اقلیم
مسئله تخصیص اعتبارات مالی و سهم اربیل از بودجه کل کشور، محور اصلی مذاکرات فنی در بغداد را تشکیل می‌دهد. در همین راستا، رائد فهمی با انتقاد از تکرار اختلافات مالی در دوره‌های مختلف دولت، خواستار آن شد که به جای تصمیم‌گیری‌های سیاسی و نوسانات سالانه، یک ملاک فنی و شفاف برای تعیین سهم اقلیم کوردستان در نظر گرفته شود. او پیشنهاد کرد که داده‌های رسمی حاصل از آخرین سرشماری عمومی نفوس در عراق و وزن دموغرافیک اقلیم کوردستان پایه و اساس تعیین این سهم قرار گیرد تا از انتقال بحران مالی به لایحه‌های بودجه سال‌های آینده، از جمله بودجه سال ۲۰۲۷ میلادی، جلوگیری شود. به باور این مقام سیاسی، افت درآمدهای نفتی و عمومی نباید فشار سنگینی بر معیشت شهروندان در استان‌های جنوبی، مرکزی یا اقلیم کوردستان وارد کند و تدوین سیاست‌های انقباضی تند می‌تواند آسیب‌های اجتماعی را دوچندان سازد. وی افزود که هرگونه خلل در تامین بودجه، بازتابی مستقیم در معیشت عمومی دارد و نیازمند مدیریت مسئولانه است.
عقیل رودینی، سخنگوی ائتلاف نصر، در گفت‌وگویی اختصاصی با کوردستان۲۴، ضمن استقبال از سفر بارزانی، تأکید کرد که تداوم روابط میان اقلیم کوردستان و حکومت فدرال، همکاری‌ها را در سطوح سیاسی، اقتصادی و امنیتی تقویت می‌کند. او افزود که این دیدارها به تحکیم نهادهای دولتی و پیوند روابط اقلیم کوردستان با مرکز کمک می‌کند و راه را برای یافتن راه‌حل‌هایی برای مسائل داخلی عراق، از جمله تصویب قوانین معلق مانند قانون نفت و گاز و سایر قوانین مهم، هموار می‌سازد. رودینی همچنین به اهمیت گفت‌وگو و تفاهم برای توزیع عادلانه درآمدهای نفتی بر اساس مساحت جغرافیایی و نسبت جمعیت اشاره کرد.
صلاح کوبیسی، عضو ائتلاف سیاده، نیز ضمن استقبال از این سفر، گفت‌وگوهای مستمر میان اربیل و بغداد را یک ضرورت ملی برای حل‌وفصل مشکلات انباشته‌شده سالیان اخیر دانست. او تأکید کرد که اقلیم کوردستان بخشی جدایی‌ناپذیر از عراق است و هرگونه حمله به اقلیم، حمله به تمام عراقی‌ها تلقی می‌شود. کوبیسی ابراز امیدواری کرد که این سفر به حل‌وفصل مسائل پیچیده‌ای چون حقوق کارمندان، نفت و گاز، گذرگاه‌های مرزی و مناطق مشترک منجر شود. وی همچنین به عمق روابط میان ائتلاف سیاده و اقلیم کوردستان، به‌ویژه پارت دموکرات کوردستان، اشاره کرد و ابراز امیدواری کرد که این همکاری‌ها بازتاب مثبتی بر ثبات و پایان بحران‌ها در سراسر عراق داشته باشد.
شیخ حیدر لامی، از رهبران ائتلاف دولت قانون، نیز سفر رئیس حکومت اقلیم کوردستان به بغداد را دارای اهمیت فراوان دانست و آن را نشانه‌ای از رسیدن به نقاط تفاهم پیشرفته برای حل‌وفصل مسائل معلق توصیف کرد. او بارزانی را شخصیتی سیاسی برجسته در عراق و منطقه دانست که دارای اقتدار و دیدگاه لازم برای حل‌وفصل پرونده‌ها و مسائل معلق با بغداد است. لامی حضور بارزانی و دیدارهای او با رهبران برجسته سیاسی در بغداد را نشانه‌ای از رسیدن به نقاط تفاهم پیشرفته، به‌ویژه در این مرحله حساس که منطقه با چالش‌ها و مسائل گوناگون در سطوح منطقه‌ای و بین‌المللی مواجه است، قلمداد کرد. وی همچنین بارزانی را همواره به‌عنوان پلی فعال و اصلی در روابط میان بغداد و اربیل معرفی کرد که دارای دیدگاهی گسترده در اندیشه سیاسی و اقتداری عالی برای تصمیم‌گیری‌های قاطع و رسیدن به نقاط مشترک با حکومت فدرال است.
بلوغ سیاسی در مسیر ایجاد توازن میان بغداد و اربیل
رویکرد مثبت گروه‌های سیاسی عراق نشان‌دهنده شکل‌گیری یک اراده جمعی برای مدیریت بحران‌های داخلی است. سامی جیزانی، سخنگوی جریان حکمت ملی، با ابراز خرسندی از استمرار دیدارهای میان مقامات فدرال و مسئولان اقلیم کوردستان اعلام کرد که تداوم این رفت‌وآمدهای دیپلماتیک نشان‌دهنده سطح بالایی از سازش و بلوغ سیاسی در کشور است. وی خاطرنشان کرد که دکترین سیاسی حال حاضر بر این اصل استوار است که بغداد قوی نیازمند یک اربیل قوی است و بالعکس، و هرگونه تضعیف یکی از طرفین به ضرر کل کشور تمام خواهد شد. سخنگوی جریان حکمت تاکید کرد گفت‌وگوهای رو در رو تنها راهکار مطمئن برای یکسره کردن پرونده‌های باقی‌مانده و ایجاد ثبات پایدار است. از سوی دیگر، پیشوا هورامانی، سخنگوی حکومت اقلیم کوردستان نیز تصریح کرد که مسرور بارزانی در دیدارهای خود با مقامات ارشد بغداد بر اجرای دقیق موازین قانونی و رهایی از رویکردهای مقطعی تاکید دارد تا حقوق تمامی شهروندان در اقلیم کوردستان و سراسر عراق بر اساس قانون اساسی تضمین شود. این گفت‌وگوها قرار است در روزهای آینده نیز با حضور کارشناسان ارشد مالی و امنیتی از هر دو سو ادامه یابد تا نقشه راهی عملیاتی برای بودجه سال ۲۰۲۷ میلادی ترسیم گردد.