توافق محرمانه زیدی و قاآنی برای عقبنشینی حزبالله از جرفالصخ
یک منبع در چارچوب هماهنگی فاش کرد که علی زیدی، نخستوزیر عراق، و اسماعیل قاآنی، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران، به توافقی دست یافتهاند که بر اساس آن، گردانهای حزبالله بهزودی از بخش «جرف الصخر» عقبنشینی خواهند کرد.
یک منبع آگاه در چارچوب هماهنگی، امروز (سهشنبه ۱۷ نوامبر ۲۰۲۶)، به شبکه «الحره» اعلام کرد که علی زیدی، نخستوزیر عراق و اسماعیل قاآنی، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران ایران، به توافقی دست یافتهاند که طبق آن، گردانهای حزبالله بهزودی بخش جرف الصخر را ترک میکنند. هدف از این توافق، جلوگیری از عملیات نظامی است که دولت عراق برای اجرای آن در این منطقه واقع در استان بابل آماده میشد.
به گفته این منبع که نامش فاش نشدە است، قاآنی شامگاه دوشنبه وارد بغداد شده و در آنجا اقامت گزیده و تا ساعت ۴ بامداد امروز با زیدی در حال رایزنی و نشست بوده است.
این منبع همچنین خاطرنشان کرد که طرح مورد توافق، شامل ورود یک نیروی مشترک متشکل از حشد شعبی و نیروهای امنیتی به بخش جرف الصخر به منظور اعمال حاکمیت دولت بر این منطقه، در ازای خروج گردانهای حزبالله (که از سوی واشنگتن در فهرست گروههای تروریستی طبقهبندی شده است) میباشد.
این منبع زمان دقیقی را برای خروج حزبالله مشخص نکرده و تا این لحظه هیچ بیانیهای از سوی دفتر نخستوزیری، طرف ایرانی یا گردانهای حزبالله درباره این نشست و نتایج آن منتشر نشده است.
گردانهای حزبالله عراق یکی از قدرتمندترین گروههای مسلح مورد حمایت ایران در این کشور به شمار میرود؛ این گروه در ماههای گذشته درخواستهای علی زیدی برای تحویل سلاح و قرار گرفتن تحت حاکمیت دولت عراق را رد کرده بود.
همزمان، دولت عراق گردانهای حزبالله را به قاچاق نفت از خطوط لولهای که از بخش جرف الصخر عبور میکنند، متهم کرده است. این اتهام پس از آن مطرح شد که یک کمیته تحقیق، صحت گزارش اطلاعاتی وزارت کشور مبنی بر سرقت نفت از خطوط لوله وزارت نفت در این بخش از سال ۲۰۲۱ تاکنون را تأیید کرد؛ موضوعی که انگیزه اصلی دولت برای تحرکات نظامی و ورود به این منطقه شد.
تهدید موشکی و مشاجره میان زیدی و عامری
دو منبع امنیتی و سیاسی به شبکه الحره گفتند که دیدار زیدی و قاآنی ساعاتی پس از آن صورت گرفت که چهرههایی در چارچوب هماهنگی شامگاه دوشنبه پیامی تهدیدآمیز به زیدی رساندند مبنی بر اینکه در صورت حمله نیروهای امنیتی به جرف الصخر، «منطقه سبز» بغداد هدف حملات موشکی و پهپادی قرار خواهد گرفت. همچنین هیئتهای دیپلماتیک در بغداد در جریان این تهدیدها قرار گرفته و تدابیر پیشگیرانه اتخاذ کردهاند.
پیش از این تهدید نیز، رسانههای وابسته به گردانهای حزبالله عراق شامگاه دوشنبه تصاویری از نیروهای مسلح خود و ویدئویی از آمادهسازی موشک در یک کارگاه موشکسازی و پهپادی منتشر کرده و همراه با آن نوشتند: سلاح ما حق است و در دستان مجاهدان ما باقی خواهد ماند.
پیشتر، حیدر عبودی، سخنگوی دولت، روز دوشنبه اعلام کرده بود که زیدی به نیروهای مسلح دستور ورود به جرف الصخر را داده و به این گروه مسلح برای تخلیه منطقه مهلت داده شده است. یک منبع امنیتی نیز به الحره گفت که این مهلت روز جمعه آینده به پایان میرسد؛ همچنین شامگاه یکشنبه تانکها و خودروهای زرهی از بغداد و مسیب به اطراف این بخش اعزام شدند.
بر اساس اطلاعات منبع چارچوب هماهنگی برای شبکه الحره، نشست شامگاه دوشنبه این ائتلاف با حضور زیدی، شاهد مشاجرهای میان نخستوزیر و هادی عامری، دبیرکل سازمان بدر، بر سر مسئله جرف الصخر بوده است؛ در این نشست، عامری عناصر مسلح حزبالله در این بخش را «مجاهد» توصیف کرده و خواستار عدم شتابزدگی در برخورد با آنها شده است.
این منبع افزود که پس از ترک جلسه توسط هر دوی آنها، پیشنهادی مطرح شد مبنی بر اینکه نیرویی از حشد شعبی که وابسته به گروههای مسلح نباشد و از سوی زیدی تعیین شود، وارد منطقه شده و جایگزین حزبالله گردد، اما در آن زمان بحثی پیرامون این پیشنهاد صورت نگرفت.
طرح لو رفته و برآورد حجم نفت قاچاق
به گفته منابع امنیتی، علی زیدی پیشتر اجرای طرح قبلی خود برای حمله به این بخش را که قرار بود بامداد جمعه گذشته با مشارکت سه تیپ نظامی اجرا شود، به تعویق انداخته بود؛ این تعویق پس از آن رخ داد که یکی از فرماندهان نظامی طرح را برای رهبران چارچوب هماهنگی و حشد شعبی افشا کرد و درها را به روی فشارها و تماسها با نخستوزیر گشود که تا بامداد ادامه داشت.
روز شنبه گذشته، زیدی ۹ مقام ارشد امنیتی و اداری استان بابل را از سمتهای خود برکنار کرد. منابع دولتی نیز اعلام کردهاند که ارزش نفتی که سالانه از جرف الصخر به صورت قاچاق خارج میشود، به حدود دو میلیارد دلار میرسد. در مقابل، گردانهای حزبالله اتهام قاچاق را رد کرده، اما وجود مخازن سوخت و یک کارگاه در داخل منطقه را تأیید کرده و مدعی شده است که این تأسیسات در خدمت بخش امنیتی هستند.
هنوز مشخص نیست که آیا این توافق پیش از پایان مهلت تعیینشده در روز جمعه اجرایی خواهد شد یا خیر، و همچنین معلوم نیست کدام طرفها در نیروی مشترک حشد شعبی و نیروهای امنیتی مشارکت خواهند داشت. افزون بر این، موضع رسمی گردانهای حزبالله در قبال این پیشنهاد هنوز روشن نشده است.
پیشینه قاآنی و جرف الصخر
اسماعیل قاآنی در ژانویه ۲۰۲۰ و پس از کشته شدن قاسم سلیمانی، فرمانده پیشین نیروی قدس، و ابومهدی المهندس، نایبرئیس هیئت حشد شعبی و بنیانگذار گردانهای حزبالله در حمله آمریکا در نزدیکی فرودگاه بغداد، فرماندهی نیروی قدس را بر عهده گرفت. او از آن زمان بارها به بغداد سفر کرده و با رهبران گروههای مسلح و چارچوب هماهنگی دیدار داشته است.
گردانهای حزبالله عراق در اکتبر ۲۰۱۴ توانست بخش جرف الصخر را از دست داعش آزاد کرده و کنترل آن را به دست گیرد و از آن زمان نام این بخش را به «جرف النصر» تغییر داد. از آن تاریخ تاکنون، به ساکنان اصلی این منطقه اجازه بازگشت داده نشده و این بخش بیش از ۱۰ سال است که به روی نهادهای دولتی بسته مانده است. جرف الصخر در فاصله حدود ۶۰ کیلومتری جنوب غربی بغداد در استان بابل قرار دارد.